عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، روز پنج‌شنبه ۱۶ مهر خبر داد که مذاکره بین ایران و آمریکا برای پایان دادن به جنگ همچنان ادامه دارد. هم‌زمان، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران تأکید کرد که تهران قرار نیست از غنی‌سازی اورانیوم دست بکشد.
وزیر خارجه ایران در گفت‌وگو با خبرنگاران در تهران، گفت: «روند مذاکراتی همچنان ادامه دارد و از طریق میانجی‌ها پیام‌هایی رد و بدل می‌شود».
او درباره آینده این مذاکرات افزود: «ما طرح‌مان را که تحت عنوان طرح هفت روزه بوده، ارائه دادیم و دیدگاه‌های آمریکایی‌ها را در مقابلش شنیدیم؛ الان مشغول بررسی آن‌ها هستیم؛ فکر می‌کنم ظرف چند روز جواب می‌دهیم».
تهران و واشینگتن طی هفته‌های اخیر پیشنهادهایی را برای پایان دادن به جنگی که از ۹ اسفند پارسال با حملات آمریکا و اسرائیل آغاز شده و بازگشایی کامل تنگهٔ هرمز ردوبدل کرده‌اند، اما دو طرف همچنان بر سر دامنهٔ مذاکرات و مسئله هسته‌ای اختلاف‌نظر اساسی دارند.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، روز ۱۲ مهر گفته بود که تهران قرار است «نکاتی تکمیلی» دربارهٔ پیشنهادهای آمریکا از طریق میانجی‌ها منتقل کند، اما بار دیگر تأکید کرد که تمرکز جمهوری اسلامی در مرحلهٔ کنونی بر موضوع تنگهٔ هرمز است و تهران در حال حاضر دربارهٔ فعالیت هسته‌ای خود مذاکره نمی‌کند.
او گفت پیشنهادهای آمریکا «مشخصاً درباره مباحث هسته‌ای» بوده است، اما تهران به طرف مقابل اعلام کرده که «تمرکز ما در این مرحله بر موضوع تنگهٔ هرمز است».
در همین زمینه محمد اسلامی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران، روز پنج‌شنبه تأکید کرد که جمهوری اسلامی «به هیچ وجه» غنی‌سازی اورانیوم را کنار نخواهد گذاشت.
او گفت: «غنی‌سازی جز لاینفک فرایند هسته‌ای است و به هیچ وجه آن را کنار نمی‌گذاریم. مگر می‌شود که شما نقطه آغاز فرایند را نداشته باشی، بعد ادعا کنی که صنعت هسته‌ای داری؟»
به نظر می‌رسد این موضع‌گیری اسلامی واکنشی باشد به اظهار نظر جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، که اخیراً در مصاحبه‌ای گفته بود اگر ایران به‌دنبال سلاح هسته‌ای نیست، چه اصراری به غنی‌سازی اورانیوم تا درصد بالا دارد.
او در گفت‌وگو با خبرگزاری رویترز افزود: حکومت ایران برای پایان یافتن جنگ باید ظرفیت غنی‌سازی اورانیوم خود را به‌طور «معناداری» کاهش دهد و ایالات متحده در مذاکرات با جمهوری اسلامی، به وعده‌های لفظی بسنده نخواهد کرد و خواهان اقدام عملی تهران است.
او خطاب به مقامات جمهوری اسلامی گفت: «اگر سلاح هسته‌ای نمی‌خواهید، پس چرا به سوخت غنی‌شدهٔ ۶۰ درصدی نیاز دارید؟ و اگر می‌خواهید تعهد خود را به نساختن سلاح هسته‌ای نشان دهید، سوخت با غنای بالا تولید نکنید. این یک مسئله بسیار پایه‌ای و تعیین‌کننده است».
برنامهٔ هسته‌ای ایران و به‌ویژه ذخایر اورانیوم غنی‌شده تا سطح ۶۰ درصد یکی از محورهای اصلی اختلاف تهران و واشینگتن بوده است. جمهوری اسلامی تأکید می‌کند برنامه هسته‌ایش اهداف صلح‌آمیز دارد، اما آمریکا و متحدانش بارها دربارهٔ سطح بالای غنی‌سازی و احتمال استفاده از آن برای تولید سلاح هسته‌ای ابراز نگرانی کرده‌اند.
مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، دو هفته پیش در مصاحبه با فاکس‌نیوز گفته بود که تهران آماده است اورانیوم غنی‌شده تا سطح ۶۰ درصد را رقیق کند و برنامهٔ هسته‌ایش را در معرض راستی‌آزمایی قرار دهد.
ایران و آمریکا روز ۲۸ خرداد امسال یک تفاهم‌نامه ۱۴ بندی موسوم به «تفاهم‌نامه اسلام‌آباد» امضا کردند که چارچوبی برای توقف درگیری‌ها و یک دوره ۶۰ روزه مذاکرات با هدف دستیابی به توافق نهایی در آن تعیین شد.
اما کمتر از سه هفته بعد، در پی حملات منسوب به ایران به چند نفتکش در تنگهٔ هرمز، ارتش آمریکا به مدت دو هفته نقاط مختلف ایران را هدف حمله قرار داد و نیروهای جمهوری اسلامی نیز چند کشور منطقه را با موشک و پهپاد هدف گرفتند. این درگیری‌ها عملاً تفاهم اسلام‌آباد را از میان برد و آمریکا از ۲۳ تیر محاصره دریایی ایران را از سر گرفت.
مهلت ۶۰ روزه تعیین‌شده در تفاهم‌نامه نیز ۲۶ مرداد بدون دستیابی دو طرف به توافق نهایی پایان یافت.
مقام‌های جمهوری اسلامی در هفته‌های اخیر بارها خواستار بازگشت آمریکا به همین تفاهم‌نامه شده‌اند.
