اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، روز سهشنبه ۱۰ شهریور گفت جمهوری اسلامی در پی فشارهای اقتصادی ایالات متحده و محاصره دریایی در تنگه هرمز وارد «مرحله شتابگیری بحران اقتصادی» شده است. او پیشبینی کرد ادامه فشار مالی، در کنار حملات محدود نظامی آمریکا، سرانجام حکومت ایران را وادار خواهد کرد برای دستیابی به توافق پای میز مذاکره بیاید.
آقای بسنت در نشست خبری وزیران گروه ۲۰ در اشویل کارولینای شمالی گفت آمریکا در روزهای اخیر «گفتوگوهای بسیار آرام و خصوصی» با چین و روسیه درباره ایران داشته و ابراز امیدواری کرد این گفتوگوها به خوبی پیش برود. او به ویژه بر نقش چین تاکید کرد و گفت اختلافات آمریکا و چین درباره ایران کمتر از نقاط اشتراک دو کشور است.
وزیر خزانهداری آمریکا گفت چین با ایالات متحده موافق است که جمهوری اسلامی نباید به سلاح هستهای دست یابد و تجارت دریایی آزاد در تنگه هرمز باید برقرار باشد. به گفته او، با توجه به اینکه چین حدود ۵۰ درصد انرژی خود را از منطقه خلیج فارس تامین میکند، این کشور مسئولیتی جدی برای کمک به دستیابی به راهحل دارد.
آقای بسنت افزود شماری از متحدان آمریکا نیز در نشست گروه ۲۰ اعلام کردهاند برای کمک به کارزار فشار علیه جمهوری اسلامی «هر کاری که لازم باشد» انجام خواهند داد. به گفته او، این همکاری میتواند شامل ارائه اطلاعات و اطلاعات اقتصادی، و فشار بر نهادهایی باشد که به جمهوری اسلامی کمک میکنند.
او وضعیت اقتصادی جمهوری اسلامی را «دستوپنجه نرم کردن با مرگ» توصیف کرد و گفت هرچه متحدان آمریکا بیشتر در کارزار فشار مشارکت کنند، احتمال آنکه حکومت ایران به میز مذاکره بازگردد افزایش خواهد یافت.
منابع مالی جمهوری اسلامی در حال مسدود شدن است
آقای بسنت در پاسخ به پرسشی درباره ادامه حمایت مالی چین از جمهوری اسلامی، این برداشت که بدون همراهی کامل چین فشار آمریکا موثر نخواهد بود را رد کرد. او گفت در حال حاضر تنها حدود ۳۰ میلیون بشکه نفت خام ایران روی آب باقی مانده و این میزان را در مقایسه با صادرات پیشین ایران ناچیز دانست.
وزیر خزانهداری توضیح داد چین پول نفت ایران را با واحد پول چین پرداخت میکند، و این منابع سپس برای تامین نیازهای جمهوری اسلامی به منطقه خلیج فارس بازمیگردد. به گفته او، بخشی از این شبکه از طریق کشورهای همسایه، بانکها و مراکز تبدیل پول فعالیت میکند، و آمریکا در حال بستن این مسیرهاست.
آقای بسنت به اقدام اخیر وزارت خزانهداری علیه بانکی در دبی اشاره کرد و گفت ایالات متحده علاوه بر بانکها، شبکههای صرافی را نیز هدف قرار میدهد. او افزود هنگامی که جمهوری اسلامی نتواند منابع مالی خود را به دلار تبدیل کند، حکومت از منابع مورد نیاز خود محروم خواهد شد.
این اقدامات بخشی از کارزار «عملیات طرد اقتصادی» است که دولت پرزیدنت ترامپ برای قطع شریانهای مالی جمهوری اسلامی به اجرا گذاشته است. وزارت خزانهداری در هفتههای اخیر اعلام کرده هدف این کارزار شناسایی و مسدود کردن بانکها، شرکتها، شبکههای واسطهای، و دیگر مسیرهایی است که به حکومت ایران امکان دسترسی به منابع مالی خارجی میدهند.
رژیم ایران کنترل تنگه هرمز را در دست ندارد
بخش دیگری از سخنان آقای بسنت به تحولات نظامی و تنگه هرمز اختصاص داشت. او گفت جمهوری اسلامی «کنترل تنگه را در دست ندارد» و تاکید کرد که کنترل این آبراه اکنون در دست ایالات متحده است.
