تیم فوتبال ایران روز یکشنبه ۳۱ خرداد در ورزشگاه سوفای لسآنجلس برابر بلژیک به تساوی بدون گل رسید؛ نتیجهای ارزشمند در مقابل یکی از پرمهرهترین تیمهای اروپا که امید ایران برای صعود از گروه جی جام جهانی ۲۰۲۶ را زنده نگه داشت. ستاره مسابقه علیرضا بیرانوند بود؛ دروازهبانی که با مجموعهای از واکنشهای تعیینکننده، از جمله مهاری خیرهکننده برابر ماکسیم دکوئیپر، مانع شکست ایران شد.
این مسابقه فقط داستان مقاومت دفاعی ایران نبود. مهدی طارمی در نیمه اول دروازه تیبو کورتوا را باز کرد، اما گل پس از بررسی ویدئویی به دلیل آفساید مردود شد. در نیمه دوم نیز ناتان انگوی، مدافع بلژیک، به دلیل متوقفکردن طارمی در موقعیت آشکار گلزنی مستقیماً اخراج شد. ایران بیش از ۲۰ دقیقه با یک بازیکن بیشتر بازی کرد، اما نتوانست این برتری عددی را به گل و پیروزی تبدیل کند.
بیرون از زمین نیز مسابقه در فضایی کاملاً سیاسی برگزار شد. صدای اعتراض به جمهوری اسلامی از سکوها شنیده شد، پرچمهای شیر و خورشید در ورزشگاه دیده شدند و یکی از تماشاگران پلاکاردی با نام رشید مظاهری، دروازهبان پیشین تیم ملی و همتیمی بیرانوند در جام جهانی ۲۰۱۸، در دست داشت. مظاهری پس از انتقاد علنی از علی خامنهای بازداشت و زندانی شده است؛ اما بازیکنانی که سالها در کنار او تمرین و بازی کردهاند، در این مورد سکوت کردهاند.
بلژیک صاحب توپ، بیرانوند صاحب بازی
بلژیک از همان دقایق نخست کنترل توپ را در اختیار گرفت. تیم رودی گارسیا با استفاده از کوین دیبروینه، یوری تیلمانس و نفوذ بازیکنان کناری تلاش میکرد ساختار فشرده دفاع ایران را باز کند. ایران خطوط خود را نزدیک به هم نگه داشت، مرکز زمین را بست و بلژیک را به بازی در کنارهها و شوتزدن از موقعیتهای نهچندان مطلوب وادار کرد.
بلژیک در مجموع ۲۳ ضربه به سوی دروازه ایران زد و هفت ضربهاش در چارچوب بود. این برتری
مهار ضربه ماکسیم دکوئیپر
آماری اما به گل تبدیل نشد، زیرا بیرانوند تقریباً در تمام لحظات حساس آماده بود. برجستهترین مهار او در نیمه دوم و مقابل دکوئیپر رقم خورد. ضربه بازیکن بلژیک از فاصله نزدیک زده شد و بیرانوند با وجود حرکت اولیه به سمت دیگر، مسیر خود را تغییر داد و توپ را دفع کرد.
روملو لوکاکو نیز نتوانست در محوطه جریمه حضور تعیینکنندهای داشته باشد. مدافعان ایران ارتباط او با هافبکهای بلژیک را محدود کردند و هرگاه توپ از خط دفاع عبور کرد، بیرانوند آخرین مانع مطمئن ایران بود.
گل طارمی؛ شادی کوتاه و حکم ویدئویی
ایران برخلاف تصویری که آمار مالکیت توپ نشان میدهد، کاملاً بدون موقعیت نبود. در نیمه نخست، یک ضربه ایستگاهی تمرینشده با پاس به مهدی طارمی همراه شد و مهاجم ایران توپ را وارد دروازه کورتوا کرد. بازیکنان ایران و بخش بزرگی از ورزشگاه گل را جشن گرفتند، اما بررسی ویدئویی نشان داد طارمی هنگام دریافت توپ اندکی جلوتر از آخرین مدافع قرار داشته است.
