صالحه اکبری و احمد خدایی، زوجی که پیوندشان در کوهستانهای ایران بسته شده بود، تا اوایل زمستان گذشته در اردبیل مشغول کار روزانه و برنامهریزی برای صعودهای بیشتر بودند. اما پس از تلاش آنها برای کمک به معترضان زخمی در ۲۲ دی، خانهشان مورد هجوم نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی قرار گرفت، صالحه کشته شد، و «پیامهای نیروهای امنیتی درباره تعرض به پیکر بیجان صالحه»، احمد را هم تا مرز مرگ برد.
اکنون، در نخستین روزهای اردیبهشت ۱۴۰۵، پیکر صالحه در آرامستان اراک زیر خروارها خاک مدفون است. احمد خدایی، بعد از دادخواهی خون همسرش و فاش کردن «پیام نیروهای امنیتی درباره تعرض به پیکر بیجان صالحه»، تحت بازداشت، فشار، و شکنجه روانی ماشین سرکوب جمهوری اسلامی به سرنوشتی نامعلوم دچار شده است.
صالحه اکبری: زنی مستقل، پرستاری امدادگر، و کوهنوردی عاشق زندگی
صالحه اکبری، متولد ۱۹ آذر سال ۱۳۶۷ بود و آذر گذشته ۳۷ ساله شد. او سالها «پرستار» بیمارستان امام اراک بود. او عاشق کوهنوردی و طبیعت بود و همزمان به عنوان مربی امداد و نجات دورههای متعدد آموزش امداد، احیا، و کمکهای اولیه برگزار میکرد.
در صفحه اینستاگرام صالحه سه تصویر بیش از هر چیزی به چشم میآید: عکسها و ویدیوهای کوهنوردی و صعود او به قلههایی مختلف ایران، پستهایی درباره کتابهایی که خوانده است، و همچنین برگزاری دورههای آموزش امداد و نجات از آموزش «احیا و کمکهای اولیه» تا امداد ورزشی.
زندگی مشترک اول صالحه به جدایی ختم شد و او در یکی از ویدیوهایش میگوید که در آن سالها به نقطهای رسیده بود که «دلش برای نفس نفس زدن تنگ شده بود.»
بعدها او در جریان کوهنوردی و صعودهای گروهی با احمد خدایی اردبیلی، کوهنورد شناخته شده و مربی کوهنوردی، آشنا شد و این آشنایی به همنوردی، عشق، و زندگی مشترک منجر شد.
صالحه در آخرین پستی که خودش ششم دی گذشته در صفحه اینستاگرامش منتشر کرده، به همراه ویدیویی از دل طبیعت، نوشته است: «کجا بهتر از این نقطه دنیا که میزبان من و تو باشد یار نازنینم احمد جان.»
او با وجود مخالفت خانوادهاش، در آغاز زندگی مشترک خود با احمد و دختر او، از اراک به اردبیل رفت. اما زندگی شاد و عاشقانه آنها شامگاه ۲۲ دی ۱۴۰۴ با هجوم نیروهای امنیتی به خانهشان برای همیشه نابود شد.
بهانه حمله نیروهای امنیتی متنی بود که احمد قبل از قطع اینترنت در صفحه اینستاگرام خود منتشر کرده و از معترضان آسیب دیده خواسته بود در صورت نیاز به خدمات درمانی و نگرانی از مراجعه به مراکز رسمی، با او تماس بگیرند.
صالحه سالها تجربه پرستاری و آموزش امدادگری داشت و حالا با احمد تلاش میکردند به معترضان زخمی کمک کنند.
شامگاه ۲۲ دی نیروهای امنیتی برای بازداشت احمد به منزلشان هجوم بردند و وقتی صالحه به بازداشت خشونتآمیز همسرش اعتراض کرد، ماموران به او شلیک کرده و صالحه را جلوی چشم همسرش کشتند. آنها پیکر بیجان این زن جوان را با خود بردند و احمد را هم برای هفتهها بازداشت کردند.
مدل «کشتار در خانه» از دهه ۱۳۶۰ در مناطق مختلف ایران سابقه دارد، اما از هنگام اعتراضات زن، زندگی آزادی در سال ۱۴۰۱ و پس از آن اعتراضات دی گذشته، گزارشهای متعددی درباره این نوع کشتار منتشر شده است.
