گلمحمد محمدی، جوان ۲۴ ساله، تبعه افغانستان و ساکن اصفهان، که گفته میشود در جریان اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ به معترضان پناه داده بود، ۲۸ تیرماه امسال اعدام شد. او همراه با عرفان اسفندیاری، دیگر متهم پرونده موسوم به «میدان علیخانی» اصفهان، اعدام شد؛ پروندهای که منابع حقوق بشری آن را با اتهامهای نامشخص، شکنجه برای اخذ اعتراف و نقض اصول دادرسی عادلانه همراه دانستهاند.
بر اساس اطلاعات سازمان حقوق بشر ایران گلمحمد محمدی در زندان مرکزی اصفهان (دستگرد) اعدام شد. همچنین، گفته میشود او به دور از شهر اصفهان، در روستای رحمتآباد، از توابع شهرستان تیران و کرون در استان اصفهان، به صورت «شتابزده و در سکوت» به خاک سپرده شده است. منابع مختلف از شکنجه او در دوران بازداشت خبر دادهاند و برخی نیز گفتهاند او با انگشتان شکسته اعدام شده است.
هرچند اطلاعات درباره گلمحمد محمدی محدود است اما گفته شده است که او متولد ۱۳۸۱ بوده است و خبرگزاری میزان، وابسته به قوه قضاییه جمهوری اسلامی، نام پدر او را نورمحمد اعلام کرده است. او چه زمانی به ایران آمده بود؟ در اصفهان مشغول به چه کاری بود؟ مشخص نیست.
زینب محمدی، فعال اجتماعی متولد ایران با تبار افغانستانی، در ویدیویی که برای گرامیداشت یاد گلمحمد محمدی منتشر کرد، او را «فرزند افغانستان و جانفدای ایران» خواند و گفت «برای حمایت از حق، برای ایستادن کنار مردم ایران و آزادیخواهان نیازی به شناسنامه نیست، نیاز به شرافت است.» یکی از کاربران شبکههای اجتماعی نیز درباره گلمحمد محمدی او را «الگویی برای همبستگی دو ملت افغانستان و ایران برای پایان دادن به استبداد و دیکتاتوری» خواند.
پرونده موسوم به «میدان علیخانی» به رویدادهای ۱۸ دیماه ۱۴۰۴ در محدوده میدان علیخانی اصفهان بازمیگردد؛ جایی که مقامهای جمهوری اسلامی مدعی کشته شدن چهار مامور امنیتی به نامهای حسین رمضانی، محمد همتی، سید علی خشوعی و ولیالله صفری هستند. در پی آن، ۵۹ نفر بازداشت و برای آنان پروندهای گسترده تشکیل شد. متهمان این پرونده با اتهاماتی از جمله «محاربه» و مشارکت در قتل تحت تعقیب قرار گرفتند و شماری از آنان به احکام اعدام و حبس محکوم شدند.
کمیته پیگیری وضعیت بازداشتشدگان میگوید که بر اساس اطلاعات منتشرشده، رسیدگی به این پرونده در شعبه اول دادگاه انقلاب اصفهان به ریاست محمد براتی درچه و محمد توکلی انجام شده و دادستان پرونده محمد نخجوان بوده است. بر اساس این گزارش، گلمحمد محمدی محکوم به دو بار اعدام شده است.
بر اساس اطلاعات سازمان حقوق بشر ایران، در پرونده میدان علیخانی اصفهان، به جز گلمحمد محمدی، علیرضا سپاهی، ابوالفضل سپاهی، قائم حسینی، شروین باقریان، امیرحسین صفری، امیرحسین ملکی، علی دشتی، ابوالفضل ابراهیمی، عرفان اسفندیاری، علیرضا رئیسی و امیرحسین ابراهیمی نیز به اعدام محکوم شدهاند. از میان آنان تا کنون گلمحمد محمدی، عرفان اسفندیاری، ابوالفضل سپاهی و امیرحسین صفری اعدام شدهاند و بیم آن میرود که حکم اعدام دیگر متهمان این پرونده اجرا شود.
اطلاعات اختصاصی رسیده به صدای آمریکا حاکی از آن است که معترضان بازداشت شده در پرونده «میدان علیخانی» اصفهان، برای اعتراف اجباری ۱۸ روز با شوکر و اعدام مصنوعی شکنجه شدند. نزدیکان به پرونده گفتهاند که «تمامی اتهامات ساختگی است و خانوادهها تحت فشار هستند که اطلاعرسانی نکنند.»
