بسته شدن تنگه هرمز توسط ایران، در واکنش به حملات گسترده آمریکا و اسرائیل، بازارهای جهانی انرژی را بههم ریخته و قیمت نفت را بهطور چشمگیری افزایش داده است.
کارشناسان میگویند اگر عبور و مرور در تنگه بابالمندب، که یکی دیگر از مسیرهای حیاتی کشتیرانی در خاورمیانه است، نیز مختل شود، اوضاع میتواند حتی بدتر هم بشود.
تنگه هرمز که در نزدیکی سواحل ایران قرار دارد، یک گلوگاه راهبردی است که خلیج فارس را از طریق دریای عمان و دریای عرب به اقیانوس آزاد و بازارهای جهانی وصل میکند.
بهطور مشابه، بابالمندب گذرگاهی باریک برای کشتیهایی است که وارد دریای سرخ یا از آن خارج میشوند. سواحل یمنی بابالمندب عمدتاً در کنترل شورشیان حوثی است؛ گروهی مسلح که از حمایت جمهوری اسلامی برخوردارند.
حوثیها که از سوی آمریکا بهعنوان یک سازمان تروریستی شناخته شدهاند و پیشتر به کشتیهای بینالمللی در تنگه بابالمندب و دریای سرخ حمله کردهاند، یکی از قدرتمندترین متحدان تهران به شمار میروند. با این حال، تاکنون از ورود به جنگ ایران با آمریکا و اسرائیل خودداری کردهاند.
کارشناسان هشدار میدهند اگر آنها وارد درگیری شوند، بازارهای انرژی با شوکهای بیشتری مواجه خواهند شد.
گرگوری برو، تاریخنگار نفت ایران و تحلیلگر ارشد گروه اوراسیا، میگوید: «تهدید حوثیها در اینجا کاملاً واقعی است.»
بر اساس دادههای اداره اطلاعات انرژی آمریکا، حدود شش درصد از نفتی که از طریق دریا در جهان مبادله میشود، از تنگه بابالمندب عبور میکند.
عربستان سعودی، بزرگترین صادرکننده نفت جهان، از آغاز جنگ در نهم اسفند، میلیونها بشکه نفت را از خلیج فارس به دریای سرخ از طریق خط لوله شرق-غرب خود منتقل کرده است.
برو میگوید: «تعداد زیادی نفتکش اکنون از مسیر دریای سرخ عبور میکنند تا نفت خام را از بندر ینبع، تنها مسیر دیگر برای صادرات نفت عربستان، بارگیری کنند. این موضوع برای بازار نفت بسیار مهم است، زیرا فشار ناشی از بسته شدن کامل خلیج فارس را کاهش میدهد.»
او افزود: «اما اگر حوثیها به ینبع حمله کنند و صادرات از این پایانه را مختل کنند، ممکن است شاهد اختلالی در حدود هفت میلیون بشکه در روز باشیم.»
«دستها روی ماشه»
حوثیها هنوز بهطور رسمی اعلام نکردهاند که به جنگ ایران پیوستهاند. اما عبدالملک الحوثی، رهبر آنها گفته است که این گروه هر زمان که لازم بداند، آمادهٔ حمله است.
او در سخنرانی تلویزیونی در چهاردهم اسفند گفت: «در مورد اقدام نظامی، دستهای ما هر لحظه روی ماشه است و در صورت لزوم اقدام خواهیم کرد.»
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، ۲۱ اسفند گزارش داد که حوثیها در حالت «آمادهباش کامل» هستند و ممکن است به اقدامات نظامی تهران بپیوندند. این خبرگزاری حکومتی هشدار داد که ورود حوثیها به جنگ میتواند به بسته شدن تنگه بابالمندب منجر شود.
مشخص نیست که عدم حضور حوثیها در جنگ ایران ناشی از یک تصمیم است یا نشانهای از ضعف کنونی این گروه.
با این حال حملات هوایی آمریکا و اسرائیل در سالهای اخیر توان نظامی حوثیها را تضعیف کرده است. این حملات در پاسخ به حملات موشکی و پهپادی حوثیها علیه اسرائیل و کشتیرانی بینالمللی در دریای سرخ انجام شده بود. در مه ۲۰۲۵، این گروه با ایالات متحده به توافق آتشبس دست یافت.
حوثیها یکی از اعضای کلیدی آنچه «محور مقاومت» نامیده میشود و مورد حمایت جمهوری اسلامی است، به شمار میروند؛ شبکهای از گروههای نیابتی و شبهنظامی علیه «دشمن اصلی» یعنی اسرائیل. با این حال، کارشناسان میگویند حوثیها استقلال قابلتوجهی دارند و ایران تنها کنترل محدودی بر اقدامات آنها دارد.
یکی دیگر از اعضای این محور، گروه حزبالله لبنان، با شلیک راکت و پهپاد به اسرائیل، جبهه دومی در جنگ گشوده است. این اقدام باعث واکنش شدید نظامی اسرائیل شده که نیروهای زمینی خود را به لبنان اعزام کرده و حملات هوایی مرگباری هم علیه اهدافی در این کشور به راه انداخته است.
گرگوری برو، تاریخنگار نفت ایران و تحلیلگر ارشد گروه اوراسیا، میگوید: «به نظر من وضعیت مالی و نظامی حوثیها آنها را از ورود به درگیری گسترده بازمیدارد. کارزارهای آمریکا و اسرائیل آسیب واقعی به موقعیت آنها در یمن وارد کرده است. آنها حتی برای پرداخت حقوق نیروهایشان با مشکل مواجهاند.»
اما احمد ناجی، تحلیلگر ارشد یمن در گروه بینالمللی بحران مستقر در بروکسل، معتقد است که تصمیم حوثیها برای عدم ورود به جنگ، یک اقدام حسابشده و هماهنگ با ایران است.
او میگوید: «بهجای فعال کردن همهٔ جبههها بهطور همزمان، به نظر میرسد ایران در حال مدیریت تدریجی تنشها است و حوثیها را بهعنوان نیروی ذخیره نگه داشته است. در این چارچوب، حوثیها بهعنوان یک کارت مهم عمل میکنند که میتواند در زمان مناسب به بازی گرفته شود، بهویژه با توجه به توانایی آنها در اختلال در کشتیرانی در دریای سرخ و ایجاد فشار اقتصادی و امنیتی گستردهتر.»
بهگفتهٔ احمد ناجی، «نگه داشتن حوثیها در حالت آمادهباش، این اهرم فشار را حفظ میکند.»
او میگوید: «اگر فشار نظامی بر ایران افزایش یابد یا جنگ وارد مرحلهٔ حساستری شود، حوثیها ممکن است با وجود هزینههای داخلی در یمن وارد درگیری شوند. بنابراین، خویشتنداری فعلی آنها بیشتر به زمانبندی مربوط است تا عدم تمایل به مشارکت.»
