خبرگزاری رویترز گزارش داد که ایالات متحده و جمهوری اسلامی طرحی برای پایان دادن به درگیریها دریافت کردهاند که میتواند از روز دوشنبه ۱۷ فروردین اجرایی شود و تنگه هرمز را بازگشایی کند.
این خبرگزاری بر اساس اظهارات یک منبع آگاه که نامش را فاش نکرده، دوشنبه نوشت این طرح از سوی پاکستان تهیه شده و طی شامگاه گذشته با ایران و ایالات متحده به اشتراک گذاشته شده است.
بر اساس این گزارش، این طرح رویکردی دو مرحلهای را ترسیم میکند: آتشبس فوری و سپس یک توافق جامع.
منبع آگاه به رویترز گفت: «همه عناصر باید امروز [دوشنبه] مورد توافق قرار گیرند».
او افزود که تفاهم اولیه بهصورت یک یادداشت تفاهم ساختاربندی خواهد شد که از طریق پاکستان به عنوان تنها کانال ارتباطی در این مذاکرات، بهصورت الکترونیکی نهایی میشود.
ساعاتی پیش از گزارش رویترز، اکسیوس شامگاه یکشنبه به نقل از منابع آمریکایی، اسرائیلی و منطقهای برای نخستین بار از تلاشها برای برقراری یک آتشبس ۴۵ روزه به عنوان مرحله اول یک توافق دومرحلهای خبر داده بود.
به نوشته اکسیوس، در دوران آتشبس احتمالی ۴۵ روزه درباره پایان دائمی جنگ مذاکره میشود و در صورت نیاز به زمان بیشتر برای مذاکرات، امکان تمدید آتشبس وجود دارد.
رویترز در گزارش خود افزود که عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان شامگاه یکشنبه «تمام شب» با جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، استیو ویتکاف فرستاده ویژه دونالد ترامپ و عباس عراقچی وزیر خارجه جمهوری اسلامی در تماس بوده است.
بر اساس این پیشنهاد، آتشبس بلافاصله اجرایی و تنگه هرمز بازگشایی خواهد شد. سپس ۱۵ تا ۲۰ روز برای نهاییسازی یک توافق گستردهتر در نظر گرفته میشود.
این توافق که بهطور موقت «توافق اسلامآباد» نامگذاری شده، شامل یک چارچوب منطقهای برای تنگه خواهد بود، با مذاکرات حضوری نهایی در اسلامآباد.
در همین حال یک مقام ارشد جمهوری اسلامی روز دوشنبه در گفتوگو با رویترز تأیید کرد که تهران این طرح را دریافت کرده و در حال بررسی آن است.
او که نامش فاش نشده، گفت تهران حاضر نیست تنگه هرمز را در ازای «آتشبس موقت» پیشنهادشده از سوی میانجیگران باز کند و واشینگتن را «فاقد آمادگی برای یک آتشبس دائم» میداند.
این مقام جمهوری اسلامی گفت: «تهران قبول ندارد تحت فشار قرار گیرد تا در مهلت تعیینشده، تصمیم بگیرد.»
همزمان اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی در یک نشست خبری ادعا کرد «آمریکا در کمتر از نه ماه، مسیر دیپلماسی را به بدترین شکل تخریب کرد». او با این حال افزود: «درباره دیپلماسی، ما موظف به انجام وظیفه خودمان هستیم.»
هنوز مقامات آمریکایی و جمهوری اسلامی به طور رسمی درباره گزارشها درباره آتشبس احتمالی واکنشی نشان ندادهاند.
رئیسجمهور آمریکا یکشنبه ۱۶ فروردین در شبکه تروث سوشال تا سهشنبه ساعت ۸ شب به وقت شرق آمریکا مهلت داد که جمهوری اسلامی توافق کند یا تنگه هرمز را باز کند. او تهدید کرد که در غیر این صورت، نیروگاهها و پلها در ایران هدف قرار خواهند گرفت.
مقامات جمهوری اسلامی نیز تهدید کردند که اقدامات تلافیجویانه علیه تأسیسات انرژی و آب در کشورهای حوزه خلیج فارس انجام خواهند داد.
با این حال، ترامپ یکشنبه به اکسیوس گفت که ایالات متحده «در حال مذاکرات عمیق» با ایران است و ممکن است پیش از پایان این مهلت، توافقی حاصل شود. او گفت: «شانس خوبی وجود دارد، اما اگر به توافق نرسند، همه چیز را در آنجا نابود خواهم کرد.»
هشدار امارات متحده عربی
همزمان با گزارشها از احتمال توافق آتشبس در جنگ علیه جمهوری اسلامی، انور قرقاش، مشاور دیپلماتیک رئیس امارات متحده عربی اعلام کرد که هرگونه حلوفصل این جنگ، باید دسترسی از طریق تنگه هرمز را تضمین کند.
او هشدار داد توافقی که برنامه هستهای تهران و موشکها و پهپادهای جمهوری اسلامی را محدود نکند، راه را برای «خاورمیانهای خطرناکتر و ناپایدارتر» هموار میکند.
مشاور دیپلماتیک رئیس امارات متحده عربی در یک نشست خبری گفت تنگه هرمز، به عنوان حیاتیترین مسیر نفتی جهان، نباید به «ابزار نظامی» تبدیل شود و تأکید کرد که امنیت آن «نه یک ابزار چانهزنی منطقهای بلکه یک ضرورت اقتصادی جهانی» است.
قرقاش گفت امارات میخواهد جنگ پایان یابد، اما هشدار داد که نباید آتشبسی برقرار شود که ریشههای بیثباتی را حل نکند.
او افزود: «ما نمیخواهیم شاهد تشدید بیشتر باشیم، اما نمیخواهیم آتشبسی برقرار شود که برخی مسائل اصلی که محیط منطقه را بسیار خطرناکتر میکند، از جمله برنامه هستهای ایران و موشکها و پهپادهایی که هنوز بر سر ما و سایر کشورها فرود میآیند، حل نشود.»
قرقاش گفت امارات آماده است در هر تلاش بینالمللی به رهبری آمریکا برای تأمین عبور کشتیها از تنگه مشارکت کند.
حدود یکپنجم نفت و گاز مایع جهان بهطور معمول هر روز از این مسیر عبور میکند، اما حملات جمهوری اسلامی به کشورهای منطقه، باعث کاهش شدید ترافیک شده و بحران انرژی جهانی ایجاد کرده است.
به گفته مقامات منطقهای، امارات بیش از هر کشور عربی خلیج فارس تحت حملات جمهوری اسلامی قرار گرفته است.
ایالات متحده و اسرائیل در بیش از پنج هفته گذشته مواضع نظامی جمهوری اسلامی را با موشک و حملات هوایی جنگندهها هدف قرار دادهاند تا تهدید فوری ناشی از برنامه توسعه سلاح هستهای، زرادخانه موشکی و حمایت از گروههای نیابتی منطقهای ایران را نابود کنند.
