رئیسجمهور آمریکا گفته که درگیری با ایران ممکن است به پایان نزدیک شده باشد و ارزیابی مثبتی از جنگی ارائه داده که موجب تنشهای منطقهای و نوسان در بازارهای جهانی انرژی شده است.
دونالد ترامپ روز ۱۸ اسفند در گفتوگو با خبرنگاران در باشگاه گلف خود در فلوریدا گفت: این جنگ «بهزودی پایان خواهد یافت»، هرچند جدول زمانی روشنی ارائه نداد و اشاره کرد که عملیات ممکن است فراتر از هفته جاری ادامه پیدا کند.
او گفت: «میتوانیم همینجا متوقف شویم، اما قرار است جلوتر برویم»، و استدلال کرد که مداخلهٔ آمریکا مانع از آن شده که ایران «کنترل خاورمیانه را به دست بگیرد».
خوشبینی رئیسجمهور در حالی مطرح میشود که در واشینگتن بحثهای زیادی دربارهٔ اهداف، هزینهها و مسیر احتمالی این جنگ در جریان است.
تغییر در شیوه جنگ؟
برخی مقامهای پیشین دولت ترامپ معتقدند که رویکرد او بخشی از تغییر گستردهتر در نحوهٔ نگاه واشینگتن به قدرت نظامی است.
الکساندر گری، که در نخستین دولت ترامپ در شورای امنیت ملی خدمت کرده است، روز ۱۸ اسفند به رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی گفت به نظر میرسد رئیسجمهور در حال به چالش کشیدن چارچوبی است که از زمان جنگ عراق در سالهای ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۱ بر بحثهای آمریکا دربارهٔ مداخلهٔ نظامی حاکم بوده است.
به گفتهٔ گری، سیاستگذاران آمریکایی اغلب گزینهها را بهصورت دوگانه مطرح کردهاند: یا اعزام گستردهٔ نیروهای زمینی و آغاز پروژههای بلندمدت «ملتسازی»، یا پرهیز کامل از اقدام نظامی.
او گفت: «ایالات متحده میتواند حملات هدفمند و جراحیگونه با مدت زمان محدود و با اهداف مشخص و واقعبینانه انجام دهد و به اهداف ملی دست پیدا کند».
این تحلیلگر افزود: اگر چنین رویکردی در ایران موفق شود، میتواند «مزیت ژئوپولیتیکی بزرگی» برای آمریکا و شرکایش به همراه داشته باشد.
تغییر روایت جنگ
برخی تحلیلگران دیگر اما نسبت به پیامهای دولت بدبینترند و میگویند این پیامها ممکن است تحت تأثیر ملاحظات سیاسی و اقتصادی نیز باشد.
پل پوست از دانشگاه شیکاگو به رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی گفت: سیگنالهای متناقض کاخ سفید نشان میدهد که مقامها ممکن است در تلاش باشند همزمان دو هدف را دنبال کنند: آرام کردن بازارها و نمایش جنگ بهعنوان یک موفقیت.
به گفتهٔ او، صحبت از اینکه جنگ «بهزودی» پایان مییابد میتواند به سرمایهگذاران و بازارهای انرژی اطمینان بدهد.
در عین حال، پوست اشاره کرد که به نظر میرسد ادبیات دولت دربارهٔ اهداف جنگ تغییر کرده است. اشارههای اولیه به تغییر رژیم یا جلوگیری دائمی از دستیابی ایران به سلاح هستهای بهتدریج جای خود را به اهداف محدودتری مانند نابودی توان موشکی و نیروی دریایی داده است.
به گفتهٔ او، این تغییر میتواند به دولت اجازه دهد حتی اگر رهبری سیاسی ایران در قدرت باقی بماند، ادعا کند که مأموریت انجام شده است.
افزایش بحثها در کنگره
در حالی که کاخ سفید بر پیشرفتهای نظامی تأکید میکند، این جنگ بحث سیاسی گستردهای را در کنگره به راه انداخته است.
گروهی از سناتورهای دموکرات وعده دادهاند از اهرمهای آییننامهای برای کند کردن روند کار سنا استفاده کنند تا مقامهای ارشد دولت دربارهٔ این جنگ شهادت بدهند.
کوری بوکر، سناتور دموکرات از ایالت نیوجرسی، ۱۸ اسفند گفت قانونگذاران خواستار برگزاری جلسات پرسش و پاسخ با مارکو روبیو، وزیر خارجه، و پیت هگست، وزیر دفاع، در کمیتههای کلیدی سنا هستند تا راهبرد دولت، مدت مورد انتظار عملیات و هزینههای آن را توضیح دهند.