گل مردود از دو جهت اهمیت داشت. نخست اینکه ایران نشان داد میتواند با برنامههای تمرینشده و ضربات ایستگاهی خط دفاع بلژیک را غافلگیر کند. دوم اینکه فاصله ایران با پیشافتادن از بلژیک بسیار اندک بود؛ مسئلهای که امیر قلعهنویی نیز پس از مسابقه بر آن تأکید کرد.
ایران در نیمه دوم نیز چند بار به دروازه بلژیک نزدیک شد. پرتابهای بلند و ارسالهای مستقیم برای طارمی، کورتوا را مجبور به مداخله کرد، اما مشکل همیشگی تیم ایران بار دیگر دیده شد: فاصله مهاجم با خط میانی زیاد بود و بازیکنان کمتری برای جمعکردن توپ دوم یا ادامه حمله جلو میآمدند.
اخراج انگوی؛ لحظهای که شاید سرنوشت بازی را عوض کرد
مهمترین نقطه عطف مسابقه در دقیقه ۶۶ رخ داد. ناتان انگوی هنگام بازگرداندن توپ اشتباه کرد و طارمی توپ را ربود. مهاجم ایران در مسیر تکبهتکشدن با کورتوا قرار داشت که انگوی او را از پشت متوقف کرد. داور بدون تردید کارت قرمز مستقیم نشان داد، زیرا خطا یک فرصت آشکار گلزنی را از ایران گرفته بود.
بلژیک برای حدود ۲۵ دقیقه پایانی، با احتساب وقتهای تلفشده، دهنفره بازی کرد. انتظار میرفت ایران پس از این اخراج جلوتر برود و فشار بیشتری ایجاد کند، اما چنین نشد. تیم قلعهنویی همچنان محتاط باقی ماند، مدافعان کناری کمتر به حمله اضافه شدند و سرعت گردش توپ برای استفاده از فضاهای خالی بلژیک کافی نبود.
در برخی مقاطع حتی بلژیک دهنفره خطرناکتر به نظر میرسید. ایران میان حفظ یک امتیاز و تلاش برای سه امتیاز مردد ماند و سرانجام راه محافظهکارانه را انتخاب کرد. از این منظر، تساوی هم یک نتیجه موفقیتآمیز بود و هم فرصتی ازدسترفته؛ ایران پیش از اخراج انگوی به لطف بیرانوند در مسابقه مانده بود، اما پس از آن میتوانست برای نخستین پیروزی خود برابر بلژیک جسورانهتر بازی کند.
بیرانوند و حسرت احتمالی آنتورپ
درخشش بیرانوند برای فوتبال بلژیک معنای ویژهای داشت. او در سال ۲۰۲۰ به رویال آنتورپ پیوست، اما دورانش در آن باشگاه موفقیتآمیز نبود و نتوانست به شکل مستمر در ترکیب اصلی قرار بگیرد. مصدومیت، رقابت درون تیم و دشواری سازگاری باعث شد حضورش در بلژیک کوتاهتر و کمفروغتر از انتظار باشد.
با دیدن نمایشی که او مقابل تیم بلژیک ارائه کرد، این پرسش برای برخی هواداران آنتورپ مطرح شد که آیا باشگاهشان واقعاً از تواناییهای بیرانوند بهدرستی استفاده کرد. شاید همان بلژیکیهایی که او را در آنتورپ دروازهبانی ذخیره یا نامطمئن میدیدند، اکنون با حسرت به مهارهایی نگاه کرده باشند که تیم کشورشان را از پیروزی محروم کرد.
رودی گارسیا نیز پس از مسابقه بیرانوند را چهره برجسته میدان معرفی کرد. سرمربی بلژیک گفت تیمش برنامه تاکتیکی خود را اجرا کرده، اما در ضربات نهایی کارایی نداشته است. او از فرصتسوزی بازیکنانش ابراز نارضایتی کرد و پذیرفت که اخراج انگوی کار بلژیک را دشوارتر کرده است.
