جیدی ونس، معاون رئیس جمهوری ایالات متحده، روز دوشنبه ۱ تیر اعلام کرد مذاکرات آمریکا و جمهوری اسلامی در سوئیس «پیشرفت چشمگیری» داشته و به گفته او، رژیم ایران موافقت کرده است بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی را بار دیگر به ایران دعوت کند.
ونس پس از پایان بخش سیاسی مذاکرات در اقامتگاه برگناشتاک سوئیس به خبرنگاران گفت دو طرف «شالوده بسیار خوبی» برای دستیابی به یک توافق نهایی بنا نهادهاند، اما تأکید کرد که هنوز کارهای زیادی باقی مانده است.
او مذاکرات را به ساختن یک خانه تشبیه کرد و گفت: «توافق نهایی خانه است. ما پی آن را بنا کردهایم، اما هنوز خانه را نساختهایم.»
به گفته معاون رئیسجمهوری آمریکا، مذاکرات بر چند محور اصلی متمرکز بوده است: ایجاد سازوکاری برای باز نگهداشتن تنگه هرمز و تضمین ادامه جریان انرژی، جلوگیری از تشدید درگیری میان اسرائیل و حزبالله، بازگشت بازرسان هستهای به ایران، و تعیین چارچوبی برای رسیدگی به داراییهای مسدودشده ایران.
بازگشت بازرسان هستهای
ونس موافقت ادعایی حکومت ایران با بازگشت بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی را «دستاوردی بزرگ برای مردم آمریکا» توصیف کرد و آن را نخستین گام برای پایان دائمی آنچه «برنامه تسلیحات هستهای ایران» خواند، دانست.
او گفت مقامهای آمریکایی ممکن است از همان روز دوشنبه با آژانس و بازرسان آن درباره مراحل بعدی گفتوگو کنند و انتظار دارد رایزنیها در این زمینه دستکم در طول هفته جاری آغاز شود.
ونس افزود مذاکرات فنی در روزها و هفتههای آینده ادامه خواهد داشت. او گفت هرچند خودش نمیتواند برای تمام دوره ۶۰ روزه مذاکرات در سوئیس بماند، تیمهای فنی با نظارت مقامهای سیاسی به کار خود ادامه خواهند داد.
تنگه هرمز و جریان انرژی
معاون رئیسجمهوری آمریکا گفت یکی از اهداف اصلی واشنگتن ایجاد سازوکاری برای باز نگهداشتن تنگه هرمز و جلوگیری از اختلال در انتقال نفت و انرژی است.
او افزود طرفها همچنین درباره هماهنگی برای مینروبی و ایجاد کانالهای ارتباطی در صورت بروز تنش یا حادثه دریایی گفتوگو کردهاند تا از تشدید بحران جلوگیری شود.
ونس کاهش قیمت نفت و بنزین را از نتایج کاهش تنشها دانست و گفت آمریکا میخواهد اطمینان یابد جریان انرژی بدون وقفه ادامه خواهد یافت.
لبنان، اسرائیل و حزبالله
ونس همچنین از پیشرفت در مذاکرات مربوط به لبنان خبر داد و گفت هدف آمریکا ایجاد سازوکاری است که در صورت ازسرگیری تبادل آتش میان اسرائیل و حزبالله، طرفها بتوانند سریعاً با یکدیگر ارتباط برقرار کنند و مانع خارج شدن درگیری از کنترل شوند.
او گفت واشنگتن در پی حفظ امنیت اسرائیل و حاکمیت ملی لبنان است و افزود اسرائیل، به گفته مقامهای آن کشور، در جنوب لبنان اهداف ارضی ندارد و خواهان محافظت از خود در برابر حزبالله است.
معاون رئیسجمهوری آمریکا گفت که جمهوری اسلامی نیز باید برای مهار حزبالله اقدام کند. او در عین حال تأکید کرد که همه طرفها حق دفاع از خود را دارند، اما واکنشها باید بهگونهای باشد که به جنگ گستردهتری منجر نشود.
ونس گفت آمریکا در جریان مذاکرات بهطور مستمر با اسرائیل، عربستان سعودی، امارات متحده عربی، و دیگر کشورهای منطقه در تماس بوده و آنان را در جریان تحولات قرار داده است.
او افزود واشنگتن در پی تحمیل توافق به کشورهای منطقه نبوده و مدعی شد دولتهای منطقه خواستار دستیابی آمریکا و ایران به یک تفاهم شدهاند.
تنش لفظی در جریان مذاکرات
ونس تأیید کرد که اظهارات و تهدیدهای مطرحشده در شبکههای اجتماعی باعث افزایش تنش در جریان مذاکرات شده بود، اما گفت هیئت ایرانی میز مذاکره را ترک نکرد و گفتوگوها تا پس از نیمهشب ادامه یافت.
او گفت مقامهای آمریکایی به هیئت ایرانی اعلام کردهاند که واشنگتن در برابر اظهارات نادرست یا تهدیدهایی که از نظر آمریکا مبنای واقعی ندارند، سکوت نخواهد کرد.
با وجود این تنشهای لفظی، به گفته ونس، مذاکرات متوقف نشد و دو طرف توانستند درباره چند موضوع اصلی به پیشرفت برسند.
پیشنهاد درباره داراییهای مسدودشده ایران
او گفت بر اساس پیشنهادی که با مشارکت جرد کوشنر و میانجیگران قطری مطرح شده است، ایران میتواند از منابع آزادشده برای خرید محصولات کشاورزی آمریکا، از جمله سویا، ذرت و گندم، استفاده کند. ونس این طرح را پیشنهادی سودمند برای کشاورزان آمریکایی و مردم ایران توصیف کرد و گفت هدف آن جلوگیری از مصرف پول در تأمین مالی گروههای تروریستی است.
ونس گزارشها درباره آزادی بدون قیدوشرط داراییهای مسدودشده ایران را رد کرد و گفت دولت آمریکا در حال بررسی سازوکاری است که در صورت آزاد شدن بخشی از این داراییها، مصرف آنها قابل کنترل باشد.
او گفت بر اساس پیشنهادی که با مشارکت جرد کوشنر و میانجیگران قطری مطرح شده است، ایران میتواند از منابع آزادشده برای خرید محصولات کشاورزی آمریکا، از جمله سویا، ذرت و گندم، استفاده کند.
ونس این طرح را پیشنهادی سودمند برای کشاورزان آمریکایی و مردم ایران توصیف کرد و گفت هدف آن جلوگیری از مصرف پول در تأمین مالی گروههای تروریستی است.
معاون رئیسجمهوری آمریکا هشدار داد که در صورت شکست مسیر دیپلماتیک، دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، ابزارهای دیگری برای پیگیری اهداف واشنگتن در اختیار دارد؛ با این حال، او گفت مذاکرات سوئیس زمینه مناسبی برای ادامه دیپلماسی فراهم کرده است.
مذاکرات آمریکا و ایران با میانجیگری قطر و پاکستان برگزار شد. با پایان یافتن گفتوگوهای مقامهای ارشد، انتظار میرود تیمهای فنی چهار کشور در روزها و هفتههای آینده بررسی جزئیات پرونده هستهای، امنیت کشتیرانی، آتشبس منطقهای و مسائل مالی را ادامه دهند.
