رقابت راهبردی آمریکا و چین در فضا وارد مرحله تازهای شده است. دو قدرت در حال توسعه ماهوارههای مانوورپذیر، فضاپیماهای بدون سرنشین، و فناوریهایی هستند که میتوانند در صورت وقوع درگیری برای تعقیب، مختل کردن، یا حتی از کار انداختن ماهوارههای طرف مقابل به کار گرفته شوند. مقامهای نظامی آمریکا میگویند گسترش سریع تواناییهای چین، ایالات متحده را ناگزیر کرده است برای احتمال گسترش جنگ به فضا آماده شود.
رویترز روز چهارشنبه ۱۱ شهریور گزارش داد یک فضاپیمای بدون سرنشین و محرمانه چین در ماه خرداد یک ماهواره کوچک را در ارتفاع صدها کیلومتری زمین رها کرد. دادههای شرکت آمریکایی «لیولبز» نشان میدهد این ماهواره پس از آن در اطراف یک ماهواره دیگر چین مانوور داد و سپس به سوی فضاپیما بازگشت.
هدف این ماموریت مشخص نیست و چین میگوید فضاپیمای آزمایشی آن برای اهداف صلحآمیز فعالیت میکند. آمریکا نیز یک فضاپیمای نظامی بدون سرنشین با ماموریتهای عمدتا محرمانه در اختیار دارد که نیروی فضایی آمریکا میگوید برای انجام آزمایشهای مختلف مورد استفاده قرار میگیرد.
ژنرال چنس سالتزمن، فرمانده نیروی فضایی آمریکا، در ماه مرداد هشدار داد چین به سرعت در حال توسعه قابلیتهای زمینی و فضایی برای ایجاد اختلال یا انهدام اهداف است، و تهدید ناشی از این کشور را «قابلتوجه» توصیف کرد.
اهمیت این رقابت از وابستگی گسترده نیروهای مسلح آمریکا به فضا ناشی میشود. ماهوارهها برای ارتباطات، ناوبری، جمعآوری اطلاعات، شناسایی، و هشدار موشکی ضروری هستند. اورت دولمن، استاد پیشین کالج جنگ هوایی آمریکا، هشدار داد مختل شدن تواناییهای فضایی ایالات متحده میتواند عملکرد نظامی آمریکا روی زمین را بهشدت مختل کند.
ژنرال استیون وایتینگ، فرمانده سرفرماندهی فضایی آمریکا، نیز گفته دشمنان احتمالا در مراحل اولیه هر درگیری تلاش خواهند کرد داراییهای فضایی آمریکا را هدف قرار دهند. او خواستار اتخاذ رویکرد فعالتر نظامی در فضا، شامل حفاظت از ماهوارههای آمریکا و برخورداری از توان تهدید یا هدف قرار دادن سامانههای دشمن شده است. او در بهار امسال گفت: «ما باید برای درگیری در فضا کاملا آماده باشیم؛ و اگر بازدارندگی شکست بخورد، خواهیم جنگید و پیروز خواهیم شد.»
آمریکا همچنین همکاری فضایی با متحدان خود را گسترش داده است. در پاییز سال گذشته، نیروهای فضایی آمریکا و بریتانیا نخستین عملیات مشترک نظامی خود در مدار را انجام دادند. دادههای تجاری نشان میدهد یک ماهواره نظامی آمریکا به ماهوارهای بریتانیایی نزدیک شد، در حالی که ماهواره چینی «شیان ۱۲-۰۱» حدود ۸۳ کیلومتر پایینتر از آنها عبور میکرد. چند کارشناس نظامی این مانوور را احتمالا پیامی به چین درباره توانایی و هماهنگی متحدان آمریکا ارزیابی کردهاند.
فرماندهی فضایی آمریکا گفته است این عملیات توانایی ایالات متحده برای همکاری با متحدان در فضا را نشان میدهد. این همکاری برای آمریکا اهمیت ویژهای دارد، زیرا مقابله با تهدیدهای فضایی چین و روسیه به یکی از حوزههای جدید همکاری نظامی و اطلاعاتی با متحدان تبدیل شده است.
در همین حال، چین شمار و پیچیدگی ماموریتهای فضایی خود را به سرعت افزایش میدهد. مقامهای آمریکایی میگویند ماهوارههای چینی مانوورهایی شبیه «نبرد هوایی» در مدار انجام دادهاند، و چین توانایی گرفتن یک ماهواره ازکارافتاده و انتقال آن به مدار دیگری را نیز نشان داده است. سال گذشته نیز چین احتمالا آزمایش سوختگیری ماهواره در مدار را انجام داد؛ فناوریای که میتواند مدت فعالیت و توان مانوور ماهوارهها را به طور چشمگیری افزایش دهد.
اسناد بررسیشده توسط رویترز همچنین نشان میدهد موسسات مرتبط با ارتش چین روی ماهوارههای تعقیبکننده و سامانههایی برای مدیریت همزمان صدها ماهواره کار میکنند. برخی طرحهای پژوهشی حتی استفاده از چند فضاپیما و تور برای گرفتن اهداف فضایی را بررسی کردهاند، هرچند چنین فناوریهایی میتوانند کاربردهای غیرنظامی نیز داشته باشند.
رقابت فضایی در حالی شدت میگیرد که پرزیدنت ترامپ طرح دفاع موشکی «گنبد طلایی» را دنبال میکند که استقرار رهگیرهای فضایی را نیز در نظر دارد. نیروی فضایی آمریکا نیز در ماه خرداد از استقرار یک سامانه الکترومغناطیسی زمینی جدید برای مختل کردن ماهوارههای دشمن خبر داد.
چین میگوید با نظامیسازی فضا مخالف است و آمریکا را به دامن زدن به مسابقه تسلیحاتی متهم میکند. با این حال، مقامهای آمریکایی تاکید دارند توسعه سریع قابلیتهای ضدماهوارهای چین ایجاب میکند ایالات متحده برتری راهبردی خود را حفظ کند، و در کنار متحدانش برای دفاع از زیرساختهای فضایی حیاتی آماده باشد.