این نخستین مشکل بلژیک در گلزنی در این مسابقات نبود. تیم گارسیا با وجود حضور بازیکنان نامدار و خلق موقعیتهای متعدد، در دو بازی نخست خود تنها دو امتیاز گرفته و برای صعود ناچار است در دیدار پایانی مقابل نیوزیلند نتیجه بگیرد.
قلعهنویی و شکایت از شرایط سیاسی مسابقات
امیر قلعهنویی پس از بازی از نظم دفاعی و تلاش بازیکنانش تمجید کرد و گل مردود طارمی را نشانه فاصله اندک ایران با پیروزی دانست. او همچنین بار دیگر به محدودیتهای سفر و اقامت تیم ایران در آمریکا اعتراض کرد.
ایران به دلیل سیاستهای دولت آمریکا و محدودیتهای ورود اتباع ایرانی، در تیخوانای مکزیک مستقر شده و برای برگزاری مسابقات خود باید میان مکزیک و شهرهای میزبان در آمریکا رفتوآمد کند. قلعهنویی گفت تیمش پیش از مسابقه با بلژیک کمتر از ۱۶ ساعت زمان مؤثر برای آمادهسازی داشته و مدت تمرین نیز کاهش یافته است.
قلعهنویی گفته بود فوتبال باید از سیاست جدا بماند، اما موقعیت خود تیم ایران نشان میدهد چنین جداییای عملاً وجود ندارد. وقتی محل اردو، مدت اقامت، صدور ویزا، حضور همراهان تیم و حتی کنفرانس خبری تحت تأثیر روابط دو حکومت قرار میگیرد، سخنگفتن از «فقط فوتبال» بیشتر یک آرزو است تا واقعیت.
رشید مظاهری؛ زندانیای که همتیمیهایش نامش را نمیبرند
سیاسیترین تصویر مسابقه نه در زمین، بلکه روی سکوها دیده شد. یکی از تماشاگران پلاکاردی
رشید مظاهری، دروازهبان پیشین تیم ملی فوتبال ایران
با مضمون «رشید مظاهری کجاست؟» در دست داشت. مظاهری یکی از سه دروازهبان ایران در جام جهانی ۲۰۱۸ و ذخیره بیرانوند بود. او پس از انتشار مطالب انتقادی علیه علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، بازداشت شد و در زندان است.
رسانههای حکومتی تلاش کردهاند بازداشت او را به اتهام خروج غیرقانونی از کشور و پرداخت رشوه تقلیل دهند. این شیوه برای جمهوری اسلامی آشناست: پروندهای که زمینه آشکار سیاسی دارد با اتهامهای عادی یا امنیتی پوشانده میشود تا حکومت بتواند وجود زندانی سیاسی را انکار کند. بازداشت مظاهری پس از موضعگیریهای انتقادی او اتفاق افتاد و جداکردن پروندهاش از آن مواضع، نادیدهگرفتن زمینه اصلی ماجراست.
تلختر آنکه چندین بازیکن حاضر در اردوی کنونی ایران، در جام جهانی ۲۰۱۸ همتیمی مظاهری بودند. آنها با او تمرین کردند، در یک رختکن نشستند و پیراهن یک تیم را پوشیدند؛ اما در سخنان علنیشان نامی از او نبردند.
سیاسیترین تصویر مسابقه نه در زمین، بلکه روی سکوها دیده شد. یکی از تماشاگران پلاکاردی با مضمون «رشید مظاهری کجاست؟» در دست داشت. مظاهری یکی از سه دروازهبان ایران در جام جهانی ۲۰۱۸ و ذخیره بیرانوند بود. او پس از انتشار مطالب انتقادی علیه علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، بازداشت شد و در زندان است.
این سکوت را نمیتوان صرفاً با جمله تکراری «ورزش را سیاسی نکنید» توجیه کرد. مظاهری خود یک ورزشکار و عضو سابق همین تیم بوده است. هنگامی که بازیکنی به دلیل مخالفت با رهبر جمهوری اسلامی زندانی میشود، سکوت همتیمیهای سابقش نیز بخشی از ماجراست، نه بیطرفی در برابر آن. البته بازیکنان در ساختاری فعالیت میکنند که اعتراض میتواند برای خودشان و خانوادههایشان هزینه داشته باشد. حکومت ایران بارها ورزشکاران معترض را بازداشت، محروم یا مجبور به ترک کشور کرده است.
