وزیران امور خارجه کشورهای عضو ناتو و چهار کشور عربی حوزه خلیج فارس روز سهشنبه ۱۶ تیر، در حاشیه نشست سران ناتو در آنکارا، درباره افزایش تنشها در تنگه هرمز و راههای تضمین امنیت کشتیرانی در این آبراه راهبردی گفتوگو کردند.
این نشست در حالی برگزار شد که فرانسه و بریتانیا طرح تشکیل یک مأموریت چندملیتی دریایی را برای حفاظت از عبور و مرور کشتیها ارائه کردند، اما دیپلماتها میگویند مخالفت جمهوری اسلامی با این ابتکار، احتمال دستیابی به پیشرفتی ملموس را کاهش داده است.
در این نشست، وزیران خارجه بحرین، کویت، قطر و امارات متحده عربی نیز حضور داشتند. گفتوگوها در شرایطی انجام شد که با وجود تفاهم موقت میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی برای کاهش تنشها، امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز همچنان با چالش روبهرو است.
همزمان، سازمان «عملیات تجارت دریایی بریتانیا» بامداد سهشنبه از هدف قرار گرفتن یک نفتکش در شرق منطقه لیماه عمان خبر داد. همچنین، باراک راوید، خبرنگار اکسیوس، به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داد که سپاه پاسداران دستکم دو موشک به سوی کشتیهای تجاری در حال عبور از تنگه هرمز شلیک کرده است.
ماکسیم پروو، وزیر امور خارجه بلژیک، پیش از آغاز نشست گفت کشورهای بحرین، کویت، قطر و امارات متحده عربی در جریان حملات جمهوری اسلامی در بهار امسال مستقیماً هدف قرار گرفتند. او تأکید کرد که امنیت این کشورها با امنیت اروپا گره خورده است و موضوع تنها به تنگه هرمز محدود نمیشود، هرچند این آبراه برای امنیت انرژی اروپا اهمیت حیاتی دارد.
پس از آغاز درگیری نظامی آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی در اسفند پارسال، حکومت ایران محدودیتهایی بر عبور و مرور دریایی در تنگه هرمز اعمال کرد. اگرچه توافق موقت خرداد امسال بخشی از تنشها را کاهش داد، اما عبور کشتیها همچنان با دشواری انجام میشود و این وضعیت هزینههای حملونقل دریایی و زنجیرههای تأمین جهانی را تحت تأثیر قرار داده است.
رئیس جمهوری ایالات متحده نیز، در بدو ورود به آنکارا از برخی متحدان ناتو به دلیل آنچه حمایت ناکافی از آمریکا در رویارویی با جمهوری اسلامی خواند انتقاد کرد. پرزیدنت دونالد ترامپ گفت آمریکا برای اقدام خود علیه جمهوری اسلامی به کمک دیگران نیازی نداشت، اما از اینکه برخی متحدان از همان ابتدا اعلام کردند در این بحران مشارکت نخواهند کرد، ابراز نارضایتی کرد.
فرانسه و بریتانیا در ماههای اخیر تلاش کردهاند ائتلافی متشکل از حدود ۱۲ کشور برای حفاظت از کشتیرانی در تنگه هرمز تشکیل دهند. با این حال، دیپلماتهای اروپایی میگویند هرگونه سازوکار بلندمدت در نهایت بدون موافقت جمهوری اسلامی قابل اجرا نخواهد بود، زیرا تهران بارها با حضور نظامی خارجی در منطقه مخالفت کرده است.
به گفته منابع دیپلماتیک، انتظار نمیرود نشست روز سهشنبه به تصمیمی عملی منجر شود و بیشتر جنبه سیاسی و نمادین دارد. با این حال، چندین کشور عضو ناتو تاکنون ناوهای جنگی، شناورهای مینروب، و کشتیهای پشتیبانی خود را در منطقه مستقر کردهاند؛ و پاریس و لندن امیدوارند در گام نخست، مأموریت دریایی مشترک خود را در دریای عمان، به عنوان آبراه متصل به تنگه هرمز، آغاز کنند.
