رسانهها در ایران پنجشنبه شب، ۲۸ خرداد، متن پیام مکتوبی منسوب به مجتبی خامنهای را منتشر کردند مبنی بر این که درباره امضای تفاهمنامه میان ایران و آمریکا «نظر دیگری» داشته و اکنون مسئولیت آن را بر عهده مسعود پزشکیان، رئیس شورای عالی امنیت ملی، و دیگر اعضای این شورا میداند.
مجتبی خامنهای کمتر از ۱۰ روز پس از کشته شدن پدرش در حمله هوایی اسرائیل به عنوان رهبر تازه حکومت معرفی شد، اما در بیش از سه ماه و نیم گذشته نه فایلی صوتی از او منتشر شده و نه ویدئویی که نشان دهد او از توان رهبری و تصمیمگیری برخوردار است.
در پیام رهبر تازه جمهوری اسلامی درباره توافق با ایالات متحده آمده است: «بنده علیالاصول، نظر دیگری داشتم ولی از باب تعهدی که رئیسجمهور محترم بهعنوان رئیس شورای عالی امنیت ملی از طرف خود و سایر اعضا در پاسداشت حقوق ملت ایران و جبهه مقاومت به بنده دادند و تصریح به قبول مسئولیت آن نمودند، اجازه آن را صادر نمودم.»
در این پیام به تفاهمنامه اخیر به عنوان «تفاهمنامهای بین رئیسجمهوران ایران و آمریکا» اشاره و گفته شده است که رهبر جمهوری اسلامی و مردم از این لحظه «منتظر تحقق شروط گفته شده» خواهند بود.
در این پیام آمده که مذاکرات حضوری آینده «به معنی پذیرش نظر دشمن نخواهد بود.»
این واکنشی بود به تفاهمنامهای که رؤسای جمهور ایران و آمریکا بامداد پنجشنبه، ۲۸ خردادماه، امضا کرده بودند.
متن یادداشت تفاهم خاتمه جنگ ایران و آمریکا موسوم به «تفاهمنامه اسلامآباد» بامداد پنجشنبه ۲۸ خرداد ۱۴۰۵ توسط رؤسای جمهور ایران و آمریکا امضا شد.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، و دونالد ترامپ، همتای آمریکایی او، در فاصلهٔ زمانی کوتاهی متن یادداشت تفاهم مزبور را بهصورت دیجیتال و غیرحضوری امضا کردند.
واکنش دیرهنگام مجتبی خامنهای به این توافق موقت بین دو کشور بسیاری از ناظران و کارشناسان را به یاد موضعگیریهای پدر او، رهبر پیشین، انداخت که همواره در عین صدور اجازه مذاکره با آمریکا در سخنرانیهای علنی خود میگفت با گفتوگو با واشینگتن اصلا موافق نیست.
با این حال مجتبی خامنهای در پیامی که به او نسبت داده شده اشاره نمیکند که از نظر او حکومت باید چه رویکردی در برابر آمریکا اتخاذ میکرد تا آتشبس موقت به نتیجهای مطلوب برای کشور ختم شود.
جعفر قائمپناه، معاون اجرایی مسعود پزشکیان، روز پنجشنبه گفت که رئیسجمهور ایران «توانست تفاهمنامۀ ایران و آمریکا را به امضای همه اعضای شورای عالی امنیت ملی به جز یک نفر برساند». او به نام این یک نفر اشاره نکرد.
ابتدا قرار بود محمدباقر قالیباف از طرف ایران و جیدی ونس از طرف ایالات متحده این تفاهمنامه را امضا کنند. با این حال شامگاه چهارشنبه دونالد ترامپ و مسعود پزشکیان به عنوان روسای جمهوری دو کشور این تفاهمنامه را از راه دور امضا کردند.
در پاسخ به پیام خامنهای، مسعود پزشکیان، رئیس جمهور، بلافاصله شامگاه پنجشنبه در پیامی نوشت که «خود را متعهد به توجه حداکثری نسبت به دغدغههای» مجتبی خامنهای در زمینه «حراست از حقوق» ایران و گروههای نیابتی آن میداند.
همزمان، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی و رئیس هیئت مذاکرهکننده ایران، نیز در پیامی به مجتبی خامنهای قول داد تا از دستورهای او در مورد مسئله تفاهم با آمریکا پیروی کند و اجازه ندهد که طرف مقابل «حق» ایران و گروههای نیابتی آن را «مخدوش کند.»
در پی انتشار پیام منتسب به رهبر جمهوری اسلامی، مسعود پزشکیان همچنین آن را «راهبردی و روشنگرانه در تبیین مذاکرات پیش رو» خواند و نقش این پیام «در ترسیم چارچوبهای کلان مذاکرات و تبیین مسئولیت دستگاههای ذیربط» را تعیینکننده دانست.
پزشکیان در ادامه از «صدور اجازه برای آغاز مذاکره» از سوی مجتبی خامنهای تشکر کرد و گفت که به باور او «با توجه حداکثری تیم مذاکرهکننده نسبت به جزئیات مذاکره… پیروزی بزرگ حاصل خواهد شد.»
محمدباقر قالیباف هم در پیام تازه خود، یادداشت تفاهم با آمریکا را «آغاز راهی سخت و پرپیچ و خم» توصیف کرد و گفت که «اوامر» رهبر جمهوری اسلامی را «نصبالعین» خود قرار میدهد.
اما حکومت به واکنش رئیس جمهور و رئیس مجلس اکتفا نکرد، و ساعتی بعد شورای عالی امنیت ملی معروف به شُعام هم بیانیهای ویژه در پاسخ به مجتبی خامنهای صادر کرد.
دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی در بیانیهاش نوشته بود که به مجتبی خامنهای «اطمینان میدهد در اجرای تدابیر و دستورات» او در زمینه «حقوق» ایران و «جبهه مقاومت» در مذاکرات «به هیچ وجه مسامحه نخواهد کرد.»
این بیانیه میافزود: «در این راستا، با بیاعتمادی کامل به دشمن بدعهد و پیمانشکن و با نظارت دقیق بر فرآیند مذاکرات و اجرای برنامهها، چنانچه تخطی و تخلفی از جانب طرف آمریکایی صورت گیرد، طبق برنامه از پیش تعیین شده، اقدام متقابل صورت خواهد گرفت.»
کاخ سفید روز چهارشنبه متن تفاهمنامه را به طور رسمی منتشر کرد. این توافق در ۱۴ بند تنها چارچوبی کلی از تفاهم میان دو طرف را ترسیم میکند و بسیاری از دشوارترین مسائل، از جمله نحوه برچیدن برنامه هستهای ایران، را تا زمان دستیابی به توافق نهایی به تعویق میاندازد.
