رسانههای اسرائیل این روزها هم افت حمایت کشورهای غربی از این کشور را بازتاب میدهند و هم نگاه مقامات اسرائیل و افکار عمومی این کشور به نتایج و دستاوردهای جنگ علیه ایران را زیر ذرهبین گذاشتهاند.
اعتماد بالا به ارتش، اعتماد اندک به نتانیاهو
برخی مقامات پیشین و کارشناسان امنیتی اسرائیل در شبکههای کان و ۱۴ اسرائیل معتقدند که جنگ با ایران که اکنون در وضعیت آتشبس قرار دارد، چه در وضعیت مبهم کنونی متوقف بماند و چه ادامه یابد، بازی دوسربرد برای اسرائیل خواهد بود.
آنان میگویند اسرائیل ضربات شدیدی بر صنایع کلیدی ایران وارد کرده، اقتصاد ایران را سالها به عقب برده و توانسته ابرقدرت جهان را متقاعد کند که در عملیات جنگی ۴۰ روزه حامی اسرائیل بماند.
اما افکار عمومی در اسرائیل حاکی از دید متفاوتی است. نظرسنجی اندیشکدهٔ مطالعات امنیت ملی که در هفتهٔ دوم آتشبس منتشر شد، حاکی است تنها ۳۱ درصد از اسرائیلیها فکر میکنند جنگ ضربات قابلتوجه به ایران وارد کرده است.
این نظرسنجی میگوید فقط ۴۲ درصد بر این باور هستند که جنگ توان موشکی ایران را کاهش داده و ۷۳ درصد پیشبینی میکنند که اسرائیل در یک سال آینده مجبور به جنگ دیگری با ایران است. ۷۶ درصد هم فکر میکنند با مذاکره نیز اهداف جنگ بهدست نخواهد آمد.
۷۸ درصد به ارتش و ۸۲ درصد به نیروی هوایی اعتماد دارند و ۶۸ درصد ایال زمیر فرمانده ارتش را قابل اعتماد میدانند، اما اعتماد به نتانیاهو برای تأمین خواستههای جامعه به ۳۲ درصد کاهش یافته است.
یک نظرسنجی دیگر این هفته حاکی بود که ۲۵ درصد از مردم سخنان نتانیاهو و مقامات اسرائیل در مورد تضعیف ایران از رهگذر دو جنگ اخیر را رد میکنند. ۴۴ درصد معتقدند تصویری که سیاسیون اسرائیل از ایران بهعنوان «یک کشور ضعیف» ترسیم میکنند، نادرست است.
رسانههای اقتصادی اسرائیل تأکید دارند اگر سرنوشت جنگ با شکست ملموس ایران همراه نباشد، اسرائیل باید همچنان سالانه بودجهٔ کلانتری را به امور نظامی اختصاص دهد تا برای جنگهای احتمالی بیشتر با ایران آماده باشد.
کنست دو هفته پیش بودجهٔ ۲۲۱ میلیارد دلاری برای سال ۲۰۲۶ را تصویب کرد که ۴۵ میلیارد دلار آن، برای نیازهای ارتش در این سال بود؛ رقمی حدود یکپنجم بودجه و بالاتر از هر سال دیگر در هشت دههٔ اخیر.
افت حمایت در غرب؟
رسانههای اسرائیل، با نگرانی، افت غیرقابلانکار حمایت کشورهای غربی از این کشور را هم بازتاب میدهند و تأکید دارند افکار عمومی بسیاری از این دولتها علیه اسرائیل شوریده و حمایت برخی سیاستمداران این کشورها از اسرائیل رو به کاهش است؛ روندی که در جریان جنگ غزه از اسپانیا، ایرلند و بلژیک آغاز شد و اکنون به قلب تصمیمگیریها در کنگرهٔ آمریکا رسیده است.
هرچند سنای آمریکا این هفته پیشنویس دو طرح منع فروش ۴۵۰ میلیون دلار بمب و بولدوزر برای ارتش اسرائیل را با حمایت جمهوریخواهان رد کرد، اما بیش از هر زمان دیگر سناتورهای دموکرات حامی این ممنوعیت بودند؛ تصویری که نشان داد اسرائیل با کاهش ملموس حمایت دموکراتهای کنگره روبهرو شده، در حالی که تا پیش از دورهٔ اخیر، از حمایت دوحزبی برای تأمین نیازهای امنیتیاش برخوردار بود.
همزمان، نظرسنجی روزهای گذشتهٔ شبکهٔ سیانان در رسانههای اسرائیل بهعنوان یک تغییر اجتماعی خطرناک مورد بحث قرار گرفته است. این نظرسنجی نشان میدهد که غیر از دموکراتها، در میان جمهوریخواهان آمریکا بهویژه در میان مردان زیر ۵۰ سال نیز حمایت از اسرائیل به میزان زیادی کاهش یافته است.
