رؤسای دو تشکل حمل‌ونقل و بازرگانی ایران از افزایش شدید هزینه واردات، توقف هزاران کامیون در مرزهای کشور و بلاتکلیفی محموله‌های ایرانی در بنادر کشورهای همسایه خبر داده‌اند؛ مشکلاتی که همزمان با محاصرۀ دریایی ایران و تشدید فشارهای اقتصادی واشینگتن شدت گرفته است.
پیمان سنندجی، رئیس کمیسیون حمل‌ونقل اتاق بازرگانی تهران، روز پنجشنبه هفتم آبان اعلام کرد هزینۀ حمل یک کانتینر ۴۰ فوتی از چین به ایران از حدود ۲۷۰۰ به ۱۳ هزار و ۶۰۰ دلار رسیده است؛ افزایشی نزدیک به پنج برابر که به گفتۀ او بر قیمت تمام‌شدۀ کالاها، از جمله کالاهای اساسی، تأثیر می‌گذارد.
او در گفت‌وگو با وب‌سایت اقتصادنیوز همچنین از توقف بیش از چهار هزار کامیون و کِشَنده در گذرگاه‌های مرزی ایران و ترکیه، از جمله بازرگان، سرو و رازی، خبر داد و گفت مشکل اصلی در این مسیرها طولانی شدن زمان انتظار برای عبور از مرز است.
همزمان، احسان ملک‌زاده، رئیس هیئت‌مدیرۀ انجمن صنفی شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی ایران، در گفت‌وگو با خبرگزاری مهر اعلام کرد که زمان توقف کامیون‌ها در برخی مرزهای کشور به ۱۰ تا ۱۵ روز رسیده است.
به گفتۀ او، هزینۀ حمل کالا از ترکیه به ایران نیز در برخی موارد به حدود هفت هزار دلار افزایش یافته است. ملک‌زاده دلیل این افزایش را توقف طولانی کامیون‌ها در مرزها و کمبود کامیون در ترکیه عنوان کرد.
او افزود که حدود ۳۶۰۰ کامیون نیز در مرز میرجاوه با پاکستان متوقف مانده‌اند، هرچند تردد در این گذرگاه به‌طور کامل قطع نشده است.
این مقام صنفی همچنین گفت بخشی از کانتینرهای ۲۰ و ۴۰ فوتی حامل کالا برای ایران از زمان جنگ در پاکستان و کشورهای حاشیۀ خلیج فارس باقی مانده‌اند و توقف برخی از آن‌ها به هفت تا هشت ماه رسیده است.
به‌گفتۀ ملک‌زاده، هزینه‌های انبارداری و حق توقف کانتینرها در این مدت افزایش یافته و صاحبان کالا برای انتقال محموله‌های خود به ایران با مشکل روبه‌رو هستند.
اختلال در مسیرهای تجاری ایران و پاکستان
پیمان سنندجی نیز در گفت‌وگو با اقتصادنیوز تأیید کرد که شماری از کانتینرها و محموله‌های فله‌ای متعلق به واردکنندگان ایرانی در بنادر پاکستان متوقف مانده‌اند.
او گفت اتاق بازرگانی تهران با همکاری وزارت خارجه و سفارت ایران در اسلام‌آباد در حال پیگیری تعیین تکلیف این محموله‌هاست و قرار شده فهرست صاحبان کالا و مقصد محموله‌ها برای بررسی به طرف پاکستانی ارسال شود.
سنندجی همچنین اعلام کرد که صادرات ایران به پاکستان به دلیل مشکلات اخیر با توقف مواجه شده است، هرچند به گفتۀ او تردد در بیشتر مرزهای جاده‌ای و ریلی کشور ادامه دارد.
این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که طی روزهای گذشته گزارش‌های متناقضی دربارۀ بازگشایی مرزهای تجاری ایران و پاکستان منتشر شده است.
