وزارت خزانه‌داری ایالات متحده پنجشنبه ۱۶ مهر اعلام کرد در چارچوب عملیات «طرد اقتصادی»، ۱۷ کشتی مرتبط با ناوگان سایه جمهوری اسلامی و شرکت‌های فعال در شبکه انتقال نفت و محصولات پتروشیمی ایران را تحریم کرده است. به گفته این وزارتخانه، اقدام مذکور بخش عمده باقی‌مانده شبکه ناوگان سایه جمهوری اسلامی را عملاً از کار می‌اندازد.
این وزارتخانه در بیانیه‌ای که روز پنجشنبه منتشر شد اعلام کرد کشتی‌های تحریم‌شده در انتقال میلیون‌ها بشکه نفت خام، فرآورده‌های نفتی، و محصولات پتروشیمی ایران به بازارهای جنوب و شرق آسیا نقش داشته‌اند.
بر اساس این بیانیه، کشتی‌های یادشده با پرچم کشورهای مختلف فعالیت می‌کردند، و مالکیت یا مدیریت آنها در اختیار شبکه‌ای پیچیده از شرکت‌های ثبت‌شده در حوزه‌های قضایی گوناگون قرار داشت. وزارت خزانه‌داری می‌گوید جمهوری اسلامی از این ساختار برای پنهان کردن منشأ محموله‌ها و دور زدن تحریم‌های ایالات متحده استفاده کرده است.
اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، در واکنش به این اقدام گفت: «وزارت خزانه‌داری در حال محروم کردن رژیم سرکوبگر تهران از منابع مالی است که برای جنگ‌افروزی در منطقه استفاده می‌کند، و ما همچنان کسانی که فروش نفت این رژیم را تسهیل می‌کنند افشا خواهیم کرد.»
او تأکید کرد هیچ‌یک از عوامل تسهیل‌کننده دور زدن تحریم‌های رژیم ایران از اختیارات اجرایی وزارت خزانه‌داری آمریکا در امان نخواهند بود.
دفتر کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه‌داری آمریکا موسوم به «اوفک» نیز اعلام کرد تحریم‌های تازه بر اساس فرمان اجرایی ۱۳۹۰۲ اعمال شده‌اند؛ فرمانی که از جمله بخش‌های نفت و پتروشیمی اقتصاد ایران را هدف قرار می‌دهد.
از جمله کشتی‌های هدف این اقدام، نفتکش «شنژن» است که به گفته وزارت خزانه‌داری از آبان ۱۴۰۴ تاکنون بیش از سه میلیون و ۵۰۰ هزار بشکه نفت خام ایران را جابه‌جا کرده است.
همچنین کشتی «استاروی» از سال ۱۴۰۴ بیش از سه میلیون بشکه نفتا و کشتی «تینا ۵» تنها در مرداد ۱۴۰۵ بیش از یک میلیون و ۵۰۰ هزار بشکه نفت خام ایران را حمل کرده‌اند.
وزارت خزانه‌داری آمریکا اعلام کرد شرکت‌های مرتبط با این کشتی‌ها در چین، هنگ‌کنگ، جزایر مارشال، بریتانیا و دیگر حوزه‌های قضایی ثبت شده‌اند و در انتقال محموله‌های نفتی و پتروشیمی ایران نقش داشته‌اند.
بر اساس تحریم‌های جدید، دارایی‌ها و منافع مالی اشخاص و شرکت‌های تحریم‌شده که در آمریکا قرار دارند یا تحت کنترل اشخاص آمریکایی هستند مسدود می‌شوند. همچنین انجام معاملات مرتبط با آنها برای اشخاص آمریکایی، جز در موارد دارای مجوز یا معافیت قانونی، ممنوع است.
وزارت خزانه‌داری هشدار داده است مؤسسات مالی خارجی که آگاهانه معاملات مهمی را برای اشخاص تحریم‌شده تسهیل کنند، ممکن است با تحریم‌های ثانویه و محدودیت دسترسی به نظام مالی ایالات متحده مواجه شوند.
در همین حال، اوفک اعلام کرد دو کشتی «هاکونا ماتاتا» و «پینوکیو» که پیش‌تر در خرداد ۱۴۰۴ به دلیل ارتباط با ناوگان سایه رژیم ایران تحریم شده بودند را از فهرست تحریم‌ها خارج کرده است. به گفته این نهاد، خروج این کشتی‌ها از شبکه ناوگان سایه و فروش آنها به مالکان غیرتحریمی دلیل این تصمیم بوده است.
تشدید فشار ایالات متحده بر درآمدهای نفتی جمهوری اسلامی
اقدام تازه وزارت خزانه‌داری آمریکا در امتداد عملیات موسوم به «طرد اقتصادی» صورت می‌گیرد که اسکات بسنت روز دوم شهریور ۱۴۰۵ از آغاز آن خبر داد. وزارت خزانه‌داری آمریکا هدف این عملیات را قطع مسیرهای باقی‌مانده تأمین درآمد جمهوری اسلامی، شناسایی شبکه‌های قاچاق نفت، مقابله با دور زدن تحریم‌ها، و محدود کردن کانال‌های انتقال منابع مالی معرفی کرده است.
به گفته این وزارتخانه، ایالات متحده در اجرای این سیاست با شرکای خود در اتحادیه اروپا، بریتانیا و کشورهای حوزه خلیج فارس همکاری می‌کند تا شبکه‌های مالی و تجاری مرتبط با درآمدهای تحریم‌شده جمهوری اسلامی را شناسایی کرده و هدف قرار دهد.
آمریکا پیش‌تر نیز در چارچوب تحریم‌های نفتی علیه جمهوری اسلامی کشتی‌ها، شرکت‌های کشتیرانی، و واسطه‌های فروش نفت رژیم ایران را به دلیل مشارکت در انتقال محموله‌های نفتی و پنهان کردن منشأ آنها تحریم کرده بود.
ناوگان موسوم به «سایه» به شبکه‌ای از نفتکش‌ها و کشتی‌های تجاری گفته می‌شود که با استفاده از روش‌هایی مانند تغییر پرچم، ساختارهای پیچیده مالکیت، و انتقال محموله میان کشتی‌ها، برای جابه‌جایی نفت کشورهای تحت تحریم به کار گرفته می‌شوند.
وزارت خزانه‌داری آمریکا در بیانیه روز پنجشنبه خود همچنین اعلام کرد موفقیت محاصره نظامی ایالات متحده، کاهش انتقال محموله‌های نفتی رژیم ایران، و افزایش فشار اقتصادی، گزینه‌های جمهوری اسلامی برای تثبیت اقتصاد کشور را محدود کرده است. این وزارتخانه تأکید کرد به شناسایی و مقابله با تلاش‌های تازه برای دور زدن تحریم‌های نفتی رژیم ایران ادامه خواهد داد.