روایت رسمی و نامشخص بودن اتهامات
خبرگزاری میزان، وابسته به قوه قضاییه جمهوری اسلامی، در گزارشی درباره اعدام گلمحمد محمدی، مدعی شد که در تاریخ ۱۸ دی در میدان علیخانی اصفهان، چهار نفر از ماموران امنیتی به دست کسانی که میزان آنها را «عوامل بسیار خشن و بی رحم دشمن» خوانده است کشته شدند.
در این گزارش ادعا شده است که معترضان «در حالی که انواع سلاح گرم، چاقو، قمه، قداره و کوکتل موتولوف همراه داشتند اقدام به آتش زدن ساختمانها، تخریب تابلوهای شهری، دوربینها و چراغهای راهنمایی و رانندگی، آتش زدن ساختمان خیریه، تخریب پاسگاه و کلانتری، آتش زدن اموال عمومی و لاستیک، مسدود کردن خیابان، حمله به مردم در حال تردد در خیابان و تخریب مسجد و آتش زدن پیکر شهدای مظلوم فراجا کردند.»
گزارش میزان مشخص نمیکند که از آن میان، گلمحمد محمدی به ارتکاب چه جرمی متهم شده است. آنچه منابع حقوق بشری اعلام کردهاند نیز حکایت از آن دارد که حتی به خانوادههای متهمان پرونده «میدان علیخانی» از اتهامات آنها اطلاعاتی داده نشده است. در گزارش میزان آمده است که برای ۱۶ نفر در این پرونده کیفرخواست صادر شده است.
در این گزارش ادعا شده است که «متهمان از صحنه شهادت ماموران انتظامی فیلم برداری کرده و برای شبکههای وابسته به دشمن ارسال کردهاند»، اما توضیح یا مدرکی برای این ادعا ارایه نشده است.
گزارش صدا و سیما با تقطیع و بدون مدرک
همچنین، برنامه ۲۰:۳۰ صداوسیما، که سابقهای طولانی در پخش اعترافات اجباری متهمان پروندههای امنیتی و سیاسی دارد، در گزارشی گلمحمد محمدی را «تروریست» خواند. در این گزارش، فردی که به نظر میرسد نماینده دادستان باشد، مدعی شد که او سابقه «سرقت شبانه مسلحانه، تخریب و اخلال در نظم عمومی» دارد و از او خواست این موارد را تایید کند. هرچند گلمحمد محمدی در پاسخ این ادعاها را تایید میکند، اما مشخص نیست این بخش از اظهارات او حاصل تقطیع سخنانش بوده یا خیر و در صورت صحت، این اظهارات در چه شرایطی بیان شدهاند.
با این حال، تنها چیزی که در این گزارش از زبان گلمحمد محمدی پخش میشود، این است: «ساعت ۱۰ و نیم و ۱۱ شب بود. رسیدیم به میدان علیخانی.» پس از آن، گزارشگر صداوسیما او را متهم میکند که همراه با «تروریستهای دیگر» در میدان علیخانی اصفهان، «حافظان امنیت را زندهزنده آتش زدهاند.»
این گزارش با تقطیع سخنان گلمحمد محمدی و افزودن روایت و توضیحات گزارشگر، میکوشد روایت رسمی جمهوری اسلامی از این پرونده را تقویت کند. با این حال، در بخشهایی که از سخنان خود او پخش شده، اظهاراتی که بهصراحت حاکی از پذیرش ارتکاب جرم یا مسئولیت در اقدامات منتسب به او باشد، شنیده نمیشود.
کارشناسان سازمان ملل با اشاره به اعدام گلمحمد محمدی و عرفان اسفندیاری، با محکوم کردن صدور احکام اعدام در پرونده «میدان علیخانی» اصفهان، اعلام کردهاند که محاکمه ۱۲ متهم این پرونده در دادگاهی غیرعلنی و بدون روشن بودن مسئولیت فردی هر یک از آنان، با استانداردهای دادرسی عادلانه مغایرت دارد. آنها نسبت به خطر اجرای حکم اعدام برای دیگر محکومان هشدار دادند و تاکید کردند که پخش اعترافات تلویزیونی پیش از برگزاری دادگاه، اصل برائت را نقض میکند و اعترافاتی که تحت اجبار گرفته شده باشند، نباید به عنوان دلیل در دادگاه مورد استناد قرار گیرند.
این کارشناسان، که مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور وضعیت حقوق بشر در ایران، نیز در میان آنان است، خواستار توقف فوری اجرای احکام اعدام و برقراری تعلیق اجرای اعدام در ایران شدند.
