در هفدهم ماه مه 2026، سازمان بهداشت جهانی وضعیت اضطراری بهداشت عمومی را با نگرانی بینالمللی اعلام کرد. این تنها نهمین بار در تاریخ بود که آژانس این نام را انجام می داد. تا اواخر ماه مه، بیش از 900 مورد مشکوک در سراسر جمهوری دموکراتیک کنگو و اوگاندا شناسایی شده بود. حداقل 220 نفر جان باختند. این سومین شیوع بزرگ ابولا در تاریخ است و مقامات بهداشتی هشدار میدهند که آمار واقعی بسیار بیشتر است.
در مرکز بحران، سویه بوندیبوگیو ویروس ابولا قرار دارد، گونهای نادر که برای اولین بار در اوگاندا در سال 2007 ثبت شد. از هر سه نفری که به آن مبتلا می شود، یک نفر را می کشد. آزمایشهای اولیه آزمایشگاهی در مناطق آسیبدیده، نتایج منفی را نشان دادند، زیرا تجهیزات کاملاً برای سویه اشتباه آزمایش شدند. این ویروس تقریباً سه هفته قبل از اینکه مقامات به درستی آن را شناسایی کنند، بدون شناسایی در گردش بود.
اولین مورد مشکوک مربوط به 24 آوریل است. هویت تایید شده تا 15 مه ارائه نشد. تا آن زمان، شیوع این بیماری در چندین استان در شرق کنگو ریشه دوانده بود، از جمله ایتوری، کیوو شمالی و کیوو جنوبی، که همگی مناطق درگیری فعال بودند که زیرساخت های بهداشتی در آن دهه ها نبرد مسلحانه تضعیف شده بود. موارد بعداً در گوما و پایتخت اوگاندا، کامپالا، دو شهر پرجمعیت که در آنها مهار انتقال سریع بهطور قابلتوجهی سختتر میشود، ظاهر شد.
کارشناسان بهداشت و مقامات سابق به یک عامل بیش از همه به عنوان دلیلی که این شیوع زودتر تشخیص داده نشد اشاره می کنند: برچیدن سیستماتیک کمک های خارجی ایالات متحده.
آژانس توسعه بینالمللی ایالات متحده، معروف به USAID، سالها برنامههایی را حفظ کرده بود که بودجه نظارت بر سلامت محلی، آموزش کارکنان بهداشتی جامعه، تجهیز آزمایشگاهها و حمایت از تیمهای واکنش اضطراری در سراسر آفریقای مرکزی را تأمین میکرد. این برنامه ها در دولت ترامپ منجمد و سپس نابود شدند. مجموع پرداخت های ایالات متحده به کنگو از حدود 33 میلیون دلار به 10 میلیون دلار در یک سال کاهش یافت. به طور کلی، حمایت USAID از کشور از نزدیک به 1.2 میلیارد دلار به 693 میلیون دلار کاهش یافت.
عواقب آن فوری و ملموس بود. کارکنان باتجربه بهداشت جامعه که شیوع های قبلی ابولا را مدیریت کرده بودند، بودجه خود را از دست دادند و به دنبال شغل دیگری بودند. آزمایشگاهی در ایتوری فاقد تجهیزات لازم برای آزمایش بوندیبوگیو و کنار گذاشتن نمونهها به جای انتقال آنها به مرکز با ظرفیت بهتر بود. زمانی که این نمونهها در نهایت به کینشاسا رسیدند، به دمای اشتباه و در مقادیر ناکافی رسیدند، که تجزیه و تحلیل را بیشتر کند کرد. نیکلاس انریچ، دستیار سابق مدیر بهداشت جهانی در USAID، آسیب را به صراحت بیان کرد. در زمانی که ساعت ها مهم بود، پاسخ هفته ها به تعویق افتاد.
کمیته بین المللی نجات، شریک سابق USAID در کنگو، عملیات نظارتی و اقدامات بهداشتی خود را در ایتوری کاهش داد. بیمارستانها در مناطق آسیبدیده فاقد دستکش، ماسک و پیشبند محافظ بودند. پزشکان بدون حفاظت کافی و بدون اطمینان از زمان رسیدن تجهیزات کار کردند.
در مقابل این پسزمینه بود که مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، در یک نشست عمومی به شیوع این بیماری پرداخت. قاب بندی او آموزنده بود. او توضیح داد که اولویت اعلام شده دولت اطمینان از ورود هیچ مورد ابولا به ایالات متحده است. او سازمانهای متعددی را توصیف کرد که برای مهار بحران در کشورهایی که در آن قرار دارد تلاش میکنند و به آمریکاییها اطمینان داد که دولت تمام تلاش خود را برای محافظت از آنها انجام میدهد. وی گفت: «ما نمیتوانیم و نخواهیم گذاشت که هیچ موردی از ابولا وارد ایالات متحده شود.
ایالات متحده در نهایت متعهد شد 23 میلیون دلار به عنوان بودجه اضطراری اختصاص دهد که بیش از دو برابر مبلغی است که در ابتدا از برنامه های شناسایی و پیشگیری حذف شده بود. محققان توسعه سریع یک واکسن مخصوص Bundibugyo را آغاز کردند، اگرچه کارشناسان اذعان داشتند که حتی در خوشبینانه ترین سناریو، عرضه آن ماه ها طول می کشد.
حسابی پیچیده نیست. هزینه پیشگیری کمتر از فاجعه است. جهان اکنون هزینه هر دو را می پردازد.
– به پایان می رسد
