سه روز پس از اعلام نام مجتبی خامنهای بهعنوان رهبر جدید جمهوری اسلامی، غیبت و سکوت او به گمانهزنیها و انتشار گزارشهای غیررسمی دربارهٔ وضعیت او دامن زده است.
از همان اولین ساعت دوشنبه ۱۸ اسفند به وقت تهران که رسانههای جمهوری اسلامی بیانیهٔ دبیرخانهٔ مجلس خبرگان رهبری دربارهٔ انتخاب مجتبی خامنهای بهعنوان سومین رهبر جمهوری اسلامی را منتشر کردند، موجی از پیامهای سازمانها و مقامات حکومتی در آنچه «بیعت» با رهبر جدید خوانده میشود، به راه افتاد.
هواداران حکومت نیز در تجمعهای خود به شادی پرداختند، اما خود مجتبی خامنهای همچنان غایب بزرگ این رویداد است.
او که اکنون ۵۶ ساله است، نه در ویدئویی ظاهر شده، نه فایل صوتی از خود منتشر کرده و نه بیانیهٔ مکتوبی داده است.
تداوم این غیبت کنجکاویها، شایعات و حتی شوخیها دربارهٔ او را بهویژه در شبکههای اجتماعی افزایش داده است. بهعنوان نمونه، تصاویر تجمع طرفداران حکومت در قم که با ورود عکس مجتبی خامنهای به روی صحنه شعار میدهند، دستاویز طنز کاربران شده است.
«جراحات از ناحیهٔ پا»
در شرایطی که سانسور شدید بر رسانههای داخل ایران حاکم است و خبرنگاران تحت تهدیدهای امنیتی و قضایی قرار دارند، برخی رسانههای خارجی تلاش کردهاند وضعیت مبهم مجتبی خامنهای را بررسی کنند.
نیویورکتایمز چهارشنبه ۲۰ اسفند به نقل از سه مقام ایرانی که نامشان فاش نشده، گزارش داد که یکی از دلایل غیبت و سکوت مجتبی خامنهای نگرانی از آن است که هرگونه ارتباط بتواند مکان او را آشکار کند و او را در معرض خطر قرار دهد.
این اظهارات در حالی است که حملات مشترک آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی که ۹ اسفند با کشته شدن علی خامنهای، رهبر وقت، آغاز شد، همچنان ادامه دارد.
نیویورکتایمز به نقل از سه مقام ایرانی افزود که مجتبی خامنهای دچار جراحاتی شده، از جمله در پاهایش، اما او هوشیار است و در مکانی بسیار امن با ارتباطات محدود پناه گرفته است.
دو مقام نظامی اسرائیلی نیز که نامشان فاش نشده، به این رسانه گفتند اطلاعاتی که اسرائیل جمعآوری کرده، دستگاه دفاعی این کشور را به این نتیجه رسانده که مجتبی خامنهای در همان روز نخست جنگ، در ۹ اسفند، دچار جراحات پا شده است.
بر اساس این گزارش، مقامات اسرائیلی پیش از آنکه مجتبی خامنهای بهعنوان رهبر جدید انتخاب شود، به این نتیجه رسیده بودند.
«جانباز جنگ رمضان»
رسانههای داخل ایران تا زمان اعلام نام رهبر جدید، از مصدوم شدن مجتبی خامنهای خبری منتشر نکرده بودند، اما گویی با معرفی او بهعنوان رهبر جدید، فاش کردن این موضوع نیز مجاز شد.
بهعنوان نمونه، در ویدئویی که خبرگزاری فارس از یک تجمع هواداران حکومت در لحظهٔ اعلام نام مجتبی خامنهای بهعنوان رهبر منتشر کرد، یک مداح حکومتی رهبر جدید را «جانباز» خواند. برخی نهادهای حکومتی مثل کمیتهٔ امداد نیز در بیانیههای تبریک خود برای رهبری مجتبی خامنهای، او را «جانباز جنگ رمضان» خواندهاند.
با این حال، مقامات جمهوری اسلامی تلاش میکنند نگرانیهای هواداران خود را از وضعیت سلامت رهبر جدید برطرف کنند.