در این شرایط، رسانههای اسرائیل احتمالات امنیتی را که این کشور در رهگذر مذاکرات آمریکا با ایران با آن روبهرو است، بررسی کرده و نگرانیهای این کشور را از ادامهٔ بقای یک «جمهوری اسلامی زخمخورده» و سربرآوردن «دشمن اصلی بعدی» در منطقه برای اسرائیل بازتاب میدهند.
نبود توافق بهتر از بودن آن
به گزارش رسانههای اسرائیل، به دلیل آنکه فرماندهی جنگ در دستان رئیسجمهور آمریکا است و دونالد ترامپ در تعیین سرنوشت نبرد مشترک آمریکا-اسرائیل با ایران بیشترین قدرت را دارد، اسرائیل این روزها احساس میکند که از میز مذاکرات مقامات ارشد واشینگتن با تهران دور مانده است.
به نوشتهٔ آوی اشکنازی، مفسر روزنامهٔ معاریو، در حالی که منافع آمریکا و اسرائیل در قبال ایران و لبنان متفاوت است، اسرائیل چارهای ندارد جز اینکه ببیند دونالد ترامپ حرف آخر را میزند.
ژنرال اسحاق بریک، فرمانده ارشد پیشین ارتش، در مقالهای در معاریو، قاطعیت دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو در مورد بقای بودن اورانیوم غنیشدهٔ ۶۰ درصدی ایران در تأسیسات بمبارانشده را زیر سؤال برده و افزوده که اسرائیل و آمریکا پاسخی برای این پرسش ندارند که آیا ممکن است اورانیوم غنیشده قبل از بمباران اول تیر ۱۴۰۴ به یک سایت مخفی دیگر منتقل شده باشد؟
ژنرال بریک نگران است که باقی ماندن این مادهٔ ارزشمند در دست حکومت ایران، راه میانبری برای تهران فراهم کند که پس از حصول توافق با آمریکا به توان هستهای نظامی برسد.
بهگفتهٔ او، موارد سؤالبرانگیز در این زمینه هنوز زیاد است و «برخلاف اسرائیل که بهخوبی میداند استفاده از سلاح هستهای علیه ایران به جنگ جهانی سوم منجر میشود» و حتی ممکن است نابودی اسرائیل را در پی آورد، جمهوری اسلامی «زخمخورده» برای گرفتن انتقام هر کاری خواهد کرد، و از این روی، «تنها راه برای حفظ امنیت اسرائیل و جهان ادامهٔ تلاش برای نابودی رژیم حاکم بر ایران است».
برخی دیگر از تحلیلگران اسرائیل از توافقی که ممکن است بین آمریکا و ایران بهدست آید و اسرائیل را ناچار به پیروی از آن کند، نگران هستند و معتقدند که برای اسرائیل، نبودِ توافق با ایران و همچنین وضعیت کنونی نبود، توافق با لبنان، بهتر از بودن آن است.
این گروه میگوید در نبود توافق، اسرائیل ممکن است بتواند به عملیات ایذایی خود در ایران ادامه دهد؛ امری که در سخنان این هفتهٔ داوید برنئا، رئیس موساد، به روشنی بازتاب یافت. او در آیین هولوکاست در موزهٔ یدوشم تأکید کرد تا هنگامی که رژیم ایران تغییر نکند، موساد مأموریت خود را در ایران پایانیافته نمیبیند.
نمونهٔ دیگرش، مئیر بنشبات، مشاور پیشین امنیت ملی که اکنون اندیشکدهٔ امنیت ملی «میسگاو» را ریاست میکند، میگوید اسرائیل در نبود توافق، با وارد کردن ضربات نظامی در هر زمان که لازم بداند، میتواند بهتر امنیت خود را تأمین کند تا اینکه به توافقی که تضمینی برای اجرای آن از سوی ایران یا لبنان نیست، تکیه کند.
او تأکید دارد که روند سیاست آمریکا در مقطع کنونی در قبال ایران، لبنان و سایر کشورهای دیگرِ منطقه، بهویژه امیرنشینهای خلیج فارس، به هر سویی که برود، «یک نقطهعطف راهبردی» خواهد بود که برای سالها اسرائیل را درگیر عواقب خود خواهد کرد. لذا اصرار دارد که اسرائیل باید از هرگونه دادن امتیاز در هر دو حوزهٔ ایران و لبنان خودداری کند.
به گفتهٔ بنشبات، چالش اصلی کنونی برای اسرائیل جلوگیری از تحلیل رفتن «دستاوردهای چشمگیر بهدست آمده» در جنگ با ایران و «حفظ پتانسیل تغییر رژیم در ایران است».
عاموس یادلین، فرمانده اسبق سازمان اطلاعات نظامی اسرائیل هم که در موارد بسیاری راهبردها و تاکتیکهای دولت را نقد میکند، به رادیو ارتش میگوید: نبود توافق بین آمریکا و ایران بهتر منافع اسرائیل را تأمین میکند، زیرا احتمال دستیابی دولت ترامپ با تهران به توافقی که از نظر اورشلیم ضعیف باشد، برای اسرائیل عاقبتبهخیری ندارد.