سناتورهای دموکرات از جمله کریس مورفی از ایالت کنکتیکت، تیم کین از ویرجینیا، تامی داکورث از ایلینوی، آدام شیف از کالیفرنیا و تامی بالدوین از ویسکانسین چند قطعنامه برای توقف مشارکت آمریکا در این درگیری بر اساس «قانون اختیارات جنگی» ارائه کردهاند؛ قانونی که برای درگیریهای نظامی طولانیمدت نیاز به تأیید کنگره دارد.
دیک دوربین، سناتور دموکرات از ایلینوی، در صحن سنا هشدار داد که این درگیری ممکن است اشتباهات جنگ عراق را تکرار کند و استدلال کرد که دولت برای اقدام نظامی دلایل متغیری ارائه داده و فاقد راهبرد بلندمدت روشن است.
حمایت جمهوریخواهان از ترامپ
با این حال بسیاری از جمهوریخواهان بهشدت از تصمیم ترامپ برای آغاز این عملیات دفاع کردهاند.
راجر ویکر، سناتور جمهوریخواه از میسیسیپی و رئیس کمیته نیروهای مسلح سنا، در سخنرانی خود در صحن سنا گفت منتقدان بهطور ناعادلانه تصمیم ترامپ برای حمله به ایران را زیر سؤال میبرند و محدودیتهای دلخواهی برای این عملیات نظامی تعیین میکنند.
او گفت: «ظاهراً اگر این جنگ حتی پنج هفته طول بکشد، باید قبول کنیم که بساطمان را جمع کنیم، به خانه برگردیم و کار را ناتمام رها کنیم».
ویکر افزود که دولت اهداف خود را بهوضوح مشخص کرده است: نابودی توان موشکی ایران، از بین بردن توان تولید موشک، خنثی کردن نیروهای دریایی مورد استفاده برای حمایت از گروههای شبهنظامی و جلوگیری از دستیابی تهران به سلاح هستهای.
او همچنین به آنچه «پیشرفتهای اولیه» خواند اشاره کرد و گفت سامانههای پدافند هوایی و موشکی ایران بهشدت آسیب دیده و نیروی دریایی ایران از دریای عمان عقب رانده شده است.
او گفت حملات هوایی احتمالاً «هفتهها، نه روزها» ادامه خواهد داشت تا این اهداف محقق شود.
ویکر گفت: «این جنگ قرار نیست جنگی بیپایان باشد. این یک اقدام بیهدف در خاورمیانه نیست».
چه چیزی را باید زیر نظر داشت؟
به گفتهٔ دستیاران سناتورهای جمهوریخواه و دموکرات که به شرط ناشناس ماندن با رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی صحبت کردند، چند شاخص در روزهای آینده میتواند نشان دهد که آیا درگیری واقعاً در حال پایان یافتن است یا وارد مرحله جدیدی میشود.
یکی از نشانههای کلیدی، سرعت عملیات نظامی خواهد بود. کاهش حملات هوایی آمریکا یا کاهش تعداد پهپادهای ایرانی که رهگیری میشوند میتواند نشان دهد که واشینگتن معتقد است اهداف اصلی نظامیاش تا حدود زیادی محقق شده است.
عامل دیگر واکنش ایران خواهد بود. ادامهٔ حملات موشکی یا پهپادی از سوی ایران یا متحدان منطقهای آن نشان میدهد که تهران هنوز توانایی، و تمایل، برای ادامهٔ نبرد را دارد و این میتواند درگیری را طولانیتر کند، حتی اگر واشینگتن از موفقیت در میدان نبرد سخن بگوید.
در نهایت، تحلیلگران میگویند میزان پایداری زیرساختهای نظامی ایران نیز بهدقت زیر نظر گرفته خواهد شد. اگر حملات آمریکا بهطور قابل توجهی تولید موشک، داراییهای دریایی و پدافند هوایی ایران را تضعیف کرده باشد، اهدافی که سناتور ویکر بر آنها تأکید داشت، دولت میتواند استدلال کند که بدون یک عملیات طولانیمدت به اهداف اصلی امنیتی خود دست یافته است.
پرسش مرتبط دیگر این است که آیا واشینگتن دامنهٔ محدود عملیاتی، که الکساندر گری آن را محور راهبرد توصیف کرده است، حفظ خواهد کرد یا نه.
اگر عملیات آمریکا همچنان بر حملات هدفمند متمرکز بماند و به تشدید گستردهتر یا اعزام نیروهای زمینی منجر نشود، این امر استدلال دولت را تقویت میکند که اقدام نظامی کوتاه و متمرکز میتواند به اهداف راهبردی دست یابد بدون آنکه به یک رویارویی طولانی تبدیل شود.
