وزارت خارجه جمهوری آذربایجان روز جمعه، ۱۵ خردادماه، گزارش سیانان درباره فعالیت احتمالی نیروهای نظامی و اطلاعاتی اسرائیل در خاک این کشور در جریان جنگ ایران را «کاملاً بیاساس» خواند.
آیتان حاجیزاده، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری آذربایجان، در گفتوگو با یورونیوز گفت باکو «هرگز خاک خود را برای هیچ اقدام زیانباری علیه کشور ثالث، از جمله ایران، در اختیار نگذاشته است».
او افزود اگر کسی مدرکی در این زمینه ارائه کند، جمهوری آذربایجان آماده بررسی آن خواهد بود، اما تأکید کرد که خاک این کشور «هرگز علیه کشورهای همسایه و دوست» استفاده نخواهد شد.
شبکه خبری سیانان روز جمعه در گزارشی اختصاصی به نقل از چهار منبع آگاه نوشت که اسرائیل در جریان جنگ اخیر با ایران، «شبکهای مخفی» در کل خاورمیانه ایجاد کرده و از جمله بهطور محرمانه «واحدهای نخبه نظامی و اطلاعاتی» خود را به جمهوری آذربایجان اعزام کرده است.
بر اساس این گزارش، این اقدام بخشی از شبکه پایگاهها و مراکز مخفی در سراسر خاورمیانه بود که برای «تسهیل عملیات علیه ایران» مورد استفاده قرار میگرفت.
به گفته دو منبع از این چهار منبع، این نیروها از چندین نقطه در جنوب جمهوری آذربایجان، در مجاورت مرز شمالی ایران، فعالیت میکردند؛ «مناطقی که در نزدیکترین فاصله، تنها حدود ۹۷ کیلومتر با شهر تبریز فاصله داشتند».
دو منبع دیگر نیز به سیانان گفتند که واحدهای ویژه کماندویی اسرائیل در این مناطق مستقر شده بودند و مأموریتهای جمعآوری اطلاعات و عملیات پهپادی را انجام میدادند.
این گزارش حاکی است که این استقرار نیرو «موقعیت راهبردی ارزشمندی» در اختیار اسرائیل قرار میداد تا در طول جنگ بر مناطق شمالی ایران اشراف اطلاعاتی داشته باشد.
گزارش سیانان میافزاید که این مواضع نقش همسایگان ایران را هم طی جنگ برجسته میکرد؛ «برخی با اجازه و برخی احتمالاً بدون اطلاع یا رضایت کامل، در تسهیل عملیات علیه تهران نقش داشتند و بهنوعی در این درگیری درگیر شدند».
در هفته آغازین جنگ در میانه اسفندماه ۱۴۰۴، دو پهپاد که از سوی ایران به پرواز درآمده بودند در خاک آذربایجان در منطقهٔ خودمختار نخجوان فرود آمدند.
الهام علیاف روز پنجشنبه، ۱۴ اسفند، در نشست شورای امنیت این کشور گفت: «مقامهای ایرانی باید به طرف آذربایجانی توضیح بدهند، باید عذرخواهی شود و کسانی که این اقدام تروریستی را انجام دادهاند باید از نظر کیفری پاسخگو شوند.»
در مقابل وزیر خارجه ایران در همان زمان در گفتوگو با وزیر خارجه جمهوری آذربایجان «شلیک هرگونه پرتابه» توسط نیروهای ایرانی را تکذیب کرد.
به گفتهٔ وزارت خارجه جمهوری آذربایجان، پهپادهایی که از خاک ایران پرتاب شده بودند، دو زخمی در منطقهٔ خودمختار نخجوان برجا گذاشت.
بر اساس گزارش تازه سیانان، نقاطی که در جمهوری آذربایجان توسط اسرائیل استفاده شده تنها بخشی از مجموعهای از پایگاهها و مراکز نظامی مخفی در کشورهای مختلف از جمله در عراق، امارات متحده عربی و سومالیلند بودند.
سیانان افزوده که این نیروها در ابتدا بهعنوان «تیمهای احتمالی نجات در شرایط اضطراری» برنامهریزی شده بودند، اما بهتدریج دامنه مأموریت آنها گسترش یافت و به مراکز نظامی و جمعآوری اطلاعات تبدیل شدند.
جمهوری آذربایجان حدود ۷۰۰ کیلومتر مرز مشترک با ایران دارد و همزمان روابط نزدیک اقتصادی و امنیتی با اسرائیل را حفظ کرده است.
آذربایجان یکی از تأمینکنندگان اصلی نفت برای اسرائیل است و اسرائیل نیز سالهاست که شریک مهم دفاعی باکو به شمار میرود.
بسیاری در جمهوری آذربایجان، اسرائیل را متحدی قابل اتکا میدانند که در جریان کارزار نظامی این کشور برای بازپسگیری منطقه قرهباغ کوهستانی از ارمنستان، تجهیزات حیاتی در اختیار این کشور قرار داد.
با وجود روابط تجاری و دفاعی با اسرائیل، مقامهای جمهوری آذربایجان بارها گفتهاند که اجازه نخواهند داد از خاک یا حریم هوایی این کشور برای آغاز عملیات نظامی علیه ایران یا کشور دیگری استفاده شود.
