کمتر از ۲۴ ساعت پس از حملات تازۀ ایران و آمریکا به منافع و تأسیسات یکدیگر و تنها ساعاتی پس از آنکه دونالد ترامپ از تصمیمش برای حملات سنگینتر به زیرساختهای ایران و حتی تصرف جزیرۀ خارک خبر داده بود، رئیسجمهور ایالات متحده ناگهان از احتمال فراوان توافق تهران و واشینگتن گفت.
عصر پنجشنبه ۲۱ خردادماه، دونالد ترامپ در شبکۀ اجتماعی خود، تروث سوشال نوشت: «در پی موافقت بالاترین ردههای رهبری جمهوری اسلامی با محتوای مذاکرات، من بهعنوان رئیسجمهور ایالات متحده حملات برنامهریزیشده برای امشب را لغو کردم. رایزنیها و نکات نهایی، چه در اصول کلی و چه جزئیات مورد تأیید همۀ طرفها شامل ایالات متحده، اسرائیل، عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر، ترکیه، پاکستان، بحرین، کویت، اردن، مصر و دیگران قرار گرفته است. محاصره دریایی تا زمان نهاییشدن توافق به قوت خود باقی خواهد ماند. زمان و مکان امضای توافق به زودی اعلام میشود».
دونالد ترامپ ساعتی بعد در دفتر بیضیشکل کاخ سفید مقابل دوربین خبرنگاران گفت توافق مورد نظرش ممکن است آخر همین هفته در اروپا و با حضور جیدی ونس امضا شود؛ تحولی که «به بازگشایی تنگۀ هرمز هم منتهی خواهد شد».
رئیسجمهور ایالات متحده حتی گفت که تا حایی که اطلاع دارد، مجتبی خامنهای رهبر جدید جمهوری اسلامی هم با امضای این سند، موافقت کرده است.
کوتاه زمانی بعد، ایران اعلام کرد که هنوز به جمعبندی نهایی برای امضای توافق نرسیدهاست. برخی رسانههای داخلی ایران، کل صحبتهای رئیسجمهور آمریکا را زیر سوال بردند و برخی دیگر، مدعی پذیرفتهشدن متن مورد نظر ایران از سوی آمریکا شده و بر این اساس، امضای توافق را محتمل دانستند.
با وجود این، اسماعیل بقایی سخنگوی وزارت خارجۀ جمهوری اسلامی، با اتخاذ موضعی محافظهکارانه، ضمن انتقاد از «تغییر موضع پیاپی مقامهای آمریکایی»، بدون رد کردن احتمال توافق، تأکید کرد که «تهران از خطوط قرمز خود کوتاه نخواهد آمد» و در عین حال بر خلاف دونالد ترامپ گفت جزئیات توافق هنوز نهایی نشده و بنابراین، زمان و مکان اعلام شده برای امضای توافق «در حد گمانهزنی» است.
از اوایل فروردینماه، دونالد ترامپ بارها از نزدیکبودن توافق برای پایان جنگ سخن گفته بوده است. این در حالیاست که درگیریهای اخیر دو کشور، آتشبس شکنندهای که از حدود دو ماه پیش برقرار بوده را، با خطر فروپاشی مواجه کرده بود.
رئیسجمهور آمریکا اما عصر پنجشنبه به خبرنگاران گفت «یادداشت تفاهم بسیار محکمی تنظیم شده که برای همیشه مانع از دستیابی ایران به سلاح هستهای خواهد شد». تهران همواره تلاش برای تولید این نوع تسلیحات را رد کرده است.
در همین حال خواستههای اصلی ایران، برچیده شدن تحریمهای بینالمللی، آزاد شدن میلیاردها دلار داراییهای مسدودشدۀ این کشور و همینطور به رسمیت شناخته شدن کنترل تهران بر تنگۀ هرمز را شامل میشود.
از سوی دیگر پس از انتشار مطلب دونالد ترامپ در تروث سوشال، حاکی از «موافقت همۀ کشورهای درگیر در موضوع با توافق»، برخی مقامهای اسرائیلی از این موضوع ابراز بیاطلاعی کردند.
ساعتی بعد و پس از گفتوگوی تلفتی دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل از تلاش و تعهد رئیسجمهور ایالات متحده قدردانی کرد.
دفتر نخستوزیری اسرائیل با انتشار مطلبی در شبکۀ ایکس، در عین حال، به شکلی غیر مستقیم انتظارات این کشور از دونالد ترامپ در قبال ایران را یادآوری کرد: «نخستوزیر قدردانی خود از تعهد رئیسجمهور ترامپ به این مهم که توافق نهایی پس از تکمیل مذاکرات با ایران شامل خارجکردن اورانیوم غنیشده از ایران، از کار انداختن تأسیسات غنیسازی، محدودسازی تولید موشک و پایان حمایت ایران از گروههای تروریستی نیابتیاش در منطقه خواهد بود، را ابراز کرد».
ساعاتی پس از آنکه دونالد ترامپ، لغو دستور حمله به ایران را اعلام کرد و در حالیکه تمرکز بسیاری از جنگ ایران و آمریکا به تقابل مکزیک و آفریقای جنوبی در بازی افتتاحیۀ جام جهانی فوتبال منعطف شده بود، رسانههای داخلی ایران از شنیدهشدن صدای دو انفجار از اطراف بندرعباس و سیریک در جنوب میناب خبر دادند.
دقایقی بعد خبرگزاری فارس، نزدیک به سپاه پاسداران، بدون ارائۀ جزئیات نوشت که «نیروهای مسلح ایران مانع از ورود «یک نفتکش متخلف» به تنگۀ هرمز، بدون هماهنگی و مجوز لازم شدند».
اندکی بعد رسانههای رسمی ایران به نقل از منابع نظامی اعلام کردند که صداهای انفجار شنیدهشده در نزدیکی سیریک، مربوط به «مقابله با «نفتکش متخلف» بوده است که «پس از شلیک اخطار نیروی دریایی سپاه پاسداران، با تبعیت از دستورات این نیروها، به مسیر تأییدشده بازگشته است».
تحولی که به بازارهای جهان یادآوری کرد که تا زمانی که توافق بین ایران و آمریکا، واقعاً نهایی، امضا و اجرایی نشده باشد، نمیتوان به تردد آزادانۀ کشتیها در تنگۀ هرمز و بازگشت حاملهای انرژی منطقۀ خلیج فارس به بازارهای بینالمللی امید بست.
غیبت طولانیمدت سهم ۲۰ درصدی حاملهای انرژی این منطقه از بازار، افزایش قابل توجه قیمت نفت، کالاهای مصرفی، تورم و نرخ بهره بانکی را بهدنبال داشته است؛ مسائلی که دونالد ترامپ در فاصله کمتر از ۵ ماه تا انتخابات میاندورهای کنگره، امیدوار است با امضای توافقی با ایران، به سرعت حل و فصل شوند.