بارزترین نمونه این مدل از کشتار، حمله نیروهای سپاه پاسداران در جریان اعتراضات زن، زندگی، آزادی به خانه «محمد جامهبزرگ» در شهر ملارد و کشتن او به خاطر کمک به معترضان است.
احمد خدایی: کوهنوردی که برای دادخواهی و افشای تعرض تا مرز مرگ رفت
خبر کشته شدن صالحه اکبری به دلیل قطع اینترنت اولین بار ۲۱ روز بعد در ۱۳ بهمن و در میان اسامی هزاران نفر از معترضان کشته شده به شبکههای اجتماعی رسید.
احمد خدایی پس از آزادی از بازداشت، اول اسفند در صفحه اینستاگرامش ویدیویی از تصاویر مشترک خودش و صالحه را منتشر کرد و نوشت: «سوختم، همین و بس.»
او مربی کوهنوردی نامی آشنایی در تهران و اردبیل است. مدتی عضو هیات کوهنوردی تهران بود و بعد از تجربه یک زندگی منجر به جدایی، از سال گذشته زندگی مشترکش با صالحه اکبری را آغاز کرده بود.
اما زندگی همراه با عشق، شادی، طبیعتگردی، و کوهنوردی آنها عمری کوتاه داشت و فقط تا ۲۲ دی ادامه یافت.
احمد در در یکی از پستهای اینستاگرامش نوشت: «صالحه چه غمی بالاتر از این که حتی نگذارند سر مزارت باشم همانانی که تو را به کام مرگ هل دادند اکنون پیکرت را هم صاحب شدهاند.» او همان جا نوشت: «لعنت ابدی بر کسی که تو را از من گرفت.»
این کوهنورد چندی بعد برای پایان دادن به زندگی خود اقدام کرد، اما پس از اطلاع خانوادهاش از مرگ نجات یافت.
او قبل از چنین اقدامی در فایلهای صوتی که در شبکههای اجتماعی منتشر شد، گفت که نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی پس از دوره بازداشت با ارسال «عکسهای خصوصی گوشی صالحه» همراه با پیامهای آزاردهنده، او را مورد آزار و شکنجه روانی قرار میدهند.
تکاندهندهترین قسمت این افشاگری، بخشی از یک فایل صوتی است که احمد خدایی در آن با گریه و بغض، دلیل تصمیمش برای پایان دادن به زندگی خود را پیام فاجعهبار نیروهای امنیتی عنوان کرد و گفت که یکی از این نیروها به او پیام داده که «پیکر بیجان صالحه» را در سردخانه «با دست» مورد «تعرض جنسی» قرار داده است.
واکنش قوه قضائیه: انکار با سناریوی تکراری بعد از صد روز
مقامهای جمهوری اسلامی در طول بیش از صد روز هیچ توضیحی درباره کشته شدن صالحه اکبری ارائه نکردند، اما پس از انتشار فایل صوتی احمد خدایی درباره «تعرض ماموران به پیکر بیجان صالحه»، دادستان اردبیل ۳۱ فروردین به آن واکنش نشان داد.
جلال آفاقی، دادستان اردبیل، در اظهارات خود برای «رد کشته شده صالحه اکبری به دست نیروهای امنیتی» ادعا کرد که این زن جوان «به دلیل مشکلات خانوادگی، در غیاب همسرش با استفاده از یک قبضه سلاح کمری متعلق به همسرش اقدام به خودکشی» کرده است.
این مقام قضایی با طرح ادعاهایی در مورد زندگی شخصی صالحه و احمد از جمله این که ازدواج آنها «موقت» بوده و «صالحه تکنسین اتاق عمل نبوده»، مدعی شد که این زن جوان «به دلیل مشکلات خانوادگی» با «شلیک گلوله به خودش»، به زندگیش پایان داده است.
جمهوری اسلامی پیش از این هم دلیل کشته شدن بسیاری از معترضان را «تصادف رانندگی»، «خودکشی»، «سقوط از ارتفاع»، «مسمومیت» و در مواردی «تیراندازی از میان جمعیت» عنوان کرده است.
