در حالی که برخی مقامها از بازگشت اینترنت بینالملل به وضعیت عادی سخن میگویند، گزارشها از بخش فناوری تصویر دیگری نشان میدهد.
اینترنت کاربران خانگی با فیلترینگ بیشتر تا حدی برگشته، اما اینترنت مراکز داده یا دیتاسنترها همچنان با محدودیت روبهروست؛ جایی که قلب فنی بسیاری از کسبوکارهای اینترنتی میتپد.
محمدعلی یوسفیزاده، مدیرعامل آسیاتک، روز ۱۶ خرداد به سیتنا گفت اینترنت مشترکان خانگی برقرار شده، اما اینترنت مشتریان مراکز داده و بخشهای مشابه هنوز وصل نشده است. او تأکید کرد از رفتار مصرف مشتریان پیداست سرویسهای مربوط به دیتاسنترها به وضعیت عادی بازنگشته و دلیل مشخصی هم برای ادامه این وضعیت اعلام نشده است.
این یعنی بازگشت اینترنت برای کاربر عادی الزاماً به معنای بازگشت اقتصاد دیجیتال نیست. بسیاری از فروشگاههای آنلاین، پلتفرمها، سرویسهای ابری، سامانههای پرداخت، اپلیکیشنها و ابزارهای پشتیبانی به دیتاسنترها وابستهاند. وقتی این لایه قطع یا محدود باشد، کسبوکار شاید در ظاهر فعال به نظر برسد، اما از نظر فنی، امنیتی و تجاری نیمهفلج است.
حامد بیدی، کنشگر اینترنت، نیز در گفتوگو با خبرآنلاین هشدار داده که اینترنت دیتاسنترها برنگشته و این مسئله میتواند دسترسی کسبوکارها به موتورهای جستوجو، ابزارهای هوش مصنوعی، رابطهای برنامهنویسی و بهروزرسانیهای امنیتی را مختل کند. به گفته او، این وضعیت حتی میتواند رتبه سایتها، امنیت سرورها و پایداری خدمات را تحت تأثیر قرار دهد.
در همین حال مهراد عباد، عضو هیأت نمایندگان اتاق بازرگانی تهران، نیز امروز گفته اثر بحران اینترنت فقط کاهش فروش نیست. او اختلال در ارتباطات تجاری، تعامل با شرکتهای خارجی، سرویسهای ابری، توقف قراردادها، کاهش بهرهوری، افت سرمایهگذاری و کاهش اعتماد مشتریان را از پیامدهای جدیتر این وضعیت دانسته است.
پیشتر، علی مسعودی، رئیس کمیسیون فناوری اطلاعات اتاق بازرگانی ایران، گفته بود مصوبه ستاد ساماندهی فضای مجازی درباره بازگشت اینترنت به شرایط پیش از دیماه بوده و در آن بحثی درباره وصل نشدن دیتاسنترها یا لایهبندی توزیع اینترنت مطرح نشده است.
علیاکبر اخوان، راهبر زیرساخت آروانکلاد، نیز در انتقاد به عملکرد دولت گفته بود فقط اینترنت اپراتورهای ثابت و موبایل برقرار شده و اینترنت عموم دیتاسنترها همچنان قطع است. او توضیح داده بود بخشی از آیپیها با رایزنی وارد فهرست سفید شدهاند؛ یعنی دسترسی عمومی، برابر و پایدار برقرار نیست.
ابعاد خسارت هم از قبل روشن بود. عباس آشتیانی، رئیس کمیسیون بلاکچین سازمان نظام صنفی رایانهای، گفته بود قطعی اینترنت در ۵۰ روز حدود یک میلیارد دلار به اقتصاد دیجیتال زیان زده و روزانه ۳۰ تا ۳۵ میلیون دلار خسارت مستقیم، غیرمستقیم و عدمالنفع ایجاد کرده است. او هشدار داده بود کاهش گردش مالی پلتفرمها میتواند به تعدیل نیرو و موج بیکاری منجر شود.
نظرسنجی انجمن تجارت الکترونیک تهران نیز نشان داده بود بیش از ۸۰ درصد کسبوکارهای شرکتکننده در دوره اختلالات اینترنت، افت فروش بالای ۵۰ درصد داشتهاند.
مجموع این گزارشها یک پیام روشن دارد. بحران اینترنت برای کسبوکارها تمام نشده؛ فقط از صفحه موبایل کاربران به لایه عمیقتر زیرساخت منتقل شده است.
