رسانههای آمریکایی به نقل از «منابع آگاه» از مذاکرات ایران و آمریکا میگویند که تهران و واشینگتن به «توافق اولیه» برای تمدید آتشبس و رفع محدودیتهای کشتیرانی در تنگه هرمز دست یافتهاند.
خبرگزاری رویترز به نقل از این منابع آگاه آمریکایی که به نام آنها اشاره نکرده است، نوشته که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، هنوز این توافق را تأیید نکرده و رسانههای دولتی ایران نیز اعلام کردهاند که توافق نهایی نشده است.
بر اساس این گزارش، این توافق روز پنجشنبه هفتم خرداد بهدست آمده است.
بر اساس اظهارات چهار منبع آگاه در گفتوگو با این خبرگزاری، این توافق، آتشبس را برای ۶۰ روز دیگر تمدید میکند و اجازه میدهد رفتوآمد کشتیها در تنگه هرمز ادامه یابد، همزمان تیمهای مذاکرهکننده دوطرف بر سر مسائل دشواری مانند برنامه هستهای ایران مذاکره میکنند.
این منابع تأکید کردهاند که ترامپ هنوز این توافق را تأیید نکرده است. ایران نیز تاکنون درباره گزارشهای مربوط به این توافق، که نخستینبار توسط وبسایت آکسیوس منتشر شد، اظهار نظر رسمی نکرده است.
یک مقام آمریکایی به اکسیوس گفته بود که رئیسجمهور آمریکا به میانجیها اطلاع داده که «میخواهد چند روز برای فکر کردن درباره آن زمان داشته باشد».
جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، در همین رابطه به خبرنگاران در واشینگتن گفت: «هنوز به نتیجه نهایی نرسیدهایم، اما خیلی نزدیک هستیم و به تلاش ادامه میدهیم».
او افزود: «نمیتوانم تضمین کنم که حتماً به توافق میرسیم، اما در حال حاضر احساس خوبی نسبت به آن دارم.»
شبکه خبری سیانان نیز به نقل از مقامهای آمریکایی نوشته که روز پنجشنبه و در جریان مذاکرات میان ایالات متحده و ایران، یک توافق اولیه حاصل شده است.
این شبکه نیز تأیید کرده که این توافق اولیه کماکان در انتظار امضا و تأیید دونالد ترامپ است و وضعیت منطقه همچنان پرتنش باقی مانده است.
ترامپ پیشتر نیز نسبت به دستیابی به توافق با ایران ابراز خوشبینی کرده بود، اما بعداً موضع خود را تغییر داد. منابع آمریکایی هشدار دادهاند اگر ترامپ تصمیم بگیرد این توافق را تأیید نکند، هرگونه پیشرفت در مذاکرات ممکن است به سرعت از بین برود.
رویترز نوشته است: ضمن اینکه مشخص نیست آیا مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، نیز موافقت خود را با این توافق اولیه اعلام کرده است یا نه؛ اقدامی که آن هم گامی ضروری برای پایان دادن به درگیریها تلقی میشود.
مفاد این توافق اولیه چیست؟
شبکه تلویزیونی «سیانان» نوشته است: این یادداشت تفاهم شامل بندی خواهد بود که محدودیتهای مربوط به عبور و مرور از تنگهٔ هرمز را لغو میکند و امکان عبور آزادانه کشتیها و رفع محاصره آمریکا را فراهم میسازد.
همچنین بر اساس این توافق، یک دورهٔ ۶۰ روزه مذاکره برای رسیدگی به برنامهٔ هستهای ایران آغاز خواهد شد؛ از جمله تعیین تکلیف ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران.
منابع آمریکایی به این شبکه خبری گفتهاند که دشوارترین مسائل مرتبط با برنامه هستهای ایران هنوز باید در جریان این مذاکرات حلوفصل شود.
به گفته یک فرد مطلع از روند مذاکرات، ترامپ در حال دریافت مشورتهایی است تا مطمئن شود توافق به اندازهٔ کافی «قوی» است. او «بهشدت بر این موضوع تمرکز کرده که بتواند این توافق را قویتر از توافق هستهای برجام در سال ۲۰۱۵ و در دوران باراک اوباما معرفی کند»؛ توافقی که ترامپ در دورهٔ نخستریاستجمهوری خود از آن خارج شد.
دولت ترامپ چندین بار اعلام کرده بود که توافق برای پایان دادن به درگیریها نزدیک است، اما ایران این ادعاها را رد کرد یا کماهمیت جلوه داده بود.
این گزارشها در شرایطی منتشر میشود که ارتش آمریکا در هفتهٔ جاری دستکم دو بار به مناطقی در جنوب ایران حمله کرد.
فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، بامداد هفتم خرداد اعلام کرده بود که نیروهایش پنج پهپاد تهاجمی ایرانی را سرنگون کرده و یک ایستگاه کنترل زمینی در بندرعباس را که در آستانهٔ پرتاب پهپاد ششم بود هدف قرار دادهاند.
اندکی بعد نیروهای کویتی یک موشک بالستیک شلیکشده به سمت این کشور ـ که میزبان پایگاه بزرگ آمریکا است ـ رهگیری کردند. سچاه پاسداران گفته بود که به تلافی عملیات آمریکا در جنوب ایران، به یک پایگاه این کشور در منطقه موشک شلیک کرده، اما نامی از کویت نبرده بود.
به نوشته خبرگزاریها، این حوادث، هرچند محدود، شکنندگی مذاکرات برای تبدیل آتشبس موقت به توافقی پایدار جهت پایان دادن به جنگ سهماههای را نشان میدهد که هزاران کشته برجا گذاشته و بازارهای جهانی انرژی را مختل کرده است.
پاکستان که نقش میانجی میان دو کشور را ایفا میکند نیز اعلام کرد اسحاق دار، وزیر خارجه این کشور، روز جمعه در واشینگتن با مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، دیدار خواهد کرد؛ هرچند اهمیت این سفر هنوز مشخص نیست.
ایران خواستار لغو تحریمها، آزادسازی داراییهای خارجی و خروج نیروهای آمریکایی از منطقه شده است. واشینگتن نیز خواستار برچیده شدن برنامه هستهای ایران است؛ برنامهای که تهران میگوید اهداف صلحآمیز دارد.
تهران همچنین میگوید هر توافق صلحی باید حملات اسرائیل در لبنان را نیز متوقف کند، اما آن درگیری همچنان ادامه دارد.