دادستان اردبیل همچنین گفت که پس از «مشاهده یادداشتهای صالحه در دفترچه شخصیاش که صراحتا به قصد او برای خودکشی دلالت دارد» مجوز دفن او به عنوان «خودکشی» صادر شده است. در حالی که براساس قانون، جواز دفن باید به استناد معاینه و بررسی پزشکی قانونی صادر شود.
علاوه بر این، دادستان اردبیل به طور ضمنی به اخذ «اعترافات اجباری» از احمد خدایی در دوره بازداشت اشاره کرد و گفت: «همسر صالحه بارها در بازجویی به مشکلات روحی و روانی همسر خود اقرار و موضوع خودکشی را تایید کرد»، اما بعد از آزادی «در رسانههای معاند مرحومه صالحه را به عنوان کشته شده اغتشاشات معرفی میکند.»
دادستان اردبیل حتی صالحه اکبری را به خاطر زندگی مشترک با احمد، زنی «اغفال» شده خواند و احمد خدایی را به خاطر دادخواهی، «فردی معلومالحال و شیاد» نامید.
تعرض جنسی و تجاوز بخشی از برنامه سرکوب جمهوری اسلامی
در طول سالهای گذشته گزارشهای متعددی از تجاوز و تعرض نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی به معترضان و زندانیان سیاسی منتشر شده است.
سابقه این تجاوزها و تعرضها به سالهای نخست استقرار جمهوری اسلامی در دهه شصت برمیگردد و در دهههای هفتاد، هشتاد و نود هم موارد متعددی از تجاوز و تعرض نیروهای امنیتی به بازداشتشدگان زن و مرد در بازداشتگاههای جمهوری اسلامی گزارش شده است.
نرگس محمدی، فعال حقوق بشر زندانی و برنده جایزه نوبل صلح، سال ۱۴۰۱ در نامهای از زندان با تاکید بر این که خودش هم «تجربه تعرض و آزار نیروهای امنیتی» را دارد، گفت: «تعرض به زنان در حین بازداشت و بازداشتگاهها بخشی از برنامه سرکوب حکومت علیه زنان معترض و مبارز است.»
سازمان عفو بینالملل هم آذر سال ۱۴۰۲ گزارشی ۱۲۰ صفحهای درباره «استفاده نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی از تجاوز جنسی و اَشکال دیگری از خشونت جنسی علیه معترضان» منتشر کرد.
در این گزارش شهادت دلخراش «۴۵ نفر شامل ۲۶ مرد، ۱۲ زن و ۷ کودک» در مورد «تجاوز، تجاوز گروهی و خشونت جنسی نیروهای اطلاعاتی و امنیتی جمهوری اسلامی» به زندانیان و معترضان مستند شده است.
علاوه بر این، سازمان دیدهبان حقوق بشر هم دو سال پیش بعد از تحقیق در مورد تعرض نیروهای حکومتی علیه ۱۰ تن از بازداشتشدگان کرد، بلوچ، و آذری، گزارش داد که حتی در یکی از موارد «یک مامور زن، زن بازداشت شده را بیحرکت نگهداشته تا دو مرد از نیروهای امنیتی به او تجاوز» کنند.
این سازمان همچنین اعلام کرد که در میان افراد مورد تحقیق این گزارش، دستکم یکی از زنان در اثر «آسیب شدید جسمی و روحی» ناشی از خشونتهای جنسی ماموران «اقدام به خودکشی» کرده است.
هر دو سازمان حقوق بشری تاکید کردند که دستگاه سرکوب جمهوری اسلامی از «تجاوز و شکنجه» به شکلی سیستماتیک به عنوان ابزاری برای سرکوب معترضان استفاده میکند.
با وجود سوابق ماشین سرکوب جمهوری اسلامی در به کارگیری «تجاوز و تعرض جنسی» علیه معترضان، آن چه درباره «کشتار خانگی» و «تعرض نیروهای امنیتی به پیکر بیجان» صالحه اکبری فاش شده و همچنین ارسال «پیام نیروهای امنیتی درباره این تعرض» به همسرش، نشان دهنده وقوع سطح جدیدی از جنایتهای خشونتآمیز در جمهوری اسلامی است.
