در شصتمین روز قطع گسترده اینترنت در ایران، نتبلاکس، نهاد مستقل پایش دسترسی به اینترنت، اعلام کرد خاموشی دیجیتال در کشور از ۱۴۱۶ ساعت گذشته و همچنان ادامه دارد.
این نهاد نوشته است که جمهوری اسلامی در حالی دسترسی عمومی به اینترنت جهانی را محدود نگه داشته که برای گروههای خاص، دسترسی طبقهبندیشده ایجاد کرده است.
همزمان، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت پزشکیان، تأیید کرد «اینترنت پرو» با مصوبه شورای عالی امنیت ملی و برای حفظ ارتباط کسبوکارها در شرایط بحران ایجاد شده است.
او گفته با عادیشدن شرایط، وضعیت اینترنت تغییر خواهد کرد و دولت با «بیعدالتی ارتباطی» مخالف است؛ موضعی که در عمل تناقض اصلی دولت را نشان میدهد: از یک سو دسترسی ویژه و مجوزدار را تأیید میکند، و از سوی دیگر میگوید با تبعیض ارتباطی مخالف است.
این تناقض حالا به خود اینترنت پرو هم رسیده است. روزنامه دنیای اقتصاد از نارضایتی کاربران این سرویس خبر داده و نوشته کاربران همچنان با محدودیت دسترسی به پلتفرمهایی مانند اینستاگرام و یوتیوب، سقف مصرف روزانه حدود پنج گیگابایت، کیفیت پایین، اختلالهای مکرر و تعرفههای بالا روبهرو هستند؛ تا جایی که بسیاری از آنان ناچار به بازگشت به ویپیان شدهاند.
در همین حال، سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی اعلام کرده «عرضه خارج از ضابطه» اینترنت پرو از سوی برخی اپراتورها را بررسی کرده و «تخلفهایی را احراز کرده است.»
این سازمان تأکید کرده ارائه اینترنت پرو فقط برای کسبوکارها و با مجوز مراجع ذیصلاح مجاز است؛ یعنی مسئله رسمی حکومت نه اصل دسترسی طبقاتی، بلکه پخش شدن آن بیرون از حلقه مجاز است.
این اطلاعیه پس از آن صادر شد که غلامحسین محسنی اژهای، رئیس قوه قضائیه جمهوری اسلامی، روز گذشته به دادستانی کل کشور و سازمان بازرسی کل کشور دستور داده بود تا گزارشها درباره نحوه واگذاری «خطهای سفید» و «اینترنت پرو» را بررسی کنند.
او گفته بود باید جلوی استفاده افراد فاقد صلاحیت یا سودجو از این بستر گرفته شود.
اظهاراتی که منتقدان آن را به کنترل حلقه دریافتکنندگان اینترنت سفید و پرو تعبیر کردند تا از این رهگذر دسترسی به شبکه جهانی اطلاعات فقط به کسانی برسد که حکومت آنان را «صاحب صلاحیت» میداند.
در همین حال آثار اقتصادی قطع اینترنت نیز همزمان پررنگتر شده است. گزارشها از ثبت حدود ۳۲۰ هزار درخواست کار در یک روز در پلتفرم کاریابی جابویژن خبر دادهاند؛ آماری که بهعنوان رکورد تازه این سامانه و نشانهای از تشدید فشار بر بازار کار در ادامه قطع اینترنت تعبیر شده است.
در بخش صادرات نیز محدودیت اینترنت به بازار زعفران ضربه زده است. خبرآنلاین به نقل از روزنامه اطلاعات نوشته اختلال در اینترنت، ارتباط صادرکنندگان زعفران با مشتریان خارجی را مختل کرده و فرصت تازهای برای رقبایی مانند افغانستان ایجاد کرده است تا زعفران ایرانی را با نام خود در بازار جهانی عرضه کنند.
در همین رابطه محسن احتشام، رئیس شورای ملی زعفران، گفته است که در پی قطع اینترنت، ارتباط مستقیم با مشتریان بینالمللی قطع شده و حتی نمیدانیم کالا به دستشان رسیده است یا خیر.
دوماهه شدن قطع اینترنت و حصر دیجیتال ایرانیان در کنار دسترسیهای خاص، فشار افکار عمومی را به بیشترین سطح رسانده است. فشار افکار عمومی فقط از سوی کاربران عادی نیست.
کانون وکلای اصفهان اعلام کرده اینترنت پرو را به دلیل تضاد با برابری و عدالت نمیپذیرد و سازمان نظام پرستاری نیز گفته تا زمانی که دسترسی عمومی مردم به اینترنت بینالملل محدود است، درخواست امتیاز ویژه برای اعضای خود نخواهد داشت.
به این ترتیب، قطع اینترنت در ایران از سطح فیلترینگ و محدودیت ارتباطی عبور کرده و به بحران اقتصادی و اجتماعی تبدیل شده است؛ بحرانی که هم بازار کار را تحت فشار گذاشته، هم صادرات را آسیبپذیر کرده، هم اعتماد عمومی به وعدههای دولت درباره عدالت ارتباطی را از بین برده است.
