قطع اینترنت در ایران وضعیت زندانیان سیاسی و معترضان بازداشت شده را وخیمتر کرده و خانوادهها از امکان اطلاعیابی و اطلاعرسانی درباره آنها محروم شدهاند.
این در حالی است که هزاران نفر از معترضان در جریان اعتراضات دی ماه و نزدیک به چهار هزار نفر از شهروندان طی ماههای اسفند و فروردین در شهرهای مختلف ایران بازداشت شدهاند.
وضعیت زندانیان سیاسی و معترضان بازداشت شده پیش از قطع اینترنت نیز وخیم بود و دستگاه قضائی و امنیتی جمهوری اسلامی در بازداشتگاهها و زندانها انواع خشونتها و نقض حقوق بشر را اعمال میکردند و حالا با قطع اینترنت این وضعیت به مراتب وخیمتر شده است.
قطع اینترنت و محدودیتهای شدید فعلی در عمل «ارتباط خانوادهها با زندانیان و بازداشتیها»، «ارتباط خانوادهها و وکلا با رسانهها و فعالان حقوق بشر در ایران» و ارتباط همه اینها با افکار عمومی ایران و جهان را قطع کرده است.
قطع ارتباط زندانیان و بازداشتشدگان با خانوادهها
ماشین سرکوب جمهوری اسلامی با قطع اینترنت بر ابعاد و شتاب سناریوسازیهای امنیتی و پروندهسازی برای معترضان بازداشت شده افزوده است.
رسانههای حکومتی روزانه اخبار متعددی از بازداشت شهروندان منتشر میکنند. قطع اینترنت، اما امکان اطلاعرسانی را از خانوادهها و وکلای شهروندان بازداشت شده سلب کرده است.
برای نمونه خانواده شکیلا قاسمی، شهروند بهائی که از ۱۳ بهمن سال گذشته به دلیل دیانت بهائی در کرمان بازداشت شده بیش از هفتاد روز است که از وضعیت او بیخبر ماندهاند و تنها یک بار در روز پنجاهم بازداشت اجازه ملاقات با او را یافتهاند.
همین وضعیت درباره زندانیان سیاسی هم در جریان است، چنانکه فرزانه محمدحسن، خواهر مصطفی محمدحسن دانشجوی زندانی محبوس در بند هفت زندان اوین، از قطع ارتباط خانوادهها با زندانیان سیاسی خبر داده است.
او در شبکه ایکس نوشته که حتی پس از مراجعه حضوری خانوادهها به زندان اوین برای ملاقات با زندانیان سیاسی «هیچکس» از مقامات پاسخگو نبودهاند، «نه مسئولی، نه پاسخی، نه توضیحی. فقط گفتند شماره بدهید.»
اختلال در اطلاعرسانی و مستندسازی وضعیت بازداشتیها
قطع اینترنت همچنین سبب اختلال در اطلاعرسانی درباره شهروندان و معترضان بازداشت شده و مستندسازی نقض حقوق این افراد در ایران شده است.
مقامهای قضایی و امنیتی جمهوری اسلامی همواره برای وادار کردن خانوادههای بازداشتشدگان به «سکوت»، آنها را مورد تهدید و فشار قرار میدهند و اکنون «قطع اینترنت» در عمل روزنههای اطلاعرسانی درباره بازداشت شدگان را هم به روی این خانوادهها مسدود کرده است.
قطع اینترنت همچنین مسیرهای اطلاعیابی از جزئیات بازداشتها و هویت بازداشت شدگان را بیش از پیش دشوار کرده است.
برای نمونه «۱۸ دانشجو روز ۲۲ فروردین ماه در شهرهای تهران و مشهد بازداشت شدهاند» اما خبر این بازداشتها پس از «۵ روز تاخیر» برای اولین بار روز ۲۷ فروردین در «حساب کاربری دانشجویان متحد» منتشر شد.
در نمونهای دیگر خبر بازداشت «هومن فروهری، موبدیار زرتشتی، و همسرش مینو مهربانی، پژوهشگر و فعال فرهنگی» هم تحت تاثیر قطع اینترنت با یک ماه تاخیر در ۲۳ فروردین ماه منتشر شد.
پیامدهای قطع اینترنت بر اطلاعرسانی درباره بازداشت شدگان بسیار فراتر این موارد است و حتی هویت بسیاری از بازداشت شدگان در استانها و شهرهای مختلف به شبکههای اجتماعی و رسانهها راه نیافته است.
