وزیر امور خارجه آمریکا در سرمقالهای که همزمان با ورودش به مانیل در روزنامههای فیلیپین منتشر شد، هشدار داد آزادی دریانوردی در جنوب شرق آسیا «بههیچوجه تضمینشده نیست».
مارکو روبیو در این متن که صبح سهشنبه انتشار یافت، بر تعهد آمریکا به آزادی دریانوردی در منطقه و تداوم چتر دفاعی این کشور تأکید کرد.
او نوشت: «اگر این آبها تحت کنترل قدرتی قرار گیرد که حاضر است از تجارت بهعنوان سلاح ژئوپلیتیک استفاده کند، هم آمریکا و هم کشورهای آسهآن با تهدیدهای جدی تازهای برای حاکمیت، امنیت و آینده اقتصادی خود روبهرو خواهند شد.»
او همچنین تأکید کرد رأی داوری سال ۲۰۱۶ که ادعاهای گسترده چین در دریای جنوبی چین را باطل اعلام کرد، «نهایی و الزامآور» است و نوشت آمریکا به تعهدات خود در برابر فیلیپین و دیگر متحدان «در رویارویی با تهدیدهای تازه و اجباری علیه منافع مشترکمان» پایبند خواهد ماند. چین این رأی را به رسمیت نمیشناسد.
پسزمینه این یادداشت، درگیری روز دوشنبه در دریای جنوبی چین است. ارتش فیلیپین اعلام کرد نیروهای گارد ساحلی چین در نزدیکی صخره «توماس دوم» یکی از پرسنل نیروی دریایی این کشور را زخمی کرده و به یک قایق بادی نیروی دریایی آسیب زدهاند.
گارد ساحلی چین این اتهام را رد کرد و گفت پرسنل فیلیپینی به مأموران چینی حمله کردهاند. وزارت امور خارجه فیلیپین این «اقدام خشونتآمیز» را غیرقابلقبول خواند و گفت مستلزم اقدام دیپلماتیک است.
وزارت امور خارجه آمریکا روز دوشنبه در بیانیهای اقدامهای «خطرناک و تهاجمی» چین علیه پرسنل نیروی دریایی فیلیپین را محکوم کرد.
تامی پیگات، سخنگوی این وزارتخانه، گفت: «الگوی نگرانکننده تحریکات چین علیه عملیات قانونی دریایی فیلیپین، صلح و ثبات منطقهای را تضعیف میکند و مستقیماً با تعهدهای مکرر چین به حل مسالمتآمیز اختلافات در تضاد است.» او از پکن خواست فوراً به رفتار بیثباتکننده خود پایان دهد و افزود «ما در کنار متحدمان فیلیپین ایستادهایم».
آمریکا و فیلیپین از سال ۱۹۵۱ پیمان دفاع متقابل دارند و تشدید جدی این تنش میتواند واشینگتن را وارد ماجرا کند.
چین تقریباً بر کل دریای جنوبی چین ادعای حاکمیت دارد که آبراهی حیاتی برای تجارت جهانی است. چند کشور عضو آسهآن از جمله فیلیپین، ادعاهای سرزمینی متداخل با چین دارند.
