از نسل طلایی تا برنز ناگویا؛ بسکتبال ایران دوباره جان می‌گیرد – صدای آمریکا

تیم ملی بسکتبال مردان ایران با پیروزی ۷۹ بر ۷۰ مقابل چین مدال برنز بازی‌های آسیایی ۲۰۲۶ را به دست آورد. این مدال پس از هشت سال دوباره ایران را به سکوی بسکتبال بازی‌های آسیایی بازگرداند؛ و در کنار برنز جام ملت‌های آسیا در سال گذشته، نشانه‌هایی از جان گرفتن دوباره تیمی را نشان می‌دهد که پس از پایان دوران «نسل طلایی» خود چند سالی از روزهای اوج فاصله گرفته بود.

ایران روز یکشنبه ۲۹ شهریور در دیدار رده‌بندی در ناگویا مقابل چین قرار گرفت، و با وجود بازگشت حریف در دقایق پایانی، برتری خود را حفظ کرد و ۷۹ بر ۷۰ به پیروزی رسید. این نخستین مدال کاروان ایران در بازی‌های آسیایی آیچی-ناگویا نیز بود.

مسابقات بسکتبال مردان این دوره از ۱۹ شهریور، ۹ روز پیش از مراسم افتتاحیه رسمی بازی‌های آسیایی، آغاز شده بود؛ اتفاقی که به دلیل فشردگی برنامه رشته‌های تیمی در چند ورزش دیگر نیز رخ داد. مراسم افتتاحیه رسمی بازی‌ها شنبه ۲۸ شهریور برگزار شد.

کره جنوبی که در نیمه‌نهایی ایران را کنار زده بود، در دیدار پایانی نیز ژاپن میزبان را ۶۷ بر ۵۷ شکست داد و قهرمان شد. ایران در نتیجه این دوره را پس از کره جنوبی و ژاپن در جایگاه سوم بسکتبال مردان به پایان رساند.

بازگشت به سکو پس از هشت سال

آخرین مدال ایران در بسکتبال بازی‌های آسیایی پیش از این دوره، نقره جاکارتا در سال ۱۳۹۷ بود. در دوره بعدی بازی‌ها در هانگژو، ایران پس از حذف از رقابت مدال، در نهایت پنجم شد. تیم ملی در مسابقه تعیین مقام پنجم عربستان سعودی را ۹۲ بر ۶۰ شکست داد.

مدال ناگویا ششمین مدال تاریخ بسکتبال مردان ایران در بازی‌های آسیایی است. ایران نخستین بار در سال ۱۹۵۱ به مدال برنز رسید و سپس در سال‌های ۲۰۰۶ و ۲۰۱۰ نیز سوم شد. دو نقره پیاپی در سال‌های ۲۰۱۴ و ۲۰۱۸ بهترین نتایج تاریخ ایران در این رقابت‌ها بود و اکنون برنز ۲۰۲۶ به این مجموعه اضافه شده است.

اما برای فهم اهمیت مدال تازه، باید از بازی‌های آسیایی چند قدم عقب‌تر رفت؛ به دورانی که بسکتبال ایران برای نخستین بار به یکی از قدرت‌های اصلی قاره آسیا تبدیل شد.

نسلی که جایگاه بسکتبال ایران را تغییر داد

جهش بزرگ بسکتبال ایران از میانه دهه ۱۳۸۰ آغاز شد. حامد حدادی، صمد نیکخواه‌بهرامی، مهدی کامرانی، حامد آفاق، اوشین ساهاکیان، و جواد داوری هسته نسلی را تشکیل دادند که فیبا نیز از آن با عنوان «نسل طلایی» بسکتبال ایران یاد کرده است.

نقطه عطف در سال ۲۰۰۷ رقم خورد که ایران برای نخستین بار قهرمان آسیا شد. دو سال بعد دوباره جام قهرمانی را به دست آورد، و در سال ۲۰۱۳ برای سومین بار بر قله بسکتبال آسیا ایستاد. حدادی در هر سه قهرمانی نقش محوری داشت، و در طول دوران حضورش چهار بار عنوان ارزشمندترین بازیکن جام ملت‌های آسیا را کسب کرد؛ رکوردی که جایگاه او را به عنوان نماد آن دوره تثبیت کرد.

اوج آن نسل فقط به آسیا محدود نماند. ایران به المپیک ۲۰۰۸ پکن رسید، سپس برای نخستین بار راهی جام جهانی ۲۰۱۰ شد، و بعد در جام‌های جهانی ۲۰۱۴، ۲۰۱۹ و ۲۰۲۳ نیز حضور یافت. عملکرد ایران در جام جهانی ۲۰۱۹ سهمیه مستقیم المپیک توکیو را هم برای تیم ملی به همراه آورد.