رضا امیری‌مقدم، سفیر جمهوری اسلامی در اسلام‌آباد، سوم آبان اعلام کرده بود که با وجود باز بودن مرز دو کشور، تغییر رویه‌های گمرکی پاکستان عملاً امکان ارسال محموله‌ها از ایران به این کشور را مختل کرده است.
او گفته بود صدها کامیون ایرانی حامل گاز مایع پس از ورود به خاک پاکستان، هفته‌ها بدون تخلیه یا ترخیص متوقف مانده‌اند.
پیش‌تر نیز فداحسین مالکی، نمایندۀ زاهدان در مجلس شورای اسلامی، اعلام کرده بود که بازگشایی مرز ریمدان یک‌طرفه بوده و کامیون‌های ایرانی همچنان امکان ورود به پاکستان را ندارند.
افزایش فشار بر مسیرهای زمینی و ریلی
رئیس کمیسیون حمل‌ونقل اتاق بازرگانی تهران گفته است بیش از ۷۰ تا ۷۵ درصد جابه‌جایی بین‌المللی کالاهای کشور از طریق دریا انجام می‌شده و اکنون محاصره دریایی ایران روند ورود کالا به ایران را تحت تأثیر قرار داده است.
احسان ملک‌زاده نیز با اشاره به اینکه پیش از محدودیت‌های اخیر حدود ۸۰ درصد واردات و ۷۰ درصد صادرات ایران از مسیر دریا انجام می‌شد، گفت بخشی از این جابه‌جایی‌ها اکنون به مسیرهای زمینی منتقل شده و فشار بر ظرفیت حمل‌ونقل جاده‌ای و ریلی افزایش یافته است.
سنندجی تأکید کرد که در شرایط کنونی واردات کالاهای اساسی، دارو و مواد مورد نیاز کارخانه‌ها در اولویت قرار گرفته است.
او همچنین گفت اختلال در پروازهای مستقیم بر واردات برخی اقلام، از جمله دارو، تأثیر گذاشته و تأمین این کالاها نیازمند برنامه‌ریزی از مسیرهای جایگزین است.
فشار اقتصادی آمریکا بر تجارت خارجی ایران
افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل و توقف محموله‌های تجاری در شرایطی گزارش می‌شود که دولت دونالد ترامپ در ماه‌های اخیر، علاوه بر محاصرۀ دریایی ایران، محدودیت‌های مالی و تجاری علیه جمهوری اسلامی را تشدید کرده است.
وزارت خزانه‌داری آمریکا از سوم شهریور عملیاتی موسوم به «طرد اقتصادی» را آغاز کرد که هدف اعلام‌شدۀ آن قطع ارتباطات مالی بین‌المللی جمهوری اسلامی، مسدود کردن مسیرهای دور زدن تحریم‌ها و محدود کردن درآمدهای نفتی ایران است.
اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، ششم آبان در گفت‌وگو با شبکۀ سی‌ان‌بی‌سی این کارزار را «بسیار موفق» توصیف کرد و گفت برآوردهای داخلی نشان می‌دهد اقتصاد ایران ممکن است ظرف یک سال تا ۲۵ درصد کوچک شود.
او پیش‌تر نیز با انتشار تصاویر ماهواره‌ای از پایانۀ نفتی خارگ گفته بود که دیگر نفتکشی برای بارگیری نفت خام در این پایانه دیده نمی‌شود.
در مقابل، مقام‌های جمهوری اسلامی ادعا کرده‌اند که برای مقابله با فشارهای اقتصادی آمریکا برنامه‌ریزی کرده‌اند. همزمان تمام خبرها حاکی از آن است که مردم در داخل کشور با گران شدن هرروزه کالاها دست و پنجه نرم می‌کنند.
در همین حال، گزارش‌های تازه از وضعیت مرزها نشان می‌دهد که حتی در مسیرهایی که تردد کالا به‌طور کامل متوقف نشده، افزایش زمان انتظار و هزینه‌های حمل‌ونقل، تجارت خارجی ایران را با مشکلات بیشتری روبه‌رو کرده است.
