هشتاد و سومین دوره جشنواره جهانی فیلم ونیز، شنبه دوازدهم سپتامبر، بیست و یکم شهریور به پایان میرسد و گمانهزنیها برای برنده شیر طلای بهترین فیلم ادامه دارد در حالی که غافلگیریهای متعددی در روزهای آخر جشنواره رخ داده است.
برخی پیشبینیها فیلم «عشق ممکن» ساخته لی چانگ دونگ را از بختهای اصلی میدانند. این فیلمساز مطرح کره جنوبی که پس از هشت سال بازگشته، در داستانی ساده وضعیت دو خانواده از دو طبقه اجتماعی کاملاً متفاوت را بررسی میکند. فیلم داستان کارگری است که بعد از بحران کارخانهها و شکست اعتصاب بیکار شده و از نظر روحی به همراه همسرش در وضعیت بسیار بدی است. از سوی دیگر زن مستندسازی قرار دارد که شوهر ثروتمندی دارد و میخواهد وضعیت خانواده این کارگر را به فیلم تبدیل کند.
نمایش مستند سیاسی «نازا» ساخته یووال ابراهام و راشل زور در اواخر جشنواره هم فضای جشنواره را تغییر داد؛ فیلمی به تهیهکنندگی روزنامه گاردین که در آن گفته میشود با ۲۴ مأمور و سرباز اسرائیلی گفتوگو شده است بدون آن که چهره آنها نمایش داده شود. فیلم در نمایش اصلی خود، تشویقی طولانی را به همراه داشت و اگر هیأت داوران تصمیم بگیرند به فیلمی آشکارا با پیام سیاسی جایزه بدهند، نازا میتواند بختی در جوایز داشته باشد.
اما بسیاری از منتقدان برجسته سینما کماکان معتقدند که «اسب وحشی ۹» ساخته مارتین مکدونا بهترین فیلم بخش مسابقه و لایق دریافت شیر طلای جشنواره است. این نمایشنامهنویس برجسته که به سینما پیوست، فیلمهای درخشانی چون «بنشیهای اینیشیرن» در کارنامه دارد و در این اثر دیدنی خود هم به شکل متفاوتی با مسأله مرگ و تنهایی روبرو میشود.
«دائو» ساخته درخشان ایلیا خورژانوفسکی هم فیلم محبوب جمعی از منتقدان است. فیلمی سه ساعت و نیمه که ساخت آن به گفته کارگردانش حدود بیست سال طول کشیده است و از دهه بیست تا شصت میلادی، زندگی یک فیزیکدان اصالتاً یونانی در شوروی سابق را بررسی میکند که مجبور به تولید بمب اتم برای شوروی میشود. فضای تکاندهنده فیلم و ساختار متفاوت آن، مرز میان قدرت و شرافت را تشریح میکند و با صراحتی عجیب همه چیز را به تصویر میکشد.
جشنواره سیاسی
جشنواره ونیز از سیاسیترین جشنوارههای سینمایی جهان است که این نگاه در دو سه سال اخیر برجستهتر هم شده است. سال گذشته نمایش «صدای هند رجب» سر و صدای زیادی را برانگیخت و امسال هم مستند «نازا» که در آخرین لحظات نام آن اعلام شد، به یک جنجال سیاسی دامن زده و در زمان نمایش اصلی آن در تالار اصلی جشنواره، برخی پرچمهای فلسطین را به دست گرفتند.
مگی جیلینهال، رئیس هیأت داوران هم از ابتدای جشنواره با انتقاد از حضور تنها دو فیلمساز زن در بخش مسابقه، بحثهای زیادی را برانگیخت و جرج کلونی برنده جایزه افتخاری هم در جلسه مطبوعاتی بحثهای سیاسی را دامن زد.
حالا باید دید که در جوایز نهایی سیاست بر سینما غلبه میکند یا فیلمهایی با ارزشهای ماندگار سینمایی جوایز را از آن خود خواهند کرد.
نمایش «کمی نور»
«کمی نور» ساخته علی عسگری نماینده سینمای زیرزمینی ایران در بخش مسابقه ونیز، روز جمعه، در آخرین روز نمایش فیلمهای بخش مسابقه به نمایش درآمد و به نظر میرسد میتواند یکی از جوایز جشنواره را به خود اختصاص دهد.
فیلم یک روز از زندگی پزشکی است که هنگام درمان معترضان هجدهم و نوزدهم دی در مطبش، با حمله نیروهای امنیتی مواجه و دستگیر شده است. او که حالا با وثیقه آزاد است، تصمیم دارد به زندگی خود پایان دهد.
کمی نور اولین فیلم ایرانی است که به طور مستقیم به کشتار دی ماه و روزهای جنگ میپردازد و تأثیر آن را در جامعه ایران به تصویر میکشد.
دوربین فیلمساز به مانند آثار پیشیناش با فاصله میایستد و از ثبت لحظات احساسی پرهیز دارد. نماها غالباً بلند و دوربین معمولاً بدون حرکت است تا به شکلی مستندوار به ثبت و ضبط موقعیت بپردازد. از طنز فیلم قبلی(کمدی الهی) خبری نیست و موقعیت ناپایدار، ترسآلود و بلاتکلیف شخصیتها به مسأله اصلی تبدیل میشود.
بخشی از این فیلم در میانه دو جنگ در ایران ساخته شده و برخی از صحنههای داخلی آن در دوره جنگ چهل روزه دوم، در ترکیه فیلمبرداری شده است.
