شهروند سهتابعیتی ایرانی، آمریکایی و بریتانیایی که نزدیک به شش سال در زندانهای جمهوری اسلامی بود، گفت این حکومت بازداشتشدگان خارجی را کالایی برای معامله میبیند.
مراد طاهباز در گفتوگو با شبکه فاکسنیوز افزود بازداشت اتباع خارجی و دوتابعیتی از ابتدای انقلاب به ابزار فشار سیاسی تبدیل شده و تا زمانی که هزینهای برای آن ایجاد نشود ادامه خواهد یافت.
او هشدار داد حملات اخیر میتواند وضعیت زندانیان را بدتر کند. به گفته طاهباز، پس از خروج آمریکا از برجام، بازجویان سازمان اطلاعات سپاه تقریباً هر روز خشم خود از آن تصمیم را در بازجوییها به او منتقل میکردند.
طاهباز چهار ماه را در بند ۲-الف اوین در سلول انفرادی و زیر نور دائم گذراند و روزانه تنها دو نوبت دهدقیقهای و با چشمبند از سلول خارج میشد. به گفته او تماسهای تلفنی زیر نظر بازجویان انجام میشد و اجازه نداشت هنگام صحبت با همسرش از واژههای انگلیسی استفاده کند.
طاهباز، از بنیانگذاران بنیاد حیات وحش میراث پارسیان، در دی ۱۳۹۶ همراه هشت فعال محیط زیست بازداشت و به «ارتباط با دولت متخاصم آمریکا» متهم شد. او در شهریور ۱۴۰۲ در چارچوب توافق تبادل زندانیان میان آمریکا و جمهوری اسلامی آزاد شد.
پیشتر وزارت امور خارجه آمریکا در ۸ اسفند ۱۴۰۴ جمهوری اسلامی را «حامی دولتی بازداشت ناروا» اعلام کرد و هشدار داد در صورت ادامه، محدودیت جغرافیایی بر استفاده از گذرنامه آمریکایی برای سفر به ایران را بررسی خواهد کرد.
همچنین مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در بیانیهای نوشت: «زمانی که حکومت جمهوری اسلامی ۴۷ سال پیش به قدرت رسید، آیتالله خمینی با تأیید گروگانگیری کارکنان سفارت آمریکا، کنترل قدرت را تثبیت کرد. طی دههها، جمهوری اسلامی همچنان بهطور بیرحمانه شهروندان بیگناه آمریکایی و همچنین اتباع سایر کشورها را بازداشت کرده تا از آنها بهعنوان اهرم سیاسی در برابر دیگر دولتها استفاده کند. این رویه نفرتانگیز باید پایان یابد.»
بازداشتهای خودسرانه اتباع خارجی در ایران به اتباع آمریکایی محدود نیست و جمهوری اسلامی با بازداشت اتباع دیگر کشورها به ویژه در پی تبادل زندانی است.
بلژیک در خرداد ۱۴۰۲ اسدالله اسدی، دیپلمات جمهوری اسلامی محکوم به ۲۰ سال زندان بابت طراحی بمبگذاری در پاریس، را آزاد کرد. در مقابل، الیویه واندکاستل، امدادگر بلژیکی که ۴۵۵ روز در بازداشت بود، آزاد شد. وزیر دادگستری بلژیک اتهامهای او را «مجموعهای ساختگی» و در تلافی محکومیت اسدی خواند.
سوئد در تیر ۱۴۰۳ حمید نوری، محکوم به حبس ابد بابت نقش در اعدام زندانیان سیاسی دهه ۱۳۶۰، را به ایران بازگرداند. در مقابل، یوهان فلودروس، دیپلمات اتحادیه اروپا، و سعید عزیزی آزاد شدند.
بریتانیا نیز در اسفند ۱۴۰۰ و پس از تسویه بدهی ۴۰۰ میلیون پوندی، آزادی نازنین زاغری و انوشه آشوری را گرفت. عمان در بیشتر این مبادلهها میانجی بوده است.