«دشمن اصلی بعدی» اسرائیل؛ پاکستان یا ترکیه؟
در حالی که هنوز معلوم نیست جنگ جاری چه سرنوشتی خواهد یافت، بوعاز گولانی، استاد دانشگاه تخنیون، در مقالهای در معاریو نوشته که در پی ضربات واردشده به جمهوری اسلامی، روشن است که ایران از فهرست دشمنان بزرگ اسرائیل حذف شده و باید دید «دشمن اصلی بزرگ بعدی» برای اسرائیل ترکیه خواهد بود یا پاکستان.
او یادآوری کرده، چه ترکیه با ۸۵ میلیون جمعیت و چه پاکستان با ۲۴۰ میلیون مردمی که اکثر قاطعشان سنی هستند، با حکومتهای اقتدارگرای متکی به سرنیزه و برخوردار از ارتشهای بزرگ اداره میشوند که «بهطرز غربی» مناسبات بسیار حسنه با همان آمریکایی دارند که متحد اصلی اسرائیل است.
گولانی نوشته که رجب طیب اردوغان از ۲۵ سال پیش که به قدرت رسیده، بهویژه پس از حملهٔ اسرائیل به کشتی «ماوی مرمره» در ۱۶ سال پیش، لحن خود را نسبت به اسرائیل تندتر کرده، روابط دیپلماتیک دو کشور در دورهٔ او رو به وخامت گذاشته و از سال ۲۰۱۸ عملاً دو کشور سفیر ندارند.
پس از آغاز جنگ اسرائیل در غزه، اردوغان تحریم اقتصادی گسترده علیه اسرائیل را آغاز و حتی تهدید به استفاده از قوای نظامی کرد.
او در مورد پاکستان نوشته است کشوری که هرگز رابطهای با اسرائیل نداشته و در صحنههای بینالمللی ایستادن در کنار دشمنان اسرائیل را ترجیح داده، شریک کلیدی چین در ابتکار «کمربند و جاده» برای تثبیت جایگاه چین بهعنوان یک قدرت جهانی پیشرو است و حال که در نقش میانجیگری بین آمریکا و ایران فرو رفته، وزیر دفاعش به صراحت اسرائیل را «نفرین بشریت» مینامد و آرزو میکند «کسانی که این کشور سرطانی را در خاک فلسطین ایجاد کردند تا از شر یهودیان اروپا خلاص شوند، در جهنم بسوزند»؛ سخنانی که با واکنش تند نخستوزیر و وزیر خارجهٔ اسرائیل روبهرو شد.
به نوشتهٔ گولانی، انتخاب بین این دو بهعنوان کشوری که دشمن اصلی بعدی اسرائیل خواهد بود، در دست اسرائیل نیست، ولی اسرائیل باید با آماده بودن برای مقابله با هر سناریویی، از اهرم اصلی که در برخورد با آنها دارد، یعنی روابط با آمریکا، «با تمام توان محافظت کند».
روزنامهٔ جروزالم پست اظهارات مقامات اسرائیلی را یادآوری کرده که گفتهاند ایران با موشک و پهپاد به ترکیه هم حمله کرده، اما اردوغان همچنان در مسیر بیان مواضع تند علیه اسرائیل است. او این روزها دوباره نتانیاهو را «هیتلر» زمانه نامید، که نخستوزیر و وزیران خارجه و دفاع اسرائیل در پاسخش گفتند تو قاتل مردم کرد ترکیه بودهای.
با این حال، کوبی مایکل، تحلیلگر سیاسی در اندیشکدهٔ «میسگاو»، رویارویی نظامی مستقیم اسرائیل و ترکیه را «بعید» میداند و میگوید آمریکا از «اهرم فشار قوی» بر هر دو کشوری که شریک نزدیک واشینگتن هستند، برخوردار است.
آقای مایکل اما تأکید دارد که وخامت رابطهٔ اسرائیل و ترکیهای که حکومتش «دینی» و «اخوانالمسلمینی» است، به حدی رسیده که در آیندهٔ نزدیک بهبود نخواهد یافت؛ «مگر اینکه یک تغییر سیاسی بسیار مهم در خود ترکیه مخالفان اردوغان را به قدرت برساند».
هاکان فیدان، وزیر خارجهٔ ترکیه که سالها رئیس سازمان اطلاعات و امنیت کشورش «میت» بود و در آن مقام مراودات زیادی با اسرائیل داشت، احتمال داده که اسرائیل بعد از ایران، تمرکز خود را برای دشمنی به ترکیه معطوف کند.
رسانههای هوادار دولت ترکیه از جنگ ۱۲ روزهٔ سال گذشته با ایران ارزیابی کردند که اگر اسرائیل قدرت بیشتری یابد، بعید نیست که ترکیه در تیررس اسرائیل قرار گیرد، و نوشته بودند که کشورشان به تقویت ارتش و ساخت پناهگاه پرداخته و در حال گرفتن درس عبرت از ناتوانی ایران در رویارویی با اسرائیل است.
