را ایالات متحده و عربستان سعودی توافقنامه همکاری هستهای غیرنظامی را امضا کردهاند که به ریاض اجازه میدهد تا توسعه انرژی هستهای را با استفاده از فناوری آمریکایی دنبال کند و گام بزرگی در مذاکرات طولانیمدت بین دو کشور در زمینه انرژی و همکاری استراتژیک است.
به گفته وزارت انرژی ایالات متحده، کریس رایت، وزیر انرژی ایالات متحده و شاهزاده عبدالعزیز بن سلمان، وزیر انرژی عربستان سعودی، این توافقنامه موسوم به موافقتنامه 123 را همراه با یک توافقنامه پادمان دوجانبه امضا کردند. این توافق اکنون برای بررسی و تصویب به کنگره آمریکا منتقل می شود.
وزارت انرژی ایالات متحده گفت که هدف از این توافق گسترش صادرات فناوری هسته ای آمریکا، ایجاد شغل، ارتقای رشد اقتصادی بلندمدت و تقویت مشارکت استراتژیک بین واشنگتن و ریاض است.
رایت در بیانیهای گفت: «این توافقنامهها بالاترین استانداردهای ایمنی و عدم اشاعه هستهای را حفظ میکنند، در حالی که بر بهترین فناوری هستهای و دانشمندان جهان تکیه میکنند که دقیقاً در ایالات متحده طراحی شدهاند».
وی افزود: این توافق نشان دهنده تعهد مشترک بین دو کشور برای تقویت روابط تجاری، حمایت از رشد اقتصادی و بهبود همکاری های امنیتی است.
این توافق پس از سالها مذاکره در دولت اول دونالد ترامپ، رئیسجمهور سابق آمریکا و جو بایدن، رئیسجمهور پیشین، حاصل شد. تلاش قبلی ایالات متحده تحت دولت بایدن به دنبال پادمان های قوی تر، از جمله پروتکل الحاقی بود که به آژانس بین المللی انرژی اتمی (IAEA) اجازه می داد بازرسی های گسترده تری انجام دهد.
برخلاف پیشنهاد قبلی، توافق فعلی شامل چنین پروتکل الحاقی نمی شود. منتقدان نگرانیهایی را درباره میزان نظارت و احتمال اینکه فناوری هستهای میتواند به خطرات گستردهتر گسترش سلاحهای هستهای کمک کند، ابراز کردهاند.
این توافق همچنین به عربستان سعودی اجازه میدهد تا فعالیتهای غنیسازی اورانیوم و بازفرآوری زبالههای هستهای را دنبال کند که مناطق حساسی محسوب میشوند، زیرا به طور بالقوه میتوانند مسیرهایی را برای توسعه قابلیتهای تسلیحات هستهای فراهم کنند.
عربستان سعودی همواره گفته است که برنامه هسته ای این کشور برای اهداف صلح آمیز در نظر گرفته شده است. با این حال، محمد بن سلمان، ولیعهد، پیشتر اعلام کرده بود که اگر ایران بخواهد سلاح هسته ای تولید کند، پادشاهی به دنبال آن خواهد بود و این نگرانی برخی قانونگذاران و کارشناسان را در مورد رقابت احتمالی تسلیحات هسته ای در خاورمیانه برانگیخت.
امارات متحده عربی که در سال 2009 توافقنامه هسته ای غیرنظامی مشابهی را با ایالات متحده امضا کرد، موافقت کرد که به عنوان بخشی از این توافقنامه، فعالیت های غنی سازی و بازفرآوری اورانیوم را برای همیشه کنار بگذارد.
دولت آمریکا از توافق عربستان دفاع کرده و گفته است که این توافق با الزامات منع اشاعه قانون انرژی اتمی آمریکا مطابقت دارد و استانداردهای ایمنی سختگیرانه ای را حفظ می کند. عربستان سعودی استدلال کرده است که اگر نتواند با ایالات متحده شریک شود، میتواند به دنبال همکاری با کشورهایی مانند چین یا روسیه باشد که از استانداردهای مختلف نظارت هستهای پیروی میکنند.
این توافق قبل از اجرایی شدن با بررسی کنگره مواجه خواهد شد. بر اساس قوانین ایالات متحده، کنگره یک دوره بررسی دارد که طی آن قانونگذاران می توانند به این توافق اعتراض کنند. یک چالش موفق به آرای کافی برای لغو وتوی ریاست جمهوری نیاز دارد.
چندین قانونگذار دموکرات از این توافق انتقاد کرده و هشدار داده اند که می تواند خطرات هسته ای را در منطقه افزایش دهد. آنها از دولت خواسته اند قبل از اجازه دسترسی عربستان سعودی به قابلیت های هسته ای پیشرفته، از پادمان های قوی تر اطمینان حاصل کند.
این پیمان نشان دهنده گسترش قابل توجه همکاری ایالات متحده و عربستان سعودی است، اما انتظار می رود همچنان موضوع بحث در مورد نگرانی های امنیتی، نظارت و عدم اشاعه باشد.
– به پایان می رسد
با ورودی های رویترز