اعدامهای مخفیانه زندانیان سیاسی و معترضان همزمان با قطع اینترنت
سوابق جمهوری اسلامی نشان میدهد که هربار قطع اینترنت در ایران با کشتار و بازداشتهای گسترده مردم معترض همراه است.
در جریان اعتراضات آبان ۱۳۹۸، روزهای اوجگیری اعتراضات زن، زندگی، آزادی در سال ۱۴۰۱، جنگ دوازده روز با اسرائیل و همچنین در اعتراضات دی ماه ۱۴۰۴ ماشین سرکوب جمهوری اسلامی با خاموشی اینترنت و فروبردن ایران در تاریکی اطلاعرسانی، هم، به کشتار گسترده معترضان اقدام کرد و هم هزاران معترض را بازداشت کرد.
همین سناریو پس از قطع اینترنت از اسفند ماه تاکنون نیز تکرار شده است. چنانکه بنابر اعلام سازمان عفو بین الملل پس از قطع اخیر اینترنت در ایران، جمهوری اسلامی دستکم ۱۰ معترض و زندانی سیاسی را اعدام کرد.
این اعدامها در بیخبری مطلق ناشی از قطع اینترنت انجام شد. حامد بنیعامریان برادر وحید بنیعامریان، چهاردهم فروردین ماه در شبکه ایکس نوشت: «جان برادرم در خطر فوری اعدام است و هیچ اطلاعی از او در دست نیست.» یک روز بعد قوه قضائیه جمهوری اسلامی اعلام کرد که این زندانی سیاسی را اعدام کرده است.
همین وضعیت در مورد امیرحسین حاتمی، محمد امین بیگلری، علی فهیم و شاهین واحدپرست چهار نفر از معترضان بازداشت شده در اعتراضات دی ماه و همچنین در مورد ابوالحسن منتظر، بابک علیپور، پویا قبادی، اکبر دانشورکار و محمد تقوی سنگدهی پنج زندانی سیاسی مخالف هم تکرار شد.
دستگاه قضائی جمهوری اسلامی همزمان با قطع اینترنت برای بسیاری از معترضان و شهروندان بازداشت شده هم حکم اعدام صادر کرده است، اما سازمانهای حقوق بشری و رسانههای خارج از ایران امکان ارتباط با خانوادهها یا وکلای حقوق بشری در ایران برای مستندسازی و اطلاع از جزییات این احکام را ندارند.
بعضی از مواردی هم که رسانهها و سازمانهای حقوق بشری گزارش دادهاند با تاخیری چند هفتهای انجام شده است، از جمله صدور حکم اعدام برای محمدرضا مجیدیاصل، بیتا همتی، بهروز زمانینژاد و کورش زمانینژاد. مستندسازی و کسب جزئیات این حکم به دلیل «قطع اینترنت» برای خبرنگاران و فعالان حقوق بشر نزدیک به یک ماه طول کشیده است.
پنهانسازی جنایت با قطع اینترنت
سازمان دیدهبان حقوق بشر بعد از قطع اینترنت در اعتراضات دی ماه در بیانیهای، هدف جمهوری اسلامی از این اقدام را «پنهانسازی جنایات» عنوان کرد. این سازمان تاکید کرد که «قطعی ادامهدار اینترنت به شدت مانع تلاشها برای صحتسنجی کشتار غیرقانونی و دیگر موارد نقض حقوق بشر» در ایران شده است.
بنیاد نرگس هم پیشتر اقدام جمهوری اسلامی در قطع اینترنت و به کارگیری «شبکه ملی اطلاعات» را «اقدامی هدفمند برای از کار انداختن پیامرسانها، محدود سازی ارتباطات، جلوگیری از مستندسازی و قطع دسترسی شهروندان به اطلاعات حیاتی و جهان خارج» توصیف کرد.
مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل حقوق بشر در امور ایران، نیز نیمه فروردین ماه در بیانیهای با تاکید بر اینکه «قطعی اینترنت، نظارت مستقل را بسیار دشوار کرده است»، گفت که این وضعیت منجر به «قطع ارتباط خانوادهها با زندانیان سیاسی» شده و حتی امکان «مکاتبه رسمی» درباره زندانیان سیاسی در معرض خطر اعدام را مسدود کرده است.
