دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اعلام کرد که بهطور «غیرمستقیم» در مذاکرات میان ایران و ایالات متحده درباره برنامه هستهای تهران مشارکت دارد و تأکید کرد این گفتوگوها «بسیار مهم» خواهد بود.
رئیسجمهور آمریکا بامداد سهشنبه به وقت تهران در گفتوگو با خبرنگاران در هواپیمای ریاستجمهوری گفت که باور دارد تهران خواهان دستیابی به توافق است و افزود: «فکر نمیکنم آنها پیامدهای نرسیدن به توافق را بخواهند.»
رئیسجمهور آمریکا همچنین اظهار داشت ایران پیشتر در مذاکرات رویکردی سختگیرانه داشته، اما پس از حملات آمریکا به تأسیسات هستهای ایران در تابستان گذشته از پیامدهای چنین رویکردی آگاه شده است.
او با وجود برخی مخالفتها در داخل آمریکا، بر تمایل خود برای ادامهٔ مذاکرات و دستیابی به توافق تأکید کرد و در عین حال هشدار داد در صورت شکست گفتوگوها «ضربهٔ سختی» به جمهوری اسلامی وارد خواهد شد.
دور دوم مذاکرات ایران و آمریکا قرار است امروز سهشنبه ۲۹ بهمن ۱۴۰۴ در ژنو و با میانجیگری عمان برگزار شود.
اظهارات ترامپ در حالی مطرح میشود که ایالات متحده همزمان با برگزاری مذاکرات، حضور نظامی خود در منطقه را افزایش داده و دومین ناو هواپیمابر خود را هم به خاورمیانه اعزام کرده است.
مقامهای آمریکایی گفتهاند این اقدام با هدف آمادگی برای گزینهٔ نظامی در صورت ناکامی مذاکرات و افزایش فشار بر تهران انجام شده است.
مارکو روبیو، وزیر خارجهٔ ایالات متحده، نیز روز دوشنبه در ادامهٔ سفر اروپایی خود در بوداپست، پایتخت مجارستان، تأکید کرد رسیدن به توافقی دیگر با جمهوری اسلامی «آسان نخواهد بود»، اما واشینگتن همچنان برای دستیابی به راهحل دیپلماتیک تلاش میکند.
او با اشاره به حرکت تیم مذاکرهکنندهٔ آمریکا بهسوی ژنو گفت: «رسیدن به توافق با ایران دشوار است، اما ما سعیمان را میکنیم.»
وزیر خارجهٔ آمریکا پیشتر نیز در حاشیهٔ کنفرانس امنیتی مونیخ گفته بود ترجیح دونالد ترامپ دستیابی به توافق است، اما رسیدن به توافقی تازه با جمهوری اسلامی «کاری بسیار دشوار» خواهد بود.
بهگفتۀ مقامهای آمریکایی، قرار است استیو ویتکاف و جرد کوشنر از طرف ایالات متحده با عباس عراقچی، وزیر خارجهٔ جمهوری اسلامی ایران، و تیم او گفتوگو کنند. مقامهای جمهوری اسلامی تأکید کردهاند که مذاکرات بهصورت غیرمستقیم انجام خواهد شد و نمایندگان دو کشور بهطور مستقیم با یکدیگر گفتوگو نخواهند کرد.
در همین حال وزارت خارجهٔ عمان روز دوشنبه اعلام کرد بدر البوسعیدی، وزیر خارجهٔ این کشور، برای میانجیگری در مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا به ژنو سفر کرده و در آستانهٔ گفتوگوها با عباس عراقچی دیدار کرده است.
قرار است مذاکرات در محل سفارت عمان در سوئیس برگزار شود و وزیر خارجهٔ این کشور نقش رابط میان دو هیئت را ایفا کند.
این دور از مذاکرات در ادامهٔ گفتوگوهایی است که حدود ۱۰ روز پیش برای نخستین بار پس از حملهٔ اسرائیل به خاک ایران در تابستان امسال در مسقط، پایتخت عمان، برگزار شد. در آن زمان عباس عراقچی اعلام کرد طرفین طی چند ساعت گفتوگو دربارهٔ «چارچوب یک گفتوگوی جدید» تبادل نظر کردهاند.
عباس عراقچی پیش از آغاز مذاکرات ژنو با انتشار پیامی در شبکهٔ ایکس اعلام کرد با «ایدههای واقعی برای دستیابی به یک توافق منصفانه و عادلانه» در این مذاکرات حضور دارد و در عین حال تأکید کرد «آنچه روی میز نیست: تسلیم در برابر تهدیدهاست».
مقامهای جمهوری اسلامی میگویند تهران تنها در ازای رفع تحریمها حاضر است دربارهٔ محدودیتهای برنامهٔ هستهای خود گفتوگو کند و توقف کامل غنیسازی اورانیوم را نخواهد پذیرفت. آنان همچنین تأکید کردهاند برنامهٔ موشکی ایران قابل مذاکره نیست.
در مقابل، واشینگتن علاوه بر موضوع غنیسازی اورانیوم در خاک ایران، تلاش کرده دامنهٔ مذاکرات را به مسائل غیرهستهای از جمله برنامهٔ موشکی بالستیک ایران، حمایت تهران از نیروهای نیابتی خود در منطقه و همچنین سرکوب معترضان داخل کشور گسترش دهد. این اختلاف دیدگاهها از جمله موانع جدی بالقوه در مسیر دستیابی به توافق ارزیابی میشود.
در آستانهٔ برگزاری مذاکرات، رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، نیز روز دوشنبه با عباس عراقچی دیدار کرد و از انجام گفتوگوهای فنی «مفصل و جامع» خبر داد، اما جزئیات بیشتری ارائه نکرد. رسانههای رسمی ایران نیز این دیدار را مرتبط با روند مذاکرات هستهای توصیف کردند.
این مذاکرات در شرایط افزایش تنشهای نظامی در منطقه برگزار میشود. نیروی دریایی سپاه پاسداران روز دوشنبه ۲۷ بهمن از آغاز یک «رزمایش ترکیبی، گرم و هدفمند» با نام «کنترل هوشمند تنگهٔ هرمز» خبر داد و هدف آن را مرور سناریوهای اقدام نظامی متقابل و آمادگی برای واکنش سریع به تهدیدات امنیتی و نظامی احتمالی اعلام کرد. در بیانیهٔ این نیرو توضیح بیشتری دربارهٔ مفهوم «رزمایش گرم» ارائه نشده است.
بهنظر میرسد این رزمایش واکنشی به حضور گستردهٔ ناوگان دریایی ایالات متحده در دریای عمان باشد. مقامهای جمهوری اسلامی در هفتههای اخیر تهدید کردهاند در صورت حملهٔ آمریکا به ایران، پایگاههای نظامی این کشور در منطقه را هدف قرار خواهند داد و در مورد بسته شدن تنگهٔ هرمز نیز هشدار دادهاند.
تنگهٔ هرمز گذرگاهی راهبردی است که خلیج فارس را به دریای عمان متصل میکند و در باریکترین نقطه حدود ۳۹ کیلومتر عرض دارد. حدود ۲۰ درصد انتقال نفت و گاز طبیعی مایعشدهٔ جهان از این مسیر انجام میشود و بخش عمدهای از این صادرات به کشورهای چین، هند، ژاپن و کرهٔ جنوبی اختصاص دارد.