در ورزشگاه پرچمهای شیر و خورشید، شعارهای مخالف جمهوری اسلامی و اعتراض به سرکوب دیده و شنیده شد. بخشی از ایرانیان حاضر در لسآنجلس آشکارا میان «ایران» و «جمهوری اسلامی» تفاوت میگذاشتند: آنها از بازیکنان حمایت میکردند، اما سرود و نمادهای حکومت را پس میزدند. این شکاف سالهاست پیرامون تیم فوتبال ایران وجود دارد و با بازداشت چهرههایی چون مظاهری عمیقتر شده است.
مصر، حریف آخر ایران
در دیگر مسابقه گروه، مصر با نتیجه ۳ بر یک نیوزیلند را شکست داد. نیوزیلند ابتدا پیش افتاد، اما مصر در نیمه دوم بازی را برگرداند و با درخشش محمد صلاح به نخستین پیروزی تاریخ خود در جام جهانی رسید.
پس از دو مسابقه، مصر با چهار امتیاز و تفاضل گل مثبت دو صدرنشین است. ایران و بلژیک هرکدام دو امتیاز دارند و نیوزیلند با یک امتیاز در رتبه چهارم قرار گرفته است. ایران صبح شنبه ۶ تیر به وقت ایران در مسابقه پایانی به مصاف مصر میرود و بلژیک نیز همزمان با نیوزیلند بازی خواهد کرد.
پیروزی برابر مصر، ایران را پنجامتیازی میکند و صعودش به مرحله یکشانزدهم نهایی را قطعی خواهد کرد. در این وضعیت، ایران دستکم دوم میشود و بسته به نتیجه بازی دیگر حتی امکان صدرنشینی دارد.
اگر ایران با مصر مساوی کند، سهامتیازی خواهد شد. در صورت پیروزی بلژیک مقابل نیوزیلند، ایران سوم میشود و باید برای صعود بهعنوان یکی از هشت تیم برتر سوم منتظر نتایج دیگر گروهها بماند. اگر بازی بلژیک و نیوزیلند نیز مساوی شود، ایران و بلژیک هر دو سه امتیاز خواهند داشت و تفاضل گل، گل زده و معیارهای بعدی رتبه دوم را تعیین میکند.
شکست برابر مصر، ایران را روی دو امتیاز نگه میدارد و شانس صعودش را بسیار کاهش میدهد. در آن صورت، سرنوشت تیم به نتیجه بازی دیگر و مقایسه با تیمهای سوم سایر گروهها وابسته خواهد شد.
فراتر از یک تساوی
دیدار ایران و بلژیک بدون گل تمام شد، اما مسابقهای کماتفاق نبود: بیرانوند تیمش را نجات داد، گل طارمی به دلیل چند سانتیمتر آفساید مردود شد، انگوی با کارت قرمز بیرون رفت و ایران فرصت استفاده از برتری عددی را از دست داد.
در همان شبی که بیرانوند بهعنوان قهرمان زمین تشویق میشد، نام ذخیره سابق او روی پلاکارد تماشاگران دیده میشد؛ دروازهبانی که به جای حضور در فوتبال، در زندان جمهوری اسلامی است. این تضاد شاید روشنترین تصویر تیم ملی امروز ایران باشد.
ایران اکنون مقابل مصر نه فقط برای صعود، بلکه برای ثبت نخستین حضور خود در مرحله حذفی جام جهانی بازی خواهد کرد. تساوی با بلژیک نشان داد این تیم میتواند دفاع کند و مقاومت نشان دهد. مسابقه آخر مشخص خواهد کرد آیا میتواند از احتیاط عبور کند، گل بزند و سرنوشت خود را بدون اتکا به محاسبات دیگران تعیین کند یا نه.
نکته : اگر تصاویر را مشاهده نمیکنید / فیلترشکن خود را روشن کنید .
