در حالی که قیمت کالاهای اساسی در ایران با سرعتی بالاتر از حمایتهای دولتی افزایش یافته، گزارش روزنامه همشهری نشان میدهد هزینه سبد کالابرگ در فاصله آذر ۱۴۰۴ تا اردیبهشت امسال ۹۵ درصد رشد کرده است.
روزنامه همشهری در گزارشی در ۱۵ خرداد نوشت هزینه سبد کالابرگ تکنفره که در آذر ۱۴۰۴ حدود ۲ میلیون و ۵۷۶ هزار تومان بود، در اردیبهشت امسال به حدود ۵ میلیون و ۳۴ هزار تومان رسیده است. به نوشته این روزنامه، قیمت تمامشده همین سبد در اردیبهشت ۲ میلیون و ۴۵۷ هزار تومان بیشتر از آذر سال گذشته بوده، اما دولت فقط یک میلیون تومان از این اختلاف را پرداخت میکند.
همشهری همچنین به ماده ۳ آییننامه تضمین امنیت غذایی اشاره کرده که بر اساس آن، افزایش هزینه ناشی از تغییر قیمت اقلام سبد کالا باید بهصورت فصلی ارزیابی و از طریق افزایش اعتبار کالابرگ جبران شود. این روزنامه نوشت دولت با تنگنای مالی روبهروست و فعلاً وعده پنج ماه پیش خود را عملی نکرده است.
آمارهای رسمی نیز همین تصویر را تأیید میکند. بانک مرکزی اعلام کرده نرخ تورم ۱۲ ماهه منتهی به اردیبهشت ۱۴۰۵ به ۵۳.۹ درصد رسیده و شاخص قیمتها در اردیبهشت نسبت به ماه قبل ۸.۵ درصد افزایش یافته است. مرکز آمار نیز تورم سالانه خانوارها در اردیبهشت را ۵۷.۷ درصد، تورم ماهانه را ۸.۸ درصد و تورم نقطهبهنقطه را ۸۳.۹ درصد اعلام کرده است.
فشار اصلی اما بر خوراکیهاست. ایسنا، بر اساس دادههای مرکز آمار، گزارش داد متوسط قیمت خوراکیها در اردیبهشت نسبت به فروردین حدود ۹ درصد افزایش یافته و تورم نقطهبهنقطه گروه خوراکیها و آشامیدنیها به نزدیک ۱۳۰ درصد رسیده است. در همین ماه، قیمت مرغ ۲۵ درصد، تخممرغ ۴۵ درصد، روغن مایع ۱۵.۵ درصد و روغن نباتی جامد ۱۷ درصد نسبت به ماه قبل افزایش داشته است.
بازار مرغ نیز در روزهای اخیر همچنان ناپایدار گزارش شده است. دنیای اقتصاد، بر اساس آمار مرکز آمار، نوشت متوسط قیمت هر کیلو مرغ از حدود ۲۸۰ هزار تومان در فروردین به ۳۵۸ هزار تومان در اردیبهشت رسید.
در بازار روغن هم فشار قیمتی ادامه دارد. در ۱۹ اردیبهشت، فرارو و خبرآنلاین نوشتند انجمن صنفی روغن نباتی ایران به دلیل افزایش هزینه تولید، پیشنهاد افزایش قیمت روغن را مطرح کرده بود، اما سازمان حمایت مصرفکنندگان و تولیدکنندگان با آن مخالفت کرد. با این حال، گزارشهای بعدی از افزایش چندباره قیمت روغن از ابتدای سال و ادامه فشار تولیدکنندگان به دلیل وابستگی بالای روغن به واردات حکایت دارد.
بحران فقط در قیمتها خلاصه نمیشود. پیمان زنگنه، سخنگوی معاونت رفاه وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، ۱۶ اردیبهشت اعلام کرد حساب بیش از ۱۸۸ هزار کودک ۵ تا ۵۹ ماهه مبتلا به سوءتغذیه در دو مرحله فروردین و اردیبهشت شارژ شده است. این کودکان از طریق پایش قد، وزن و شاخصهای تنسنجی در مراکز بهداشت شناسایی شدهاند.
رضا غیبی، روزنامهنگار اقتصادی، در گفتوگو با صدای آمریکا میگوید: «شکاف طبقاتی از تفاوت درآمد به تفاوت دسترسی به غذای کافی تبدیل شده است و بخشی از جامعه فقط کمتر خرید نمیکند، بلکه کمتر میخورد و این یعنی ورود به مرحله تازهای از فقر»
به گفته غیبی پیامدهای این روند در اقتصاد ایران در نهایت خود را در سلامت، آموزش، بهرهوری و حتی ناآرامی اجتماعی نشان خواهد داد.
مجموع این دادهها نشان میدهد بحران معیشت در ایران از سطح گرانی روزمره عبور کرده و به مسئله امنیت غذایی رسیده است. کالابرگ هم که قرار بود فشار قیمت کالاهای اساسی را جبران کند، اکنون از تورم عقب مانده است.
