عربستان سعودی در واکنش به افزایش حملات جمهوری اسلامی و نیروهای نیابتی آن، در حال گسترش ائتلافهای دفاعی منطقهای است تا ضمن تقویت توان بازدارندگی خود، از کشیده شدن به جنگ گستردهتری که خواهان آن نیست جلوگیری کند. توافق دفاعی تازه عربستان با ترکیه و پاکستان و تلاش برای تشکیل یک ائتلاف چندملیتی دریایی در دریای سرخ از مهمترین بخشهای این راهبرد است.
به گزارش رویترز، عربستان از زمان آغاز عملیات نظامی آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی در ۹ اسفند، تلاش کرده است میان دفاع از امنیت و زیرساختهای حیاتی خود و پرهیز از تبدیل شدن به یکی از طرفهای مستقیم جنگ تعادل برقرار کند. این کشور در ماههای نخست عمدتا مسیر دیپلماتیک را دنبال کرد و سپس به اقدامات نظامی محدود روی آورد.
با این حال، حملات اخیر از یمن و عراق به تاسیسات نفتی عربستان و همچنین تهدید کشتیرانی این کشور در تنگه هرمز و دریای سرخ، فشار بر دولت این کشور برای واکنش قاطعتر را افزایش داده است. حوثیهای مورد حمایت رژیم ایران نیز ماه گذشته به آتشبس چهار ساله پایان دادند، محاصره دریایی علیه عربستان اعلام کردند، و حملات به زیرساختهای نفتی این کشور را از سر گرفتند.
دو هفته پیش، آمریکا و عربستان حملات هوایی مشترکی علیه شبهنظامیان عراقی انجام دادند که در حملات علیه عربستان نقش داشتند. این نخستین اقدام تلافیجویانه اعلامشده عربستان در جریان جنگ کنونی بود؛ اقدامی که با وجود تلاش این کشور برای پرهیز از قرار گرفتن در جایگاه یکی از طرفهای جنگ انجام شد.
دو روز بعد، عربستان از قصد خود برای رهبری یک ائتلاف دفاع دریایی در دریای سرخ خبر داد. تاکنون ۱۴ کشور منطقه برای مشارکت در این ابتکار اعلام آمادگی کردهاند و نشستهای بیشتری برای شکلدهی رسمی آن در جده برنامهریزی شده است. کشورهای اروپایی نیز در حال بررسی مشارکت هستند، اما به گفته دیپلماتها، نگرانی درباره احتمال درگیر شدن در جنگ یمن تصمیمگیری آنها را دشوار کرده است.
عربستان همچنین هفته پیش «معاهده دفاعی مشترک مکه» را با ترکیه و پاکستان امضا کرد. هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، این توافق را از نظر فنی مشابه ماده پنجم پیمان ناتو توصیف کرده است؛ به این معنا که در صورت حمله به یکی از اعضا، سه کشور برای تعیین نوع حمایت مورد نیاز با یکدیگر مشورت خواهند کرد.
با این حال، تحلیلگران میگویند هنوز مشخص نیست این سازوکارها در عمل تا چه اندازه به اقدام نظامی مشترک منجر شود. برخی کارشناسان اقدامات عربستان را تلاشی برای افزایش تدریجی بازدارندگی میدانند در حالی که کماکان به دیپلماسی اولویت میدهد.
چالش اصلی عربستان، حفاظت از برنامههای بلندپروازانه اقتصادی و زیرساختهای حیاتی خود بدون ورود به یک جنگ فراگیر است. مخصوصا حملات حوثیها خاطرات حملات سال ۲۰۱۹ به تاسیسات نفتی عربستان را زنده کرده است؛ حملاتی که تولید نفت این کشور را به طور موقت به نصف کاهش داد.
بر اساس گزارش رویترز، در صورت تشدید دوباره جنگ یمن، عربستان ترجیح میدهد نیروهای دولت قانونی یمن مسئولیت اصلی هرگونه عملیات زمینی را بر عهده بگیرند، و خودش بیشتر بر ایجاد یک ساختار دفاعی منطقهای برای حفاظت از کشتیرانی و زیرساختهای راهبردی تمرکز کند.