در بازی‌های آسیایی نیز همین نسل ایران را از تیمی که چندین دهه‌ها از مدال فاصله داشت به یکی از مدعیان دائمی سکو تبدیل کرد: برنزهای ۲۰۰۶ و ۲۰۱۰ و سپس دو حضور متوالی در فینال‌های ۲۰۱۴ و ۲۰۱۸.

پایان یک دوره

نشانه‌های پیر شدن این نسل از میانه دهه ۱۳۹۰ آشکار شد. فیبا حتی پس از جام ملت‌های آسیا ۲۰۱۵ در گزارشی درباره آینده بسکتبال ایران نوشت نسلی که با حدادی، نیکخواه‌بهرامی، و کامرانی سه بار قهرمان آسیا شده بود، به سال‌های پایانی خود نزدیک می‌شود.

ایران در سال ۲۰۱۷ هم به فینال جام ملت‌های آسیا رسید، اما به تدریج نام‌های اصلی آن دوران کنار رفتند. حدادی، آخرین نماد بزرگ این نسل، پس از جام جهانی ۲۰۲۳ به دوران طولانی حضورش در تیم ملی پایان داد.

نتیجه انتقال نسلی در سال‌های بعد قابل مشاهده بود. ایران در بازی‌های آسیایی هانگژو پنجم شد و مدتی نیز از سکوی جام ملت‌های آسیا فاصله گرفت. از نقره جام ملت‌های ۲۰۱۷ تا مدال بعدی ایران در این مسابقات تقریباً هشت سال طول کشید.

نشانه‌های یک نسل تازه

نخستین نشانه جدی تغییر روند در جام ملت‌های آسیا ۲۰۲۵ ظاهر شد. ایران با شکست ۷۹ بر ۷۳ نیوزیلند مدال برنز گرفت؛ که نخستین مدال تیم در این رقابت‌ها پس از سال ۲۰۱۷ است. نکته

مهم‌تر ترکیب تیم بود: به گزارش فیبا، نیمی از فهرست ۱۲ نفره ایران زیر ۲۵ سال سن داشتند.

یکی از چهره‌های کلیدی این بازسازی، سوتیریس مانولوپولوس، سرمربی یونانی تیم ملی ایران است که از سال ۱۴۰۳ هدایت تیم را بر عهده گرفت. مانولوپولوس که پیش از این سابقه فعالیت در تیم‌هایی چون پاناتینایکوس و آاِک آتن و همچنین کادر فنی تیم ملی یونان را داشته، از آغاز حضورش در ایران بر جوان‌گرایی، دفاع تیمی، و کاهش وابستگی به ستاره‌های منفرد تأکید کرد.

او پیش از این گفته بود جوان‌ کردن گسترده ترکیب تیم «ریسک بزرگی» بوده است؛ ریسکی که با مدال برنز جام ملت‌های آسیای ۲۰۲۵ و اکنون برنز بازی‌های آسیایی ۲۰۲۶، دست‌کم در دو تورنمنت متوالی نتیجه داده، و نقش این مربی یونانی را در عبور ایران از دوران پس از نسل حدادی برجسته کرده است.

ارسلان کاظمی، از معدود بازماندگان سال‌های پایانی نسل گذشته، پس از آن مسابقات گفت بسیاری حتی در داخل ایران انتظار نداشتند این تیم جوان بتواند روی سکو برود، و ایران به عنوان تیمی که مدعی اصلی محسوب نمی‌شد وارد مسابقات شده بود.

اکنون، تنها یک سال بعد، مدال برنز بازی‌های آسیایی دومین مقام متوالی ایران در دو رقابت مهم قاره‌ای است.

این دو مدال هنوز برای مقایسه نسل فعلی با تیمی که در فاصله سال‌های ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۳ سه بار قهرمان آسیا شد کافی نیست. ایران در دوران حدادی نه تنها در آسیا قهرمان می‌شد، بلکه به صورت پیوسته به جام جهانی و المپیک نیز راه می‌یافت.

اما بعد از چند سال انتقال نسلی، برنز جام ملت‌های آسیا در ۲۰۲۵ و برنز بازی‌های آسیایی در ۲۰۲۶ دست‌کم نشان می‌دهد بسکتبال ایران دوباره مسیر بازگشت به جمع تیم‌های بالای قاره را پیدا کرده است.

برای نسلی که سال‌ها در سایه نام‌هایی چون حدادی، نیکخواه‌بهرامی و کامرانی قرار داشت، ناگویا شاید هنوز آغاز یک «نسل طلایی» تازه نباشد؛ اما دو مدال آسیایی پیاپی نشان می‌دهد دوران پس از نسل طلایی کم‌کم دارد از مرحله افت و بازسازی عبور می‌کند.