ایالات متحده آمریکا همراه با بریتانیا، فرانسه، و آلمان در تلاش است شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی هفته آینده قطعنامهای تصویب کند که پرونده هستهای جمهوری اسلامی را برای نخستین بار در ۲۰ سال گذشته به شورای امنیت سازمان ملل متحد گزارش دهد.
خبرگزاری رویترز روز جمعه ۱۳ شهریور به نقل از دیپلماتها و با استناد به متن پیشنهادی قطعنامه گزارش داد که چهار کشور در حال رایزنی با دیگر اعضای شورای حکام ۳۵ عضوی آژانس برای تصویب این قطعنامه هستند. مذاکرات درباره متن نهایی همچنان ادامه دارد و پیشنویس هنوز به طور رسمی به شورای حکام ارائه نشده است.
بر اساس پیشنویسی که رویترز مشاهده کرده است، شورای حکام از مدیرکل آژانس خواهد خواست قطعنامه جدید و قطعنامههای پیشین مرتبط با برنامه هستهای جمهوری اسلامی را برای اعضای آژانس، شورای امنیت و مجمع عمومی سازمان ملل ارسال کند.
در متن پیشنهادی همچنین بار دیگر از جمهوری اسلامی خواسته شده است موارد نقض توافق پادمانی خود را «فوراً» برطرف کند و اقداماتی را که آژانس و شورای حکام ضروری میدانند انجام دهد تا مدیرکل آژانس بتواند درباره صحت و کامل بودن اظهارنامههای هستهای حکومت ایران اطمینان لازم را ارائه کند.
اقدام آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان ادامه قطعنامهای است که شورای حکام روز ۲۲ خرداد ۱۴۰۴ تصویب کرد. در آن قطعنامه جمهوری اسلامی به دلیل همکاری نکردن کامل با تحقیقات آژانس درباره آثار اورانیوم در مکانهای اعلامنشده، ناقض تعهدات خود در زمینه منع گسترش تسلیحات هستهای شناخته شد.
یک روز پس از تصویب آن قطعنامه، در ۲۳ خرداد ۱۴۰۴، اسرائیل حملات به تأسیسات هستهای ایران را آغاز کرد و ایالات متحده آمریکا نیز پس از آن به عملیات پیوست. بر اساس گزارش رویترز، تأسیسات غنیسازی اورانیوم ایران در این حملات تخریب شدند یا بهشدت آسیب دیدند.
جمهوری اسلامی از زمان این حملات به بازرسان آژانس اجازه نداده است به تأسیسات بمبارانشده بازگردند یا وضعیت باقیمانده ذخایر اورانیوم غنیشده را راستیآزمایی کنند. شورای حکام طی یک سال گذشته دو قطعنامه دیگر نیز تصویب کرده و از حکومت ایران خواسته است موجودی اورانیوم غنیشده خود را اعلام و دسترسی کامل بازرسان آژانس برای راستیآزمایی آن را فراهم کند.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی برآورد کرده است جمهوری اسلامی پیش از حملات به تأسیسات هستهای، ۴۴۰.۹ کیلوگرم اورانیوم غنیشده تا سطح ۶۰ درصد در اختیار داشت. بر اساس معیارهای آژانس، در صورت غنیسازی بیشتر، این مقدار میتواند برای تولید مواد شکافتپذیر مورد نیاز حدود ۱۰ سلاح هستهای کافی باشد. آژانس میزان غنیسازی ۶۰ درصدی جمهوری اسلامی را «مایه نگرانی جدی» دانسته است.
جمهوری اسلامی میگوید قصد تولید سلاح هستهای ندارد و فعالیتهای هستهای خود را صلحآمیز میداند. ایران به عنوان عضو پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای حق استفاده صلحآمیز از فناوری هستهای، از جمله غنیسازی اورانیوم، را دارد؛ اما آژانس میگوید جمهوری اسلامی تنها حکومتی است که بدون داشتن سلاح هستهای، اورانیوم را تا سطح ۶۰ درصد غنی کرده است.
رویترز گزارش داده است در سالهای اخیر هر بار آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان پیشنویس قطعنامهای درباره برنامه هستهای جمهوری اسلامی به شورای حکام ارائه کردهاند، آن قطعنامه تصویب شده است. با این حال، اقدام عملی شورای امنیت علیه جمهوری اسلامی ممکن است با مانع روبهرو شود؛ روسیه و چین که از متحدان حکومت ایران به شمار میروند، از اعضای دائم شورای امنیت و دارای حق وتو هستند.
