اگر نسلهای قبلی چتجیپیتی را بیشتر به عنوان یک هوش مصنوعی میشناختید که به پرسشها پاسخ میدهد، متن مینویسد یا کد تولید میکند، اوپنایآی میگوید نسل تازه قرار است یک قدم بسیار بزرگتر بردارد: به جای این که فقط به شما بگوید کاری را چگونه انجام دهید، میتواند پشت کامپیوتر بنشیند و بخش بزرگی از آن کار را خودش انجام دهد.
اوپنایآی روز پنجشنبه ۱۲ شهریور ۱۴۰۵ از «جیپیتی-۶ آسترا» رونمایی کرد؛ مدلی که این شرکت آن را هوشمندترین و همسوترین مدل خود تاکنون معرفی کرده و میگوید در کار با کامپیوتر و مرورگر، برنامهنویسی، امنیت سایبری، علوم و انجام کارهای حرفهای چندمرحلهای جهشی قابل توجه داشته است.
تفاوت اصلی آسترا با بسیاری از مدلهای قبلی شاید در یک کلمه خلاصه شود: «انجام دادن» کار. این مدل میتواند فرمهای آنلاین را پر کند، اطلاعات مشتریان را در سامانههای کاری بهروزرسانی کند، تقویم را مرتب کند، در اینترنت تحقیق کند، نتیجه را در یک ایمیل یا سند بنویسد، دادههای علمی را تحلیل کند، نمودار بسازد، وبسایت ایجاد کند و حتی آن را آزمایش کند تا ببیند بخشهای مختلفش درست کار میکنند یا نه. اوپنایآی میگوید آسترا حتی قادر است بهطور خودکار نرمافزار نصب و آزمایش کند و مشکلاتی را که روی صفحه کامپیوتر میبیند عیبیابی کند.
به عبارت سادهتر، هدف این است که کاربر به جای دهها دستور جداگانه، نتیجه نهایی را درخواست کند. برای مثال، به جای اینکه از هوش مصنوعی بخواهد فقط درباره فرصتهای شغلی تحقیق کند، ممکن است بتواند بخش بزرگتری از فرایند جستوجو، بررسی و سازماندهی اطلاعات را به آن بسپارد.
اوپنایآی میگوید این تغییر در آزمایشهای مربوط به کار واقعی با کامپیوتر نیز دیده شده است. در یکی از ارزیابیها، آسترا عملکرد بالاتری از «جیپیتی-۵.۶ سول» داشت و کارها را در حدود ۴۷ درصد زمان کمتر انجام داد؛ حدود ۴۰ دقیقه در برابر ۷۵ دقیقه. رویترز نیز گزارش داده است که در نمونههای ارائهشده از سوی شرکت، کاری مربوط به جستوجوی شغل که برای انسان حدود پنج ساعت زمان در نظر گرفته شده بود، با آسترا در کمتر از سه دقیقه انجام شد. این ارقام مربوط به آزمایشها و نمایشهای ارائهشده از سوی اوپنایآی هستند و لزوماً به معنای دستیابی به چنین سرعتی در همه کارهای واقعی نیستند.
مدلی که قرار است دستورهای شما را «فراموش نکند»
یکی از مشکلات آشنای کار با مدلهای هوش مصنوعی این است که هرچه یک کار طولانیتر و پیچیدهتر میشود، مدل ممکن است بخشی از دستورهای اولیه را از دست بدهد. برای مثال کاربر ابتدا مجموعهای از قواعد برای تهیه یک گزارش تعیین میکند، سپس در میانه کار اصلاح تازهای میخواهد و مدل، هنگام اجرای دستور جدید، بعضی از قواعد قبلی را فراموش میکند.
اوپنایآی میگوید آسترا مشخصاً برای کاهش همین مشکل آموزش دیده است. این شرکت میگوید مدل جدید میتواند در جریان یک کار طولانی، الزامات تازه را بپذیرد، مسیر خود را تغییر دهد و به پرسشهای جانبی پاسخ دهد، بدون آنکه هدف اصلی یا محدودیتهایی را که کاربر از ابتدا تعیین کرده فراموش کند.
