همزمان با ادامه رسیدگی قضایی به پروندههای مرتبط با اعتراضات دی ۱۴۰۴ در خراسان شمالی، گزارشها از افزایش فشارهای قضایی بر بازداشتشدگان، خطر صدور حکم اعدام برای ۹ متهم، محکومیت یک پدر و دختر نوجوان او، و صدور حکم حبس و شلاق برای یکی دیگر از معترضان حکایت دارد.
به گزارش نهادهای حقوق بشری، ۱۲ مرداد ۱۴۰۵ روند رسیدگی به پروندههای مرتبط با اعتراضات دی ۱۴۰۴ در شهرهای اسفراین و بجنورد همچنان ادامه دارد و نگرانیها درباره رعایت اصول دادرسی عادلانه، استفاده از اعترافات اجباری و صدور احکام سنگین علیه معترضان افزایش یافته است.
به گزارش وبسایت حقوقی دادبان، ۹ شهروند بازداشتشده در جریان اعتراضات دی ۱۴۰۴ در اسفراین، در پروندهای معروف به «پرونده حسینزاده»، با خطر صدور احکام سنگین از جمله اعدام روبهرو هستند. رسیدگی به این پرونده در شعبه اول دادگاه انقلاب بجنورد ادامه دارد.
به نوشته دادبان، مقامهای قضایی جمهوری اسلامی اتهامهایی از جمله محاربه، افساد فیالارض، قتل عمد، ایجاد حریق، و اخلال در امنیت کشور را به این افراد نسبت دادهاند. بنا بر این گزارش، این افراد پس از آتش گرفتن یک کیوسک پلیس و کشته شدن دادستان اسفراین و چند مأمور نیروی انتظامی در جریان اعتراضات بازداشت شدند.
بنا بر این گزارش، بازداشتشدگان تحت شکنجه و فشار برای اخذ اعتراف اجباری قرار گرفتهاند و اعترافات تلویزیونی دستکم دو نفر از آنان پیش از صدور حکم قطعی از صداوسیما پخش شده است. همچنین گزارش شده که آنان از دسترسی مؤثر به وکیل و مطالعه کامل پرونده محروم بودهاند. در میان متهمان، امیرحسین ساربان، نوجوان ۱۶ ساله، در کانون اصلاح و تربیت نگهداری میشود و سایر متهمان در بند امنیتی زندان اسفراین به سر میبرند.
متهمان در دوران بازداشت تحت شکنجه و فشار برای اخذ اعتراف اجباری قرار گرفتهاند و اعترافات تلویزیونی دستکم دو نفر از آنان پیش از صدور حکم قطعی از صداوسیما پخش شده است
دادبان با اشاره به این پرونده تأکید کرده است که صدور حکم اعدام در شرایطی که پرونده با ادعای شکنجه، اخذ اعتراف اجباری، پخش اعترافات پیش از محاکمه و محرومیت از دسترسی مؤثر به وکیل همراه بوده، با اصول دادرسی عادلانه و قوانین داخلی ایران در تعارض جدی قرار دارد و اعترافات اخذشده تحت اجبار فاقد ارزش قانونی است.
در پروندهای دیگر، بهروز ایزانلو، از بازداشتشدگان اعتراضات دی ۱۴۰۴، از سوی شعبه ۱۰۳ دادگاه کیفری دو بجنورد به چهار سال و ۹ ماه حبس، ۸۰ ضربه شلاق و پرداخت ۸۰ میلیون تومان جزای نقدی محکوم شده است. دختر ۱۶ ساله او، زینب ایزانلو، نیز در ارتباط با همین پرونده به شش ماه و ۱۵ روز حبس محکوم شده است.
این پدر و دختر ۱۴ دی ۱۴۰۴ بدون ارائه حکم قضایی در منزل خود بازداشت شدند. بهروز ایزانلو پس از مدتی با وثیقه چهار میلیارد تومانی و زینب ایزانلو نیز با تودیع وثیقه آزاد شدند، اما روند رسیدگی قضایی علیه آنان ادامه یافت. گزارشها همچنین از محرومیت بهروز ایزانلو از ملاقات با خانواده و دسترسی به وکیل در دوران بازداشت حکایت دارد.
دادبان در این زمینه تأکید کرده است که محکومیت یک نوجوان ۱۶ ساله به حبس، بهویژه در پروندهای مرتبط با اعتراضات، با اصل منافع عالیه کودک، کنوانسیون حقوق کودک و مقررات ویژه رسیدگی به جرائم اطفال و نوجوانان در قوانین ایران مغایرت دارد.
همچنین مصطفی علیپور، شهروند ۳۲ ساله اهل بجنورد و از بازداشتشدگان اعتراضات دی ۱۴۰۴، در دو پرونده جداگانه از سوی دادگاههای انقلاب و کیفری این شهر در مجموع به چهار سال و دو ماه حبس و ۷۴ ضربه شلاق محکوم شده است.
بر اساس گزارشها، شعبه اول دادگاه انقلاب بجنورد وی را به سه سال و شش ماه حبس تعزیری و شعبه ۱۰۴ دادگاه کیفری نیز به هشت ماه حبس و ۷۴ ضربه شلاق محکوم کرده است. منابع مطلع اعلام کردهاند که علیپور در دوران بازداشت تحت شکنجه قرار گرفته و پیش از بازداشت نیز بر اثر شلیک گلولههای ساچمهای نیروهای نظامی مجروح شده بود. همچنین جلسه رسیدگی تنها در یک نوبت و بهصورت آنلاین برگزار و رأی دادگاه نیز بهصورت شفاهی به او ابلاغ شده است.
به گفته نهادهای حقوق بشری برگزاری تنها یک جلسه دادگاه بهصورت آنلاین، ابلاغ شفاهی رأی، اعلام نشدن رسمی عناوین اتهامی و ادعای شکنجه در دوران بازداشت، با اصول دادرسی عادلانه و حق دفاع در تعارض است و هرگونه ادله یا اقراری که تحت اجبار به دست آمده باشد، از اعتبار قانونی برخوردار نیست.
