اکسیوس به نقل از دو مقام آمریکایی و دو منبع آگاه گزارش داده است کاخ سفید معتقد است آمریکا و جمهوری اسلامی به توافق بر سر یک یادداشت تفاهم یکصفحهای نزدیک شدهاند؛ متنی ۱۴ بندی که هدف آن پایان دادن به جنگ و تعیین چارچوب مذاکرات گستردهتر درباره برنامه هستهای تهران، تحریمها و تنگه هرمز است.
بر اساس این گزارش، هنوز هیچ توافقی نهایی نشده، اما منابع آگاه گفتهاند این نزدیکترین نقطهای است که دو طرف از زمان آغاز جنگ تاکنون به توافق رسیدهاند. آمریکا انتظار دارد ایران ظرف ۴۸ ساعت آینده به چند موضوع کلیدی پاسخ دهد.
رویترز نیز به نقل از یک منبع پاکستانی دخیل در مذاکرات صلح نوشت آمریکا و ایران در حال نزدیک شدن به توافق بر سر یک یادداشت تفاهم یکصفحهای برای پایان دادن به جنگ در خلیج فارس هستند. این منبع پاکستانی گفته گزارش اکسیوس درباره متن پیشنهادی، مفاد آن و روند مذاکرات «دقیق» است.
ترامپ پیشتر گفته بود «پیشرفت بزرگی» برای رسیدن به توافق کامل و نهایی با ایران حاصل شده و آمریکا عملیات موسوم به «پروژه آزادی» در تنگه هرمز را برای مدت کوتاهی متوقف میکند تا امکان نهایی شدن توافق بررسی شود.
تفاهمی برای پایان جنگ و یک دوره ۳۰ روزه مذاکرات
در شکل فعلی، این یادداشت تفاهم پایان جنگ در منطقه و آغاز یک دوره ۳۰ روزه مذاکره را اعلام میکند؛ دورهای که قرار است در آن درباره باز شدن تنگه هرمز، محدود شدن برنامه هستهای ایران و برداشته شدن تحریمهای آمریکا گفتوگو شود. اکسیوس نوشته محل مذاکرات بعدی میتواند اسلامآباد یا ژنو باشد.
براساس گزارش اکسیوس، یکی از محورهای اصلی متن پیشنهادی، توقف موقت غنیسازی اورانیوم از سوی تهران است. مدت این توقف هنوز در حال مذاکره است. ایران پیشنهاد توقف پنجساله داده، آمریکا خواستار ۲۰ سال شده است. پس از پایان این دوره، تهران ممکن است اجازه داشته باشد غنیسازی را در سطح پایین، یعنی ۳.۶۷ درصد، از سر بگیرد.
اکسیوس همچنین نوشته، جمهوری اسلامی باید متعهد شود هرگز به دنبال سلاح هستهای نرود و هیچ فعالیتی مرتبط با تسلیحاتیسازی انجام ندهد. به گفته یک مقام آمریکایی، دو طرف همچنین درباره بندی گفتوگو میکنند که بر اساس آن، ایران متعهد شود تأسیسات هستهای زیرزمینی را فعال نکند. تهران همچنین باید رژیم بازرسی گستردهتری از جمله بازرسیهای سرزده بازرسان سازمان ملل را بپذیرد.
در مقابل، آمریکا در چارچوب این یادداشت تفاهم متعهد میشود تحریمها را بهتدریج بردارد و میلیاردها دلار از داراییهای مسدودشده ایران در نقاط مختلف جهان را آزاد کند.
همچنین قرار است محدودیتهای ایران بر کشتیرانی در تنگه هرمز و محاصره دریایی آمریکا طی دوره ۳۰ روزه بهتدریج کاهش یابد. اگر مذاکرات شکست بخورد، به گفته یک مقام آمریکایی، نیروهای آمریکا میتوانند محاصره را دوباره برقرار کنند یا عملیات نظامی را از سر بگیرند.
اکسیوس در بخش دیگری از گزارش خود نوشته دو منبع آگاه مدعی شدهاند جمهوری اسلامی ممکن است با خارج کردن اورانیوم با غنای بالا از ایران موافقت کند؛ موضوعی که از خواستههای اصلی آمریکا بوده و تهران تاکنون آن را رد کرده است. یکی از گزینههای مطرحشده، انتقال این مواد به آمریکا است.
همزمان، رویترز گزارش داده عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، پس از دیدار با وانگ یی، وزیر خارجه چین در پکن، گفته جمهوری اسلامی در مذاکرات با آمریکا برای پایان دادن به جنگ خاورمیانه فقط یک توافق «منصفانه و جامع» را میپذیرد.
گزارشها نشان میدهد توافق هنوز قطعی نیست. اکسیوس نوشته بخشی از مقامهای آمریکایی همچنان تردید دارند که حتی توافق اولیه به دست آید، چون کاخ سفید معتقد است در رهبری جمهوری اسلامی اختلاف نظر وجود دارد.
رویترز نیز نوشته تلاشهای دیپلماتیک هنوز به نتیجه قطعی نرسیده و مقامهای آمریکا و ایران تاکنون فقط یک دور گفتوگوی مستقیم صلح داشتهاند.