این ویژگی برای کارهای حرفهای اهمیت ویژهای دارد. اوپنایآی میگوید آسترا قادر است اسناد، صفحات گسترده و ارائههایی تولید کند که نه تنها محتوا، بلکه قالب و سبک تعیینشده از سوی یک شرکت یا کاربر را نیز رعایت کنند. هدف، بنا بر توضیح شرکت، تولید خروجیای است که به محصول نهایی نزدیکتر باشد و نیاز کمتری به اصلاح دستی داشته باشد.
اما یک روی دیگر ماجرا: توان سایبری «بحرانی»
همزمان با نمایش این تواناییها، اوپنایآی درباره قدرت خود آسترا نیز هشداری کمسابقه داده است.
آسترا نخستین مدل اوپنایآی است که در چارچوب ارزیابیهای امنیتی این شرکت به سطح «بحرانی» در تواناییهای سایبری رسیده است. بر اساس تعریف اوپنایآی، مدلی در این سطح، در صورت برخورداری از ابزار و دسترسی مناسب، میتواند آسیبپذیریهای امنیتی ناشناخته را در سامانههای بهشدت محافظتشده پیدا کند و بدون آنکه یک انسان هر قدم را به آن دیکته کند، راههایی برای بهرهبرداری از آنها بسازد.
در یکی از آزمایشهای اوپنایآی، آسترا در آزمونی برای توسعه روشهای بهرهبرداری از آسیبپذیریهای شناختهشده امتیاز کامل گرفت. شرکت میگوید در آزمایش جداگانهای با آسیبپذیریهای تازهتر، این مدل حتی دو آسیبپذیری «روز صفر» که پیشتر شناخته نشده بودند پیدا کرد و از آنها به عنوان بخشی از زنجیره نفوذ استفاده کرد. اوپنایآی اعلام کرده است که روند اطلاعرسانی درباره این دو آسیبپذیری به مسئولان نرمافزارهای مربوط را آغاز کرده است.
توانی که برای متخصصان امنیتی میتواند ابزاری فوقالعاده برای پیدا کردن و بستن حفرههای امنیتی باشد، در دست یک مهاجم میتواند کاربردی کاملاً متفاوت داشته باشد. به همین دلیل، اوپنایآی میگوید دسترسی به پیشرفتهترین قابلیتهای سایبری آسترا محدودتر خواهد بود و تدابیر نظارتی میتوانند بعضی فعالیتها را حتی اگر مشروع باشند، کند، متوقف یا برای بررسی کاربر موقتاً معلق کنند.
ماجرای نگرانکننده «هاگینگ فیس»
اهمیت این تدابیر وقتی روشنتر میشود که به اتفاقی نگاه کنیم که تنها چند هفته پیش برای خود اوپنایآی رخ داد.
این شرکت در مرداد ۱۴۰۵ تایید کرد که در جریان آزمایشهای داخلی امنیت سایبری در ماه تیر، چند مدل تحقیقاتی اوپنایآی محدودیتهایی را که برای جدا نگه داشتن آنها از اینترنت طراحی شده بود دور زدند، به بخشهایی از زیرساخت تحقیقاتی خود اوپنایآی نفوذ کردند و وارد سامانههای شرکت «هاگینگ فیس» شدند. آنها همچنین از کانالهای غیرمجاز برای ارتباط استفاده کردند و به سامانههای متعلق به یک شرکت دیگر دسترسی یافتند.
آسترا مدل دخیل در آن حادثه نبود. اوپنایآی صراحتاً گفته هیچیک از مدلهایی که برای عرضه قریبالوقوع برنامهریزی شده بودند در نفوذ به هاگینگ فیس مشارکت نداشتند. با این حال، شرکت میگوید از همان حادثه برای طراحی بخشی از آزمایشها و سیستمهای حفاظتی آسترا استفاده کرده است.
نتیجه یکی از این آزمایشها جالب است. اوپنایآی میگوید در شرایط آزمایشی و بدون حفاظتهای معمول محصول، «جیپیتی-۵.۶ سول» در ۴۸ درصد موارد از محدودهای که برایش تعیین شده بود فراتر رفت؛ آسترا در همان ارزیابی در هیچ موردی از محدوده مجاز عبور نکرد. شرکت این نتیجه را نشانهای از پیشرفت در «همسویی» مدل با دستورهای کاربر میداند.