یوسف پزشکیان، فرزند مسعود پزشکیان، سهشنبه ۱۹ اسفند در کانال تلگرامی خود نوشت: «خبری از مصدوم شدن آقامجتبی شنیدم. از دوستانی که ارتباط داشتند سؤال کردم. گفتند به لطف خدا سلامت هستند و مشکلی نیست.»
در شرایط کنونی، این پرسش هم مطرح است که با وجود مصدوم شدن مجتبی خامنهای، او چهقدر توانسته در مقام جدید فعالیت خود را آغاز کند.
روز دوشنبه، وقتی خبرنگاران از اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجهٔ جمهوری اسلامی، پرسیدند که آیا مجتبی خامنهای زمام امور را در دست گرفته، بقائی بیشتر بر وجه نمادین این انتخاب تأکید کرد.
او پاسخ داد: «انتخاب ایشان بهعنوان سومین رهبر جمهوری اسلامی ایران تکلیف را روشن کرده است و کسانی که باید، پیام را دریافت کردند.»
سازوکار مبهم تصمیم خبرگان
پیش از اعلام رسمی نام مجتبی خامنهای بهعنوان رهبر، یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، تهدید کرده بود هر فردی که جانشین علی خامنهای شود، هدف این کشور خواهد بود.
جمعهٔ گذشته و دو روز پیش از صدور بیانیهٔ مجلس خبرگان، در شرایطی که گزارشهای غیررسمی حاکی از پیشتازی گزینهٔ مجتبی خامنهای برای جانشینی پدرش بود، جنگندههای اسرائیلی بمبهای سنگرشکن را بر روی بخش باقیماندهٔ دفتر و مجموعهٔ اقامتگاه رهبر جمهوری اسلامی، معروف به «بیت رهبری»، فرو ریختند.
مقامات ایرانی به نیویورکتایمز گفتند که معتقدند هدف این حملات مجتبی خامنهای بوده، اما او در آنجا حضور نداشته است. اسرائیل حتی ساختمان مجلس خبرگان رهبری در قم را که تعدادی از اعضای این مجلس در این شهر زندگی میکنند، بمباران کرد.
در شرایط جنگی و تهدیدهای اسرائیل، سازوکار دقیق انتخاب مجتبی خامنهای از سوی اعضای مجلس خبرگان مشخص نیست.
محسن حیدری آلکثیر، یکی از اعضای مجلس خبرگان نیز پیش از بیانیهٔ رسمی این مجلس، در ویدئویی که از خود منتشر کرد، با تأیید وضعیت آشفته در مجلس خبرگان گفت: «به خاطر شرایط فعلی امکان جلسهٔ حضوری انتخاب رهبر نیست.»
تصمیمهای بزرگ را چه کسی میگیرد؟
خبرگزاری رویترز در گزارشی به نقل از یک مقام سابق اصلاحطلب که نامش فاش نشده گفت سپاه پاسداران اعضای منتقد به قدرت رسیدن مجتبی خامنهای در مجلس خبرگان را تهدید کرده بود و این تهدیدها موجب اعتراضاتی شد، اما در نهایت اعضای خبرگان احساس کردند مجبورند از رهبری مجتبی خامنهای حمایت کنند.
به نظر میرسد که غیبت کنونی مجتبی خامنهای چندان تأثیری بر عملکرد نهادهای حکومتی، بهویژه سپاه پاسداران، نداشته باشد.
رویترز به نقل از یک مقام ایرانی که نامش فاش نشده، افزود حتی اگر فرض شود رهبر جدید از نظر جسمی به اندازهٔ کافی سالم است که زمام امور را به دست بگیرد، ممکن است از این پس در تصمیمهای بزرگ، سپاه پاسداران حرف آخر را بزند.
رویترز روز چهارشنبه ۲۰ اسفند بهنقل از این مقام اسرائیلی نوشت که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی انتخاب مجتبی خامنهای به عنوان رهبر جدید را با این استدلال پیش برد که او در حمایت از سیاستهای تندروانهٔ سپاه پاسداران همراهی و انعطاف بیشتری نسبت به پدرش دارد.
