شماری از خبرگزاریهای نزدیک به سپاه پاسداران و نمایندگان مجلس ایران از عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، بهدلیل «دیدار و گفتوگو» با استیو ویتکاف، فرستادهٔ ویژهٔ رئیسجمهور آمریکا، در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک بهشدت انتقاد کردند.
آنها میگویند چنین دیداری در شرایط تشدید فشارهای آمریکا به ویژه پس از آغاز طرح «طرد اقتصادی» ایران، به سود واشینگتن تمام میشود.
خبرگزاری تسنیم روز چهارشنبه یکم مهر در یادداشتی با عنوان «آقای عراقچی! استدلال از این کودکانهتر و سخیفتر نداشتید؟»، توضیح ارائهشده دربارهٔ هدف این دیدار را رد کرد و خواستار «عذرخواهی» وزیر خارجه شد.
خبرگزاری صداوسیما شامگاه سهشنبه گزارش داد عراقچی «با اصرار» طرف آمریکایی با ویتکاف دیدار کرده و هدف از آن «ابلاغ شروط ایران» برای بازگشایی تنگه هرمز بوده است. تسنیم نیز همان شب این گزارش را بازنشر کرده بود.
با این حال تسنیم در گزارش امروز خود نوشته که شروط ایران برای پایان دادن به جنگ و بازگشایی تنگه هرمز «پیش از این» از طریق میانجیها به آمریکا منتقل شده بود و بنابراین ابلاغ دوبارهٔ این شروط نمیتواند توجیهی برای تماس با طرف آمریکایی باشد.
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، روز ۲۸ شهریور خبر داده بود که جمهوری اسلامی «شروط» خود برای توقف جنگ با آمریکا و مذاکره را از طریق قطر منتقل کرده و منتظر پاسخ رئیسجمهور ایالات متحده است.
خبرگزاری فارس نیز در مطلبی با عنوان «سه پرسش از عراقچی دربارهٔ علت دیدار با ویتکاف»، استدلالی مشابه تسنیم مطرح کرده و پرسیده با توجه به «انتقال قبلی» شروط تهران از طریق میانجیها، این تماس چه ضرورتی داشته است؟
فارس همچنین مدعی شد ملاقات با طرف آمریکایی میتواند از راه کاهش فشار بر بازار نفت، از فشار اقتصادی بر دولت دونالد ترامپ بکاهد و پرسیده است چرا پیش از اعلام پذیرش شروط ایران از سوی آمریکا چنین تماسی انجام شده است؟
علیرغم اظهارات عراقچی، روایتهای بعدی دربارهٔ نحوه این تماس متفاوت بود. استیو ویتکاف اعلام کرد هیئتهای ایران و آمریکا در طول روز «از طریق میانجیها» گفتوگوهای طولانی داشتهاند و میانجیها میان دو طرف در رفتوآمد بودهاند.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، نیز گفت تعامل با طرف آمریکایی از طریق میانجی قطری و با هدف ابلاغ شروط تهران انجام شده است.
این انتقادها در شرایطی مطرح میشود که تنها ساعاتی پیش از انتشار خبر دیدار با مقام آمریکایی، حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، در گفتوگو با خبرگزاری جمهوری اسلامی، ایرنا، به مذاکره احتمالی با ایالات متحده روی خوش نشان داده و گفته بود: «اگر مصالح ملی ما در این است که در کنار جنگ، مذاکره هم داشته باشیم، باید مذاکره کنیم.»
او افزود که آمادگی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی برای جنگ به معنای «نفی مذاکره» نیست.
رئیسجمهور آمریکا بامداد چهارشنبه در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل به تماسهای انجامشده با ایران از طریق میانجیها اشاره کرد و گفت استیو ویتکاف و جرد کوشنر «دیداری بسیار سازنده» با میانجیهای درگیر در رایزنیها با ایران داشتهاند.
توضیحاتی که مخالفان مذاکرات را قانع نکرد
علاوه بر رسانههای نزدیک به سپاه پاسداران، شماری از نمایندگان مجلس شورای اسلامی هم از دیدار عراقچی و ویتکاف انتقاد کردند و پاسخ اسماعیل بقائی سخنگوی وزارت خارجه درباره علت این دیدار را قانعکننده ندانستند.
حسینعلی حاجی دلیگانی، نایب رئیس کمیسیون اصل ۹۰ مجلس، چهارشنبه یکم مهر در گفتوگو با خبرگزاری فارس گفت که به دلیل این دیدار، مجلس از تمام ابزارهای نظارتی، از جمله استیضاح عراقچی، استفاده خواهد کرد.
او افزود: «از قبل گفته بودیم که عراقچی شایسته پست وزارت خارجه نیست.»
ابراهیم رضایی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، هم اول مهر در شبکه ایکس نوشت: «شروط ایران به آمریکا ابلاغ شده و از ملاقات غیرقانونی به بهانه شروط، چیزی جز علامت ضعف درنمیآید.»
او افزود: «وزیر امور خارجه باید توضیح دهد دیدار او با نماینده دشمن متجاوز بر اساس کدام مجوز و سیاستگذاری انجام شده است؟»
انتقادهای مخالفان، نه تنها عراقچی بلکه ناصر اسدی، از اعضای دفتر نمایندگی جمهوری اسلامی در سازمان ملل، را نیز که روز ۳۱ شهریور تنها دیپلمات حکومت ایران بود که هنگام سخنرانی رئیسجمهور آمریکا سالن را ترک نکرد، نشانه رفته است.
دونالد ترامپ در اظهارات خود تهدید کرده بود که در صورت مشاهدهٔ فعالیت در تأسیسات زیرزمینی کوه کلنگگزلا، آمریکا «فوراً» آن را هدف قرار خواهد داد.
علاوه بر انتقادات تند شماری از کاربران نزدیک به حکومت در شبکههای اجتماعی از این اقدام اسدی، حسینعلی حاجی دلیگانی، نایب رئیس کمیسیون اصل ۹۰ مجلس، هم نشستن نماینده جمهوری اسلامی پای سخنرانی ترامپ را «مایه ننگ» و «تاسف» دانست.
با این حال اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، در واکنش به اعتراضهای حامیان حکومت، از «صبر و متانت» اسدی قدردانی کرد و انتقادها از او را «غیرمنصفانه» دانست.
بقائی گفت: «صندلی ایران در جایی مثل مجمع عمومی سازمان ملل متحد، سنگر ماست و قطعا اگر قرار باشد بهخاطر تندگویی و تندخویی و بدگویی دیگران بخواهیم این سنگر را ترک کنیم، حتما به وظیفهمان عمل نکردهایم.»
او افزود: «این بخشی از وظیفه دیپلماتهاست که در چنین نشستهایی حضور مقتدرانه جمهوری اسلامی را حفظ کنند و هر جا که لازم است، واکنش لازم را اتخاذ کنند.»
با این حال وبسایت رجانیوز، در واکنش، بقائی را به «بازی با واژهها برای فرار از پاسخگویی» متهم کرد.
این وبسایت منتقد دولت از بقائی پرسید اگر چنین استدلالی درباره حضور در سالن پذیرفتنی است، چرا هیئت جمهوری اسلامی هنگام سخنرانی بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، جلسه را ترک میکند؟