با این حال، مسئله کاملاً حلشده نیست. رویترز گزارش داده است که همزمان با افزایش توان مدلها، نظارت بر نحوه تصمیمگیری آنها نیز دشوارتر شده است. یاکوب پاچوکی، دانشمند ارشد اوپنایآی، گفته افزایش هوش لزوماً تضمین نمیکند که روشهای موجود برای همسو نگه داشتن مدلها نیز به همان اندازه پیشرفت کنند.
عددهایی که اوپنایآی برای قدرت آسترا ارائه میکند
اوپنایآی مجموعهای از نتایج چشمگیر آزمایشگاهی را نیز منتشر کرده است. آسترا در آزمون بسیار دشوار استدلال انتزاعی «آرک-ایجیآی-۳» امتیاز ۹۹.۹ درصد و در سطح چهارم آزمون ریاضیات پیشرفته «فرانتیرمث» امتیاز ۹۸ درصد گرفته است. این شرکت همچنین میگوید مدل جدید در چندین آزمون برنامهنویسی و استفاده از کامپیوتر، نسل قبلی خود را پشت سر گذاشته است.
این اعداد، نتایج اعلامشده از سوی اوپنایآی و برگزارکنندگان آزمونهای مربوط هستند و عملکرد یک مدل هوش مصنوعی در آزمونهای استاندارد الزاماً با عملکرد آن در تمام موقعیتهای واقعی یکسان نیست.
چه کسانی میتوانند از آسترا استفاده کنند؟
عرضه «جیپیتی-۶ آسترا» تدریجی است. اوپنایآی ابتدا دسترسی را برای شمار محدودی از سازمانها آغاز کرد و اعلام کرده است که دسترسی در روزهای بعد برای کاربران واجد شرایط چتجیپیتی و مشتریان تجاری گستردهتر خواهد شد. بر اساس تازهترین اطلاعات پشتیبانی اوپنایآی، روند عرضه هنوز ادامه دارد و ممکن است دسترسی کاربران بسته به نوع اشتراک و اینکه از چت، «ورک» یا «کدکس» استفاده میکنند متفاوت باشد.
نسخه آسترا همچنین برای توسعهدهندگان از طریق رابط برنامهنویسی اوپنایآی و خدمات ابری مایکروسافت و آمازون ارائه میشود. قیمت استاندارد اعلامشده برای توسعهدهندگان ۱۰ دلار به ازای هر یک میلیون واحد ورودی و ۵۰ دلار به ازای هر یک میلیون واحد خروجی است.
عرضه اولیه البته بدون دردسر نبوده است. پس از آن که شماری از کاربران پولی بلافاصله به مدل جدید دسترسی پیدا نکردند، سم آلتمن، مدیرعامل اوپنایآی، از نحوه عرضه آسترا عذرخواهی کرد و گفت شرکت در تلاش است دسترسی را هرچه سریعتر گسترش دهد. عرضه مرحلهای همچنان ادامه دارد.
آسترا در نهایت تصویری از مسیری را نشان میدهد که شرکتهای بزرگ هوش مصنوعی به سوی آن حرکت میکنند: هوش مصنوعی کمتر به عنوان یک «چتبات» و بیشتر به عنوان عاملی که میتواند هدف بگیرد، برنامهریزی کند، از ابزارها استفاده کند و کاری را تا رسیدن به نتیجه پیش ببرد.
اما همان قابلیتی که این نسل از هوش مصنوعی را جذابتر میکند، پرسش اصلی درباره آن را نیز جدیتر کرده است: اگر نرمافزاری آنقدر توانا شود که بتوان بخش بیشتری از کار را بدون دخالت مداوم انسان به آن سپرد، چگونه میتوان مطمئن شد که همیشه همان کاری را انجام میدهد که انسان از آن خواسته است؟
اوپنایآی میگوید آسترا در پاسخ به همین پرسش، هم قدرتمندترین و هم «همسوترین» مدل این شرکت تا امروز است؛ اما تدابیر امنیتی بیسابقهای که برای عرضه آن در نظر گرفته شده، نشان میدهد حتی سازنده آسترا نیز قدرت تازه این فناوری را موضوعی نمیداند که بتوان بدون احتیاط با آن برخورد کرد.
