سخنگوی دولت عراق روز دوشنبه هشتم تیر اعلام کرد که دولت به گروههای شیعه مسلح مورد حمایت ایران در این کشور تا ۳۰ سپتامبر سال جاری، هشتم مهرماه آینده، فرصت داده است تا سلاحهای خود را تحویل دهند.
تاریخ اعلامشده با پایان مأموریت ائتلاف بینالمللی ضد داعش به رهبری آمریکا در عراق همزمان است.
این خبر در آستانه سفر علی الزیدی، نخستوزیر جدید عراق، به ایالات متحده منتشر میشود، سفری که در حالی انجام میشود که واشینگتن بغداد را برای اطمینان از خلع سلاح این گروهها تحت فشار قرار داده است.
از سوی دیگر، خبر ضربالاجل به گروههای مورد حمایت ایران، یک روز بعد از سفر عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، به بغداد اعلام شده است.
حیدر العبودی، سخنگوی دولت عراق، در نشست خبری هفتگی خود گفت: «به همه گروههای مسلح، تاریخ مشخصی برای پایان این موضوع (خلع سلاح) اعلام شده است… این تاریخ، ۳۰ سپتامبر است که همزمان با پایان حضور ائتلاف بینالمللی نیز خواهد بود.»
او افزود: «پس از این تاریخ، هرگونه سلاح خارج از چارچوب دولت، مشمول پیگرد قانونی خواهد شد.»
همزمان با سفر عراقچی به عراق، نیروهای امنیتی این کشور با پشتیبانی ارتش بامداد یکشنبه برای دستگیر کردن چند مقام ارشد به منطقه سبز در بغداد، پایتخت، یورش بردند و به گزارش خبرگزاری رسمی عراق ۴۷ تن ازجمله مقامهای دولتی و برخی نمایندگان پارلمان را در چارچوب یک کارزار مبارزه با فساد بازداشت کردند.
برخی گزارشها حاکی از آن است که شماری از افراد بازداشتشده از چهرههای مورد حمایت تهران هستند.
عراق میزبان دهها گروه مسلح قدرتمند مورد حمایت ایران است که بسیاری از آنها بخشی از نیروهای شبهنظامی نیروهای بسیج مردمی (حشد الشعبی) هستند.
بسیاری از این گروهها پس از حمله به رهبری آمریکا به عراق در سال ۲۰۰۳ شکل گرفتند و از سال ۲۰۱۴ و همزمان با نبرد علیه گروه موسوم به «حکومت اسلامی»، داعش، قدرت و نفوذ بیشتری به دست آوردند.
مقامهای عراقی در ماههای اخیر تحت فشار شدید آمریکا اعلام کردهاند که قصد دارند همه گروههای عضو حشد الشعبی را به طور کامل در نیروهای دولتی ادغام کنند تا انحصار حمل سلاح در اختیار دولت قرار گیرد.
دولت بغداد همچنین در نظر دارد تیپهایی را که هماکنون خارج از چارچوب رسمی حشد الشعبی فعالیت میکنند، در این روند ادغام کند.
این اقدام پس از آن صورت گرفت که برخی از گروههای عضو حشد الشعبی، در پی آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران در اسفند سال گذشته، حملاتی را علیه منافع آمریکا در عراق انجام دادند.
در مقابل، واشینگتن نیز حملاتی را علیه این گروهها انجام داد و سپس پرداخت درآمدهای نفتی عراق را که بر اساس توافقی پس از حمله سال ۲۰۰۳ آمریکا انجام میشد، متوقف کرد.
در طول جنگ ۴۰ روزه و در دوران آتشبس، گزارشهایی از حملات این گروهها به دیگر کشورها نیز منتشر شد. امارات متحده عربی اردیبهشتماه اعلام کرد پهپادهایی که به سمت نیروگاه هستهای این کشور شلیک شدند، از عراق آمده بودند.
گروههای شیعه عراقی تنها نیروی نیابتی ایران در جنگ نبودند؛ حزبالله لبنان نیز به فاصله کوتاهی بعد از آغاز این جنگ، حملات راکتی به شمال اسرائیل را آغاز کرد که منجر به حملات شدید هوایی و زمینی ارتش اسرائیل به سراسر لبنان شد.
ایران اصرار داشت که آتشبس در لبنان باید بخشی از توافق پایان جنگ با آمریکا باشد و در تفاهمنامه امضا شده بین تهران و واشینگتن در ۲۵ خرداد به این موضوع اشاره شد. با این حال اسرائیل میگوید حاضر نیست نیروهای خود را جنوب لبنان خارج کند.
مقامهای عراقی از مدتها پیش از آغاز جنگ ایران تلاش کردهاند حشد الشعبی را به طور کامل در نیروهای دولتی ادغام کنند، اما برخی از این گروهها حضور ادامهدار نیروهای آمریکایی در عراق را دلیلی برای به تعویق انداختن روند خلع سلاح عنوان کردهاند.
اوایل ماه ژوئن، مقامهای عراقی اعلام کردند اطلاعات مربوط به تسلیحات گروه کتائب امام علی، از گروههای مورد حمایت ایران، را دریافت کردهاند؛ اقدامی که نخستین گام در طرح ادغام این گروهها در نیروهای دولتی به شمار میرود.
اندکی پیش از آن نیز دو گروه نزدیک به ایران، کتائب امام علی و عصائب اهل الحق، اعلام کرده بودند که اداره تیپهای خود در حشد الشعبی را به دولت واگذار خواهند کرد.