او گفت حملات محدود آمریکا در روز دوشنبه برای انهدام سامانههای راداری انجام شد که جمهوری اسلامی در امتداد تنگه هرمز در تلاش برای بازسازی آنها بود. این اظهارات با سخنان پرزیدنت ترامپ همخوانی دارد که پیشتر گفته بود در حملات تازه آمریکا «تعداد زیادی رادار» هدف قرار گرفته است، و نیروهای آمریکایی روند بازسازی سامانههای راداری ایران را زیر نظر داشتهاند.
آقای بسنت همچنین گفت حدود ۱۷ میلیون بشکه نفت خام در یک روز از این مسیر عبور کرده است و این میزان تردد را نشانهای دانست که ادعای کنترل جمهوری اسلامی بر تنگه هرمز را رد میکند.
فشار اقتصادی جمهوری اسلامی را به واکنش نظامی سوق داده است
آقای بسنت در بخش دیگری از صحبتهایش گفت از نظر او تشدید واکنشهای نظامی جمهوری اسلامی نتیجه فشار فزاینده اقتصادی است. او گفت حکومت ایران «وحشتزده» شده و به اقدامات نظامی متوسل میشود زیرا حلقه فشار اقتصادی در حال تنگتر شدن است.
او با اشاره به صفهای چندساعته سوخت در ایران گفت کشوری که از نظر ذخایر انرژی در میان بزرگترین کشورهای جهان قرار دارد، اکنون با صفهایی روبهرو است که تا شب ادامه پیدا میکند، و این وضعیت را نتیجه سوءمدیریت اقتصادی جمهوری اسلامی دانست.
آقای بسنت سه مسیر احتمالی را برای ادامه بحران مطرح کرد: بروز شکاف در سپاه پاسداران، افزایش فشار مردم بر حکومت، یا بازگشت جمهوری اسلامی به میز مذاکره و پذیرش توافقی که بتوان به اجرای آن اعتماد کرد.
او همچنین به اظهارات اخیر مقامهای جمهوری اسلامی درباره مشکلات اقتصادی اشاره کرد و گفت رئیس جمهوری اسلامی، رئیس مجلس، و رئیس بانک مرکزی به دشواریهای اقتصادی اذعان کردهاند. آقای بسنت کاهش توان حکومت برای پرداخت حقوق نیروهایش و هدف قرار گرفتن داراییهای شخصی مقامهای جمهوری اسلامی در خارج از کشور را از دیگر عوامل افزایش فشار دانست.
وزیر خزانهداری آمریکا برای نشان دادن شدت بحران اقتصادی در ایران به سقوط ارزش ریال اشاره کرد و گفت نرخ دلار که حدود ۱۶ ماه پیش نزدیک به ۸۰۰ هزار ریال بود، اکنون به حدود ۲.۱ میلیون ریال رسیده است. او این تحول را نشانه کاهش شدید دسترسی جمهوری اسلامی به دلار دانست.
آقای بسنت با اشاره به جمله مشهور ارنست همینگوی درباره ورشکستگی که «ابتدا آهسته و سپس ناگهان» اتفاق میافتد، گفت جمهوری اسلامی اکنون وارد «مرحله شتابگیری» فروپاشی اقتصادی شده است.
تشدید فشارهای اقتصادی در کنار عملیات محدود نظامی
این سخنان همزمان با دور تازه درگیریهای نظامی میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی بیان شد. نیروهای آمریکایی روز سهشنبه اهدافی در ایران، از جمله سامانههای راداری و دیگر مواضع نظامی مرتبط با تهدید کشتیرانی در تنگه هرمز، را هدف قرار دادند. جمهوری اسلامی نیز با شلیک موشک و پهپاد به مواضع آمریکا در منطقه پاسخ داد، هرچند یک مقام آمریکایی به العربیه گفت حملات ایران به اردن خسارت قابلتوجهی بر جای نگذاشته است.
پرزیدنت ترامپ هشدار داده است در صورت ادامه حملات جمهوری اسلامی، پاسخ آمریکا «بسیار سختتر» خواهد بود. او در عین حال گفته است جمهوری اسلامی فرصتهای متعددی برای دستیابی به توافق داشته اما هنوز برای چنین توافقی آماده نشده است. دولت آمریکا میگوید فشار اقتصادی، محدود کردن درآمدهای نفتی، و حفظ آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز بخشی از راهبردی است که هدف آن جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای و متقاعد کردن آن به یک توافق قابل اجرا است.
